\n
Wprowadzenie<\/B>
\n
W swoim przem\u00f3wieniu w Akademii Wojskowej Stan\u00f3w Zjednoczonych w West Point 1 grudnia 2009 r. prezydent USA Barack Obama m\u00f3wi\u0142 o przysz\u0142ym zaanga\u017cowaniu armii ameryka\u0144skiej w Afganistanie. Oznajmi\u0142 o swojej decyzji wzmocnienia tam si\u0142y militarnej o 30 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy i zapewni\u0142, \u017ce \u201enasz sukces w Afganistanie jest nierozerwalnie zwi\u0105zany z naszym partnerstwem z Pakistanem\u201d.
\n
Obama podkre\u015bli\u0142 nast\u0119pnie, \u017ce \u201cArmia pakista\u0144ska rozpocz\u0119\u0142a ofensyw\u0119 w Swat i Waziristanie Po\u0142udniowym i nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Stany Zjednoczone i Pakistan maj\u0105 wsp\u00f3lnego wroga (\u2026) Jeste\u015bmy zaanga\u017cowani w partnerstwo z Pakistanem, kt\u00f3re jest oparte na wzajemnym szacunku i zaufaniu. Wzmocnimy zdolno\u015b\u0107 Pakistanu do uderzenia w te grupy, kt\u00f3re zagra\u017caj\u0105 naszym krajom\u201d
\n
\nCho\u0107 wzmocnienie si\u0142y militarnej USA w Afganistanie mo\u017ce pom\u00f3c w walce przeciwko talibom, o\u015bwiadczenia prezydenta dotycz\u0105ce Pakistanu wydaj\u0105 si\u0119 unika\u0107 podstawowego problem w kryzysie pakista\u0144sko-afga\u0144skim \u2013 a mianowicie roli Pakistanu przez ostatnie trzydzie\u015bci lat w regionie og\u00f3lnie i w Afganistanie w szczeg\u00f3lno\u015bci. Tak wi\u0119c nowa polityka USA mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 nieskuteczna. W poni\u017cszej analizie dokonujemy przegl\u0105du g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w kryzysu pakista\u0144sko-afga\u0144skiego i zajmujemy si\u0119 kwesti\u0105 polityki USA i jej wp\u0142ywu.
\n
\nPodstawowe przyczyny kryzysu pakista\u0144sko-afga\u0144skiego i ich d\u0142ugoterminowe konsekwencje <\/B>
\n
Obecna sytuacja w regionie Pakistanu-Afganistanu zosta\u0142a w du\u017cej mierze ukszta\u0142towana przez poparcie armii pakista\u0144skiej dla organizacji boj\u00f3wkarskich przez ostatnie trzydzie\u015bci lat. