{"id":9603,"date":"2017-09-13T04:24:03","date_gmt":"2017-09-13T02:24:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www2.memri.org\/polish\/?p=9603"},"modified":"2017-09-15T21:55:36","modified_gmt":"2017-09-15T19:55:36","slug":"kulisy-uscisku-dloni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/kulisy-uscisku-dloni\/9603","title":{"rendered":"Kulisy u\u015bcisku d\u0142oni"},"content":{"rendered":"

Autor:\u00a0Yigal Carmon<\/a>*<\/p>\n

W 24 rocznic\u0119 Um\u00f3w z Oslo zamieszczamy artyku\u0142 prezesa i za\u0142o\u017cyciela MEMRI Yigala Carmona opublikowany w 1994 r. w ameryka\u0144skim pi\u015bmie \u201cCommentary\u201d, ujawniaj\u0105cy nieopowiedzian\u0105 histori\u0105 z kulis um\u00f3w<\/a>[1]<\/strong><\/a>. <\/em><\/p>\n

Negocjacje do porozumienia zawartego [w sierpniu 1993 r.] w Oslo mi\u0119dzy Izraelem i OWP, a potem podpisane (z pewnymi modyfikacjami) na trawniku Bia\u0142ego Domu w miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej [13 wrze\u015bnia 1993 r.], prowadzone by\u0142y w najg\u0142\u0119bszej tajemnicy. Jak dot\u0105d histori\u0119, kt\u00f3ra kry\u0142a si\u0119 za nimi, opowiadano tylko wybi\u00f3rczo i robili to tylko uczestnicy lub zwolennicy, kt\u00f3rzy widzieli to jako prze\u0142om historyczny. Zupe\u0142nie inny obraz wy\u0142ania si\u0119, kiedy historia zostaje opowiedziana pe\u0142niej, co chc\u0119 tutaj zrobi\u0107.<\/p>\n

_____________<\/p>\n

Oslo w \u017cadnym razie nie by\u0142o pierwszym miejscem, w kt\u00f3rym funkcjonariusze OWP spotkali si\u0119 z Izraelczykami. Od lat 1970. organizowano sympozja, konferencje i \u201edialogi\u201d na ca\u0142ym \u015bwiecie pod auspicjami rozmaitych organizacji, organ\u00f3w p\u00f3\u0142oficjalnych, a nawet ONZ, na og\u00f3\u0142 z uczestnictwem pa\u0144stw goszcz\u0105cych takie wydarzenie. Z czasem uczestnicy izraelscy stali si\u0119 \u015bmielsi, mimo tego, \u017ce prawo izraelskie zakazywa\u0142o bezpo\u015brednich, nieautoryzowanych kontakt\u00f3w z cz\u0142onkami OWP. (To prawo anulowano wkr\u00f3tce po doj\u015bciu do w\u0142adzy Partii Pracy w 1992 r.)<\/p>\n

Kraje skandynawskie zawsze wydawa\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3lnie ch\u0119tne do odgrywania roli gospodarza takich spotka\u0144 mi\u0119dzy OWP, organizacj\u0105, za kt\u00f3rej spraw\u0105 nieustannie si\u0119 opowiadali, a izraelskimi \u201edzia\u0142aczami pokojowymi\u201d lub \u201ego\u0142\u0119bimi\u201d \u017bydami ameryka\u0144skimi. W\u0142a\u015bnie w Sztokholmie grupa takich Amerykan\u00f3w, w tym Rita Hauser i Menachem Rosensaft, spotka\u0142a si\u0119 z Jaserem Arafatem, toruj\u0105c drog\u0119 do dialogu z OWP, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w ostatnich dniach administracji Reagana.<\/p>\n

Zawieszono ten dialog, kiedy Arafat odm\u00f3wi\u0142 pot\u0119pienia zamachu terrorystycznego w maju 1990 r. na pla\u017c\u0119 w Tel Awiwie, dokonanego przez jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych frakcji OWP. Waszyngton by\u0142 szczeg\u00f3lnie dotkni\u0119ty, kiedy odkry\u0142, \u017ce grupa zamierza\u0142a atakowa\u0107 nie tylko Izraelczyk\u00f3w, ale tak\u017ce ambasad\u0119 ameryka\u0144sk\u0105. Jednak odmowa Arafata odci\u0119cia si\u0119 od Abu Abbasa, przyw\u00f3dcy tej grupy, nie mia\u0142a tego samego efektu na izraelski \u201eob\u00f3z pokoju\u201d, jak mia\u0142a na rz\u0105d USA. Izraelskie go\u0142\u0119bie nadal spotyka\u0142y si\u0119 z OWP na ca\u0142ym \u015bwiecie, z co najmniej jedn\u0105 d\u0142ug\u0105 konwersacj\u0105, z kt\u00f3rej zrobiono godzinny program szeroko rozprzestrzeniany przez PBS.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych gospodarzy tych spotka\u0144, think tank<\/em> o nazwie FAFO (norweski akronim dla Instytutu Stosowanych Nauk Spo\u0142ecznych) wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 oddaniem i zapa\u0142em. Na pocz\u0105tku lata 1992 r. jego dyrektor wykonawczy, Terje Rod Larsen, skontaktowa\u0142 si\u0119 z Jossi Beilinem, w\u00f3wczas szefem izraelskiego instytutu badawczego ECF (Fundacja Wsp\u00f3\u0142pracy Ekonomicznej) i protegowanym Szimona Peresa, jednego z g\u0142\u00f3wnych przyw\u00f3dc\u00f3w Partii Pracy. Larsen powiedzia\u0142 Beilinowi, \u017ce Palesty\u0144czycy s\u0105 zm\u0119czeni intifad\u0105<\/em> i gotowi do osi\u0105gni\u0119cia porozumienia. Beilin odpowiedzia\u0142 przez skontaktowanie Larsona ze swoim przyjacielem, profesorem Jairem Hirschfeldem z uniwersytetu w Hajfie, wielbicielem nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c kanclerza austriackiego, Bruno Kreisky\u2019ego, kt\u00f3ry by\u0142 s\u0142ynny ze swoich przypominaj\u0105cych Polyann\u0119 koncepcji w sprawie konfliktu arabsko-izraelskiego.<\/p>\n

Po zwyci\u0119stwie Partii Pracy 1992 r. Icchak Rabin zosta\u0142 premierem, a Szimon Peres ministrem spraw zagranicznych i Peres minowa\u0142 Beilina na swojego zast\u0119pc\u0119. Larsen\u2014kt\u00f3rego \u017cona by\u0142a asystentk\u0105 w biurze norweskiego ministra spraw zagranicznych, \u00a0Johana Jorgena Holsta, podczas gdy \u017cona Holsta by\u0142a przewodnicz\u0105c\u0105 FAFO\u2014zaoferowa\u0142 Beilinowi us\u0142ugi rz\u0105du norweskiego. Sam Holst znany by\u0142 z tego, \u017ce by\u0142 \u201eop\u0119tany\u201d ide\u0105 doprowadzenia do pokoju mi\u0119dzy Izraelem a OWP. Nie mog\u0142o by\u0107 dogodniejszego uk\u0142adu.<\/p>\n

Beilin nie m\u00f3g\u0142 oficjalnie uczestniczy\u0107 w bezpo\u015brednich kontaktach z przedstawicielami OWP \u2013 by\u0142y nadal nielegalne \u2013 ale zapewni\u0142 Larsena, \u017ce Hirschfeld i jego by\u0142y student, Ron Pundak, izraelski akademik du\u0144skiego pochodzenia, mogli wykona\u0107 robot\u0119. W tym czasie, m\u00f3wi Beilin, uwa\u017ca\u0142 to spotkanie za rodzaj \u0107wiczenia intelektualnego.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c OWP nie traktowa\u0142a pary Hirschfeld-Pundak zbyt powa\u017cnie \u2013 a\u017c jej rzeczniczka, Hanan Ashrawi, w kt\u00f3rej domu spotykali si\u0119, nie dowiedzia\u0142a si\u0119, jak blisko byli nowego zast\u0119pcy Szimona Peresa i jego najbardziej zaufanego powiernika. W tym momencie Ashrawi zorganizowa\u0142a dla nich spotkanie z \u201cministrem finans\u00f3w\u201d OWP, Abu Al\u0105 w Londynie i tak powsta\u0142 pomys\u0142 naszkicowania propozycji porozumienia Izrael OWP. Hirschfeld zaproponowa\u0142, by spotkania kontynuowane by\u0142y w Oslo, na co ludzie OWP zgodzili si\u0119.<\/p>\n

Pundak i Hirschfeld podkre\u015blali swoim rozm\u00f3wcom z OWP, \u017ce rz\u0105d izraelski mo\u017ce wyprze\u0107 si\u0119 ich w ka\u017cdej chwili. To jednak tylko przekonywa\u0142o Palesty\u0144czyk\u00f3w jeszcze bardziej, \u017ce ich rozm\u00f3wcy izraelscy istotnie reprezentowali rz\u0105d. W rzeczywisto\u015bci jednak dos\u0142ownie nikt w Izraelu nie wiedzia\u0142 o tych rozmowach. Jedynym kontaktem Hirschfelda i Pundaka w tym czasie by\u0142 Beilin i nie jest ca\u0142kiem jasne, na jakim etapie Beilin poinformowa\u0142 Peresa o ich dzia\u0142aniu.<\/p>\n

Pewne natomiast jest to, \u017ce premier, Ischak Rabin, by\u0142 ca\u0142kowicie nie\u015bwiadomy tego rozwoju sytuacji, przynajmniej do grudnia 1992 r., kiedy negocjatorzy w Oslo stworzyli dokument, kt\u00f3ry by\u0142 \u2013 wed\u0142ug Beilina \u2013 w zasadzie identyczny z Deklaracj\u0105 Zasad z sierpnia 1993 r. Dokument wzywa\u0142 do niemal ca\u0142kowitego wycofania si\u0119 Izraela z Gazy i Jerycho, wkr\u00f3tce po czym samostanowienie Palesty\u0144czyk\u00f3w mia\u0142o zosta\u0107 rozci\u0105gni\u0119te na ca\u0142y Zachodni Brzeg. _____________<\/p>\n

W tym samym miesi\u0105cu, w grudniu 1992 r., Rabin i szef sztabu, genera\u0142 Ehud Barak, podj\u0119li decyzj\u0119 o wydaleniu do Libanu 415 agitator\u00f3w Hamasu i Islamskiego D\u017cihadu. Wydalenie, kt\u00f3re sprowokowa\u0142y wyj\u0105tkowo \u015bmia\u0142e i uwie\u0144czone sukcesem uderzenia tych wojowniczych organizacji fundamentalistycznych przeciwko armii i policji izraelskiej, nie mia\u0142y po\u017c\u0105danego skutku. Potoki wsp\u00f3\u0142czucia dla deportowanych wylewaj\u0105ce si\u0119 w mediach \u015bwiatowych i naciski na Izrael, by pozwoli\u0107 im na powr\u00f3t (czemu Rabin wkr\u00f3tce podda\u0142 si\u0119) o\u015bmieli\u0142y nie tylko Hamas, ale tak\u017ce OWP (w\u0142\u0105cznie z Fatahem, frakcj\u0105 Arafata) do kontynuowania dzia\u0142a\u0144 terrorystycznych.<\/p>\n

Pod koniec marca Rabin znalaz\u0142 si\u0119 w krytycznej sytuacji. Min\u0119\u0142o pi\u0119tna\u015bcie miesi\u0119cy od jego wyboru na premiera i chocia\u017c przyrzek\u0142 osi\u0105gn\u0105\u0107 porozumienie o autonomii z Palesty\u0144czykami w ci\u0105gu sze\u015bciu do dziewi\u0119ciu miesi\u0119cy, nie by\u0142o \u017cadnych post\u0119p\u00f3w w procesie pokojowym. Rozmowy z delegacjami arabskimi w Waszyngtonie \u2013 rozpocz\u0119te przez jego poprzednika, Icchaka Szamira po konferencji w Madrycie w pa\u017adzierniku 1991 r. \u2013 zosta\u0142y zawieszone; wzrost liczby zamach\u00f3w terrorystycznych uczyni\u0142 \u201eczarny marzec\u201d 1993 r. jednym z najgorszych miesi\u0119cy w historii Izraela; deportowani terrory\u015bci z Hamasu zostali bohaterami narodowymi; a jego popularno\u015b\u0107 w sonda\u017cach by\u0142a niska jak nigdy dot\u0105d.<\/p>\n

W tym momencie Rabin zosta\u0142 wreszcie poinformowany o negocjacjach w Oslo. Zamiast odwo\u0142a\u0107 je, wyda\u0142 instrukcje kontynuowania ich. Technicznie ta instrukcja by\u0142a z\u0142amaniem prawa kraju, kt\u00f3re zabrania\u0142o oficjalnych kontakt\u00f3w z OWP bez aprobaty gabinetu. Nie by\u0142o takiej aprobaty, ministrowie rz\u0105dowi nawet nie byli \u015bwiadomi, \u017ce negocjacje tocz\u0105 si\u0119.<\/p>\n

Pod koniec kwietnia Rabin postanowi\u0142 sprawdzi\u0107 autorytet i znaczenie rozm\u00f3wc\u00f3w z OWP w Oslo przez za\u017c\u0105danie od nich, by oficjalni przedstawiciele OWP nie uczestniczyli w wielostronnych rozmowach o uchod\u017acach, kt\u00f3re mia\u0142y odby\u0107 si\u0119 (czysto przypadkowo) w Oslo. Zaimponowa\u0142o mu, \u017ce to \u017c\u0105danie zosta\u0142o natychmiast spe\u0142nione. Jego reakcja by\u0142a zagadkowa. Oczywi\u015bcie, \u017ce bezpo\u015bredni apel od premiera Izraela by\u0142 wa\u017cniejsz\u0105 oznak\u0105 uznania OWP ni\u017c obecno\u015b\u0107 ich oficjalnego reprezentanta na negocjacjach wielostronnych. Niemniej Rabin uzna\u0142, \u017ce to posuniecie dowiod\u0142o, \u017ce ma do czynienia z najwy\u017cszym szczeblem OWP.<\/p>\n

Media izraelskie i mi\u0119dzynarodowe przyj\u0119\u0142y ze zdziwieniem ust\u0119pstwo OWP, szczeg\u00f3lnie, kiedy przedstawiciele Palesty\u0144czyk\u00f3w wyszli rozpromienieni ze spotkania wielostronnego, a Abu Ala, cho\u0107 nie by\u0142 uczestnikiem, oznajmi\u0142 przed kamerami telewizyjnymi, \u017ce by\u0142 to wielki sukces. Powodem ich euforii by\u0142o nie tylko uznanie OWP przez Rabina, ale fakt, \u017ce po raz pierwszy wysoki rang\u0105 urz\u0119dnik ministerstwa spraw zagranicznych \u2013 dyrektor generalny Uri Savir \u2013 wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w tajnych rozmowach.<\/p>\n

Te rozmowy toczy\u0142y si\u0119 teraz z pe\u0142n\u0105 zgoda Rabina. Od tego momentu przewodniczy\u0142 im Savir, ekspert stosunk\u00f3w Izrael-USA (by\u0142 konsulem generalnym w Nowym Jorku), kt\u00f3ry wiedzia\u0142 niewiele o OWP, oraz Joel Singer, izraelski cz\u0142onek znanej firmy prawniczej w Waszyngtonie, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 doradc\u0105 prawnym ministerstwa spraw zagranicznych. Zachowywano ca\u0142kowit\u0105 tajno\u015b\u0107. W dodatku do samych negocjator\u00f3w tylko Avi Gil, asystent administracyjny Peresa, i Szlomo Gur, asystent Beilina, znali ca\u0142y rozw\u00f3j wypadk\u00f3w. Dla zapewnienia tajno\u015bci sami zajmowali si\u0119 pisaniem na maszynie, zamawianiem bilet\u00f3w lotniczych i innymi szczeg\u00f3\u0142ami administracyjnymi, nie korzystaj\u0105c z pomocy sekretarek. Fakt, \u017ce nic nie wyciek\u0142o do prasy, jest niezwyk\u0142y, szczeg\u00f3lnie w \u015bwietle wielokrotnych o\u015bwiadcze\u0144 OWP, \u017ce odbywaj\u0105 si\u0119 spotkania na wysokim szczeblu. \u015awiat, przyzwyczajony do unik\u00f3w i przesady OWP, akceptowa\u0142 zaprzeczenia Izraela.<\/p>\n

Jak wspomina Beilin, w tym czasie wszyscy oni nadal wierzyli, \u017ce celem negocjacji jest naszkicowanie propozycji, kt\u00f3ra b\u0119dzie podpisana przez oficjalne delegacje na rozmowy pokojowe w Waszyngtonie, kt\u00f3ra ze strony palesty\u0144skiej oczywi\u015bcie formalnie nie b\u0119dzie obejmowa\u0142a OWP. Izraelczycy my\u015bleli, \u017ce otrzymuj\u0105 zakulisow\u0105 aprobat\u0119 OWP, nic wi\u0119cej. Istotnie, 15 sierpnia, zaledwie na pi\u0119\u0107 dni przez podpisaniem Deklaracji Zasad w Oslo, Rabin powiedzia\u0142 na spotkaniu rz\u0105du, \u017ce ma nadziej\u0119, i\u017c \u201celementy izraelskie\u201d (eufemizm na ministr\u00f3w z \u201cobozu pokoju\u201d i innych \u201cgo\u0142\u0119bich\u201d polityk\u00f3w) \u00a0nie podwa\u017c\u0105 polityki Waszyngtonu dystansowania si\u0119 od OWP.<\/p>\n

20 sierpnia w domu go\u015bcinnym rz\u0105du norweskiego Holst i kilku koleg\u00f3w norweskich go\u015bcili\u00a0 Peresa, Gila, Savira, Singera, Hirschfelda i Pundaka, do kt\u00f3rych do\u0142\u0105czy\u0142 Abu Ala i jego asystent na ceremonie podpisania. Izraelczycy byli tam, by dokona\u0107 jednego z najbardziej donios\u0142ych posuni\u0119\u0107 dyplomatycznych w historii ich kraju bez skonsultowania si\u0119 z nikim z w\u0142adz wojskowych, ani jednym oficerem wywiadu i ani jednym specjalist\u0105 do spraw arabskich. To prawda, \u017ce sam Rabin przestudiowa\u0142 ka\u017cde s\u0142owo (cho\u0107 dopiero p\u00f3\u017aniej zda\u0142 sobie spraw\u0119 z tego, jak przyzna\u0142 publicznie, \u017ce dokument pozostawia\u0142 nieruszone \u201esetki\u201d kwestii; jeszcze p\u00f3\u017aniej o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce \u201eprawne sformu\u0142owania z Oslo to \u015bmieci\u201d i \u017ce \u201etym, co b\u0119dzie rozstrzygaj\u0105ce, s\u0105 fakty w terenie\u201d).<\/p>\n

Savir, Abu Ala i Holst wznie\u015bli toasty. Peres, kt\u00f3ry by\u0142 w Oslo z wizyt\u0105 oficjaln\u0105, musia\u0142 wykra\u015b\u0107 si\u0119 z hotelu na ceremoni\u0119, ale nadal by\u0142 niech\u0119tny czynnemu udzia\u0142owi w podpisywaniu porozumienia z OWP. Savir i Singer podpisali swoje inicja\u0142y za Izrael, Abu Ala i jego asystent za OWP. Poproszono Hirschfelda, by doda\u0142 sw\u00f3j podpis w uznaniu jego wk\u0142adu. Jak chcia\u0142 los, tego dnia dziewi\u0119ciu \u017co\u0142nierzy izraelskich zosta\u0142o zabitych na granicy liba\u0144skiej.<\/p>\n

_____________<\/p>\n

Aprobata Rabina dla porozumienia z \u201cOWP-Tunis\u201d, jak zawsze m\u00f3wi\u0142 o rz\u0105dzie na wygnaniu tej organizacji, zdumia\u0142a wielu. Rabin jednak, cho\u0107 pocz\u0105tkowo w\u0105tpi\u0142, by takie porozumienie kiedykolwiek zosta\u0142o osi\u0105gni\u0119te, zawsze uwa\u017ca\u0142 tak\u017ce, \u017ce kontakty z OWP s\u0105 u\u017cyteczne. Tak\u017ce w dniach, kiedy by\u0142 ministrem obrony w rz\u0105dzie jedno\u015bci narodowej za premiera Icchaka Szamira, doradza\u0142 Szamirowi: pozw\u00f3lmy miejscowym przyw\u00f3dcom Palesty\u0144czyk\u00f3w biega\u0107 do Tunezji (nielegalny czyn) ile tylko chc\u0105. My\u015bl\u0105, \u017ce nas przechytrzaj\u0105, ale prawd\u0105 jest, \u017ce u\u017cywamy ich, by zdoby\u0107 aprobat\u0119 OWP dla porozumienia, kt\u00f3re musimy zawrze\u0107 z mieszka\u0144cami terytori\u00f3w. Bez takiej aprobaty nic si\u0119 nie zdarzy. W ten spos\u00f3b zapewniamy sponsorowanie przez OWP bez konieczno\u015bci zaakceptowania oficjalnej obecno\u015bci OWP lub jej uczestnictwa w wprowadzaniu porozumienia w \u017cycie.<\/p>\n

Przyw\u00f3dcy OWP wiedzieli jednak lepiej. Wkr\u00f3tce sta\u0142o si\u0119 to jasne, kiedy Rabin zastosowa\u0142 t\u0119 sam\u0105 zasad\u0119 do rozm\u00f3w w Oslo, oznajmiaj\u0105c explicite<\/em>, \u017ce \u201etestem porozumienia jest jego podpisanie przez delegacj\u0119 na rozmowy pokojowe w Waszyngtonie\u201d \u2013 to jest, nie przez OWP. W przem\u00f3wieniu do cz\u0142onk\u00f3w swojej koalicji rz\u0105dz\u0105cej wyja\u015bni\u0142 szczeg\u00f3\u0142owo t\u0119 taktyk\u0119:<\/p>\n

Przez d\u0142ugi czas wierzy\u0142em, \u017ce palesty\u0144scy mieszka\u0144cy terytori\u00f3w osi\u0105gn\u0105 w\u0142asn\u0105 zdolno\u015b\u0107 [negocjowania]. Ale po ponad roku negocjacji doszed\u0142em do wniosku, \u017ce nie potrafi\u0105\u2026 \u00a0St\u0105d rozmowy [w Oslo] by\u0142y z Palesty\u0144czykami, kt\u00f3rzy niekoniecznie mieszkaj\u0105 na terytoriach. Ale podpisanie porozumienia b\u0119dzie mi\u0119dzy delegacjami [na rozmowy pokojowe w Waszyngtonie].<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c Beilin potwierdza\u0142 separacj\u0119 mi\u0119dzy delegacj\u0105 palesty\u0144sk\u0105 w Waszyngtonie i OWP. Zapytany, jak Izrael m\u00f3g\u0142 podpisa\u0107 tak\u0105 deklaracje zanim OWP anulowa\u0142o paragrafy w swojej Karcie, kt\u00f3re wzywaj\u0105 do zniszczenia Izraela, Beilin odpowiedzia\u0142: \u201cDelegacja [w Waszyngtonie] nie jest OWP, a wi\u0119c pytanie jest nieistotne\u201d. (To by\u0142o w ostrym kontra\u015bcie do starego oskar\u017cenia Partii Pracy, \u017ce rz\u0105d Szamira otworzy\u0142 drzwi dla uczestnictwa OWP przez prowadzenie negocjacji z delegacj\u0105, kt\u00f3ra jest \u201cOWP we wszystkim poza nazw\u0105\u201d.)<\/p>\n

Oryginalnym zamiarem wi\u0119c, s\u0142owami Beilina, \u201cby\u0142o po\u0142o\u017cenie porozumienia na stole w Waszyngtonie bez ujawniania faktu, \u017ce zosta\u0142o wynegocjowane z OWP w Oslo\u201d. W tym momencie jednak sprawa zosta\u0142a ujawniona, by\u0107 mo\u017ce przez Norweg\u00f3w, kt\u00f3rym zbli\u017ca\u0142y si\u0119 wybory parlamentarne (partia Holsta wygra\u0142a). Wtedy, ku zaskoczeniu Izraelczyk\u00f3w, szef delegacji palesty\u0144skiej w Waszyngtonie, Haidar Abdel Szafi, wyra\u017anie dzia\u0142aj\u0105cy w porozumieniu z OWP, odm\u00f3wi\u0142 podpisania dokumentu. Powiedzia\u0142: niech ci, kt\u00f3rzy to upichcili, podpisuj\u0105 to.<\/p>\n

Pytany w izraelskim programie telewizyjnym o to, co stanie si\u0119 z porozumieniem, je\u015bli Szafi odmawia podpisania, Beilin odpowiedzia\u0142: \u201cNie zwracajcie na niego uwagi. Znajdziemy kogo\u015b, kto to podpisze\u201d. Poniewa\u017c jednak nikt w delegacji palesty\u0144skiej nie odwa\u017cy\u0142 si\u0119 na podpisanie dokumentu bez pozwolenia OWP, mog\u0142a to zrobi\u0107 jedynie OWP-Tunis. Ten elementarny wniosek wydawa\u0142 si\u0119 umkn\u0105\u0107 Rabinowi.<\/p>\n

Wydaje si\u0119 tak\u017ce, \u017ce by\u0142 on nie\u015bwiadomy tego, \u017ce w przeddzie\u0144 konferencji w Madrycie, Faisal Husseini (nieoficjalny przewodnicz\u0105cy delegacji palesty\u0144skiej, kt\u00f3ry \u2013 jako mieszkaniec Jerozolimy \u2013 zosta\u0142 zdyskwalifikowany jako negocjator przez rz\u0105d Szamira) poinformowa\u0142 \u00f3wczesnego sekretarza stanu USA, Jamesa Bakera, \u017ce je\u015bli porozumienie zostanie osi\u0105gni\u0119te, tylko OWP podpisze je, nie za\u015b delegacja. (Husseini sam przekaza\u0142 podobno te informacje gazecie hebrajskiej \u201eMa\u2019ariv\u201d.)<\/p>\n

Teraz wi\u0119c Rabin mia\u0142 w r\u0119ku dokument, kt\u00f3rego nie chcieli podpisa\u0107 jedyni ludzi, kt\u00f3rych podpisu on chcia\u0142: przedstawiciele (cho\u0107 nie z wyboru) 1,8 miliona Palesty\u0144czyk\u00f3w \u017cyj\u0105cych na terytoriach. Musia\u0142 zdecydowa\u0107, czy pozwoli\u0107 temu \u201ehistorycznemu momentowi\u201d rozwia\u0107 si\u0119, czy zawrze\u0107 porozumienie z OWP-Tunis, organizacj\u0105, kt\u00f3ra uwa\u017ca\u0142a siebie i by\u0142a uwa\u017cana przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015bwiata za rz\u0105d na wygnaniu pa\u0144stwa Palestyna.<\/p>\n

Rabin, wyra\u017anie uwa\u017caj\u0105c, \u017ce znajduje si\u0119 w punkcie, z kt\u00f3rego nie ma odwrotu, wybra\u0142 podpisanie. Na tym etapie powr\u00f3t do pierwotnej polityki oznacza\u0142by, \u017ce z\u0142amawszy w\u0142asn\u0105 przysi\u0119g\u0119 nie zadawania si\u0119 z OWP-Tunis, wyszed\u0142 z tego z niczym. Dla niego by\u0142aby to polityczna katastrofa w Izraelu, a to by\u0142a cena, kt\u00f3rej najwyra\u017aniej nie by\u0142 gotowy zap\u0142aci\u0107.<\/p>\n

Dla uczynienia ostatecznego uznania OWP bardziej strawnym, nalega\u0142 jednak na trzy minimalne warunki, o kt\u00f3rych nawet najskrajniejsze go\u0142\u0119bie izraelskie zawsze m\u00f3wi\u0142y, \u017ce powinny poprzedza\u0107 negocjacje z OWP: palesty\u0144skie uznanie prawa Izraela do istnienia; zrzeczenie si\u0119 terroryzmu przez OWP; i anulowanie paragraf\u00f3w w Karcie OWP, kt\u00f3re wzywaj\u0105 do zniszczenia Izraela.<\/p>\n

Dopiero w\u00f3wczas rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 gor\u0105czkowe negocjacje i przez kolejne dziesi\u0119\u0107 dni wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce daj\u0105 rezultaty. Izrael i OWP oficjalnie uznaj\u0105 si\u0119 wzajemnie, Arafat zobowi\u0105\u017ce si\u0119 do zmiany Karty i OWP zar\u00f3wno wyrzeknie si\u0119, jak pot\u0119pi terroryzm. Jak na ironi\u0119, gdyby Szafi zgodzi\u0142 si\u0119 podpisa\u0107, nic z tego nie znalaz\u0142oby si\u0119 w porozumieniu. Nadal jednak OWP, kt\u00f3ra ju\u017c uzyska\u0142a to, czego najbardziej chcia\u0142a \u2013 a mianowicie uznanie przez Izrael \u2013 nie da\u0142a Izraelowi wszystkiego, czego \u017c\u0105da\u0142.<\/p>\n

_____________<\/p>\n

Tak wi\u0119c Izrael \u017c\u0105da\u0142, by og\u0142oszono Kart\u0119 OWP za \u201cniewa\u017cn\u0105\u201d. OWP zgodzi\u0142a si\u0119 tylko na deklaracj\u0119, \u017ce sporne paragrafy \u201cs\u0105 obecnie niedzia\u0142aj\u0105ce i nie obowi\u0105zuj\u0105 d\u0142u\u017cej\u201d. R\u00f3\u017cnica jest subtelna, ale wystarczaj\u0105ca, by zamieni\u0107 zdecydowane odrzucenie w co\u015b, co mo\u017ce by\u0107 i b\u0119dzie odczytywane w\u015br\u00f3d Palesty\u0144czyk\u00f3w jako zaledwie spostrze\u017cenie.<\/p>\n

Izrael za\u017c\u0105da\u0142 tak\u017ce ustania \u201cwalki zbrojnej\u201d \u2013 standardowego eufemizmu OWP na dzia\u0142ania terrorystyczne, g\u0142oszone jako \u015bwi\u0119te \u015brodki do osi\u0105gni\u0119cia \u015bwi\u0119tego celu. OWP zdecydowanie i z powodzeniem odm\u00f3wi\u0142a. Stanowczo odm\u00f3wi\u0142a tak\u017ce og\u0142oszenia ko\u0144ca powstania, kt\u00f3re OWP nazywa\u0142o \u201eb\u0142ogos\u0142awion\u0105 intifad\u0105<\/em>\u201d. (Znacz\u0105ce \u017ar\u00f3d\u0142o OWP powiedzia\u0142o gazecie hebrajskiej \u201cHa\u2019aretz\u201d, \u017ce Izraelczycy nawet nie prosili o zako\u0144czenie intifady<\/em>, a tylko jej najbardziej krwawych przejaw\u00f3w.)<\/p>\n

Peres nalega\u0142, by listy o wzajemnym uznaniu, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 wymienione mi\u0119dzy Arafatem a Rabinem, zawiera\u0142y zobowi\u0105zanie Arafata, \u017ce zaapeluje do ludu palesty\u0144skiego, by powstrzyma\u0142 si\u0119 od terroryzmu. Wyt\u0142umaczono jednak Peresowi, \u017ce by\u0142oby niestosowne dla Arafata zwracanie si\u0119 do swojego ludu poprzez porozumienie z Izraelem. Zamiast tego obiecano, \u017ce taki apel b\u0119dzie zawarty w li\u015bcie do norweskiego ministra spraw zagranicznych, \u00a0\u00a0Jorgena Holsta (kt\u00f3ry zmar\u0142 cztery miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej).<\/p>\n

List Arafata do Rabina, obok uznania Izraela, zawiera\u0142 tak\u017ce zobowi\u0105zanie do karania cz\u0142onk\u00f3w OWP, kt\u00f3rzy mog\u0105 nie podporz\u0105dkowa\u0107 si\u0119 rozkazowi o zawieszeniu dzia\u0142alno\u015bci terrorystycznej. Nie za\u017c\u0105dali tego Izraelczycy, ale sekretarz stanu Warren Christopher, kt\u00f3ry uwa\u017ca\u0142, \u017ce jest mu to potrzebne do uzyskania anulowania zakazu OWP przez Kongres. (Osobliw\u0105 pr\u00f3b\u0119 z ostatniej chwili uzyskania sponsorowania ameryka\u0144skiego dla porozumienia podj\u0105\u0142 Peres podczas szybkiej wyprawy do USA, ale Christopher uprzejmie odrzuci\u0142 izraelsk\u0105 pro\u015bb\u0119. \u201eNorwegowie s\u0105 sponsorami\u201d \u2013 zapewni\u0142 pras\u0119.)<\/p>\n

Po zatwierdzeniu Deklaracji Zasad przez komitet wykonawczy OWP, mieli j\u0105 podpisa\u0107 Peres i Abu Mazen z OWP w Departamencie Stanu w Waszyngtonie. OWP zobaczy\u0142a jednak okazj\u0119 do wepchni\u0119cia Arafata do Bia\u0142ego Domu. Administracja Clintona, g\u0142odna sukcesu w polityce zagranicznej, \u00a0rzuci\u0142a si\u0119 z entuzjazmem na ten pomys\u0142. Zamiast pozwoli\u0107 Peresowi na przewodzenie delegacji izraelskiej, zaproponowa\u0142a zaproszenie Rabina. Najpierw Rabin powiedzia\u0142, \u017ce nie pojedzie. Kiedy jednak zadzwoni\u0142 do niego Christopher (o 6 rano w szabat) natychmiast zmieni\u0142 zdanie. Umo\u017cliwi\u0142o to Arafatowi \u2013 oficjalnie nadal terrory\u015bcie poszukiwanemu przez USA \u2013 na pojawienie si\u0119 w Waszyngtonie jako szef rz\u0105du. Arafat musia\u0142 nie by\u0107 przygotowany na skwapliwo\u015b\u0107, z jak\u0105 USA zaakceptowa\u0142y pomys\u0142. Jego samolot, podarowany przez Saddama Husajna i nadal ozdobiony irackimi kolorami, trzeba by\u0142o na gwa\u0142t przemalowywa\u0107 na kolory algierskie, poniewa\u017c samoloty irackie mia\u0142y zakaz wlotu do USA.<\/p>\n

O sz\u00f3stej rano 13 wrze\u015bnia Ahmed Tibi \u2013 izraelski Arab, ginekolog, kt\u00f3ry jest doradc\u0105 politycznym Arafata ( zatykaj\u0105cy dech w piersiach przypadek podw\u00f3jnej lojalno\u015bci) \u2013 zosta\u0142 zbudzony przez telefon swojego szefa. \u201eNie spa\u0142em ca\u0142\u0105 noc \u2013 powiedzia\u0142 Arafat, jak relacjonuje Tibi. \u2013 Je\u015bli OWP nie jest nazwana reprezentacj\u0105 strony palesty\u0144skiej [zamiast oficjalnej delegacji do Waszyngtonu], nie podpisz\u0119 tego\u201d.<\/p>\n

S\u0142ysz\u0105c to ultimatum Peres pocz\u0105tkowo grozi\u0142, \u017ce wyjedzie z Waszyngtonu. W ci\u0105gu kilku minut jednak, m\u00f3wi Tibi, \u201eznaleziono kompromis\u201d: Abu Mazen napisze \u201eOWP\u201d na dokumencie tam, gdzie by\u0142y s\u0142owa \u201edelegacja palesty\u0144ska\u201d.\u00a0 Wed\u0142ug relacji Tibiego, kiedy Arafat us\u0142ysza\u0142, \u017ce Peres zaakceptowa\u0142 ten \u201ekompromis\u201d \u2013 w rzeczywisto\u015bci, kapitulacj\u0119 Izraela \u2013 nie chcia\u0142 w to uwierzy\u0107. \u201eJeste\u015b pewien, \u017ce si\u0119 zgodz\u0105\u201d \u2013 zapyta\u0142 Tibiego. \u201eTen cz\u0142owiek [Peres] stoi obok mnie\u201d \u2013 odpowiedzia\u0142 Tibi. \u201eWysy\u0142am ci wi\u0119c dwa poca\u0142unki\u201d \u2013 odpowiedzia\u0142 Arafat i Tibi pop\u0119dzi\u0142 ubra\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bciwie do ceremonii.<\/p>\n

Izraelczykom obiecano, \u017ce Arafat nie b\u0119dzie nosi\u0142 munduru wojskowego ani nie b\u0119dzie mia\u0142 broni podczas ceremonii. Wsiad\u0142 w Tunisie do samolotu w mundurze i z broni\u0105, ale w Bia\u0142ym Domu pojawi\u0142 si\u0119 bez broni. Mundur wojskowy pozosta\u0142. Izraelczycy nazwali go zielonym garniturem.<\/p>\n

Rezultatem by\u0142o to, \u017ce Rabin, rozpaczliwie pragn\u0105cy teraz czegokolwiek, co b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142o na sukces, sta\u0142 si\u0119 \u0142atwym \u0142upem. Po prostu przez doprowadzenie do ugrz\u0119\u017ani\u0119cia negocjacji i odm\u00f3wienie Izraelowi partnera, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by podpisa\u0107 porozumienie, Arafat spowodowa\u0142, \u017ce Rabin z\u0142ama\u0142 najwi\u0119ksze tabu i przekroczy\u0142 u\u015bwi\u0119cone czerwone linie. Sk\u0142oni\u0142 tak\u017ce Rabina do zaakceptowania obietnic, kt\u00f3re zosta\u0142y zapomniane natychmiast po ich z\u0142o\u017ceniu.<\/p>\n

Na przyk\u0142ad, rozczarowani odmow\u0105 OWP og\u0142oszenia ko\u0144ca \u201cwalki zbrojnej\u201d i intifady<\/em>, oficjele izraelscy racjonalizowali to jako konieczno\u015b\u0107 \u201euratowania twarzy\u201d przez Arafata; zobowi\u0105zania wobec Holsta, utrzymywali, znacz\u0105 w praktyce ca\u0142kowity koniec przemocy. Niemniej, w licznych komunikatach dla terytori\u00f3w, kulminuj\u0105cych w styczniowym wezwaniu do dzia\u0142aczy w Gazie, Arafat przysi\u0119ga\u0142, \u017ce intifada<\/em> b\u0119dzie \u201etrwa\u0142a i trwa\u0142a, i trwa\u0142a\u201d. I rzeczywi\u015bcie, po porozumieniu nie by\u0142o \u017cadnego zmniejszenia si\u0119 dzia\u0142a\u0144 intifady<\/em> ani terroryzmu.<\/p>\n

W li\u015bcie do Holsta Arafat obieca\u0142 tak\u017ce, \u017ce wyg\u0142osi apel przeciwko przemocy, gdy tylko Deklaracja Zasad zostanie oficjalnie podpisana. Zupe\u0142nie rozs\u0105dnie Norwedzy, Amerykanie i Izraelczycy spodziewali si\u0119, \u017ce zrobi to w przem\u00f3wieniu podczas ceremonii podpisywania na trawniku w Bia\u0142ym Domu. Czekaj\u0105c na wypowiedzenie tych magicznych s\u0142\u00f3w, Ehud Ja\u2019ar, komentator telewizji izraelskiej, kt\u00f3ry relacjonowa\u0142 z ceremonii, u\u017cywa\u0142 ka\u017cdej przerwy w przem\u00f3wieniu Arafata, by og\u0142asza\u0107: \u201eTeraz pot\u0119pi terroryzm\u2026 teraz to powie\u2026 teraz po prostu musi to powiedzie\u0107\u2026\u201d Dopiero po ostatnich s\u0142owach Ja\u2019ar podda\u0142 si\u0119: \u201eNie powiedzia\u0142 tego\u201d \u2013 poinformowa\u0142 za\u0142amany reporter.<\/p>\n

Ani te\u017c Arafat nie zgodzi\u0142 si\u0119 na ustalenie daty wprowadzenia zmian do Karty OWP, do kt\u00f3rych zobowi\u0105za\u0142 si\u0119. Nie wydawa\u0142o si\u0119 te\u017c prawdopodobne, \u017ce znajdzie si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 dw\u00f3ch trzecich w \u201eparlamencie\u201d OWP, Palesty\u0144skiej Radzie Narodowej (PNC) do ratyfikowania takich zmian. A w ka\u017cdym razie sam Arafat zadeklarowa\u0142 potem , \u017ce nie mia\u0142 zamiaru prosi\u0107 o zmian\u0119 w Karcie. Jak to uj\u0105\u0142 jego kolega, Ziad Abu Zajjad: \u201eProszenie nas, by\u015bmy anulowali cz\u0119\u015bci Karty, jest jak proszenie was, by\u015bcie anulowali cz\u0119\u015bci Biblii\u201d.<\/p>\n

_____________<\/p>\n

Media chodzi\u0142y za Arafatem przez ca\u0142y dzie\u0144 podpisywania porozumienia. Nie poinformowa\u0142y jednak, \u017ce tego w\u0142a\u015bnie dnia wyg\u0142osi\u0142 przem\u00f3wienie do ludu palesty\u0144skiego przez telewizj\u0119 jorda\u0144sk\u0105. W przem\u00f3wieniu tym nie wspomnia\u0142 ani o zatrzymaniu terroryzmu, ani o pokoju lub wsp\u00f3\u0142istnieniu z Izraelem. Zamiast tego opisa\u0142 porozumienie jako pierwszy krok w \u201eplanie 1974 r.\u201d \u2013 znanym wszystkim Arabom \u201eplanie etap\u00f3w\u201d do zniszczenia Izraela.<\/p>\n

Nie musia\u0142 m\u00f3wi\u0107 wyra\u017aniej, bo m\u00f3g\u0142 by\u0107 pewien, \u017ce jego s\u0142uchacze zrozumiej\u0105 implikacje: \u017ce przycz\u00f3\u0142ek, jaki to porozumienie w\u0142a\u015bnie mu da\u0142o, otworzy wkr\u00f3tce drog\u0119 do niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa palesty\u0144skiego w Gazie, Judei i Samarii z Jerozolim\u0105 jako stolic\u0105; a to u\u0142atwi dalsz\u0105 walk\u0119 o \u201eprawo powrotu\u201d mi\u0119dzy jednego a dw\u00f3ch milion\u00f3w Palesty\u0144czyk\u00f3w do Izraela w granicach przed 1967 r., kt\u00f3ry nadal uwa\u017cali za swoj\u0105 ziemi\u0119.<\/p>\n

\u017baden jednak rz\u0105d izraelski, nawet najbardziej lewicowy lub najbardziej \u201cgo\u0142\u0119bi\u201d, nie by\u0142by w stanie zaakceptowa\u0107 takiego wyniku. Ani (mimo warunku w porozumieniu o przej\u015bciowym okresie autonomii) OWP nie mia\u0142a zamiaru czeka\u0107 na pe\u0142n\u0105 suwerenno\u015b\u0107 lub godzi\u0107 si\u0119 na cokolwiek mniej. Dlatego prawdopodobne by\u0142o, \u017ce umowa rozpadnie si\u0119 na wcze\u015bniejszym etapie, niwecz\u0105c nierealistyczne oczekiwania, jakie lekkomy\u015blnie wywo\u0142a\u0142a u obu stron, przynosz\u0105c gorzkie i gniewne rozczarowanie tak Izraelczykom, jak Palesty\u0144czykom, i prowadz\u0105c nie do pokoju, ale do og\u00f3lnej i bardzo krwawej rozprawy.<\/p>\n

* Yigal Carmon prezesem i za\u0142o\u017cycielem MEMRI.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/a>[1]<\/a> Commentary<\/em> (U.S.), 1 marca 1994<\/p>\n

If you wish to reply, please send your email to <\/strong>memri@memrieurope.org<\/strong>. <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autor:\u00a0Yigal Carmon* W 24 rocznic\u0119 Um\u00f3w z Oslo zamieszczamy artyku\u0142 prezesa i za\u0142o\u017cyciela MEMRI Yigala Carmona opublikowany w 1994 r. w ameryka\u0144skim pi\u015bmie \u201cCommentary\u201d, ujawniaj\u0105cy nieopowiedzian\u0105 histori\u0105 z kulis um\u00f3w[1]. Negocjacje do porozumienia zawartego [w sierpniu 1993 r.] w Oslo mi\u0119dzy Izraelem i OWP, a potem podpisane (z pewnymi modyfikacjami) na trawniku Bia\u0142ego Domu w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9605,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[835,864],"tags":[],"class_list":["post-9603","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum","category-specjalne-raporty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9603","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9603"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9603\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9604,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9603\/revisions\/9604"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9605"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9603"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9603"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9603"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}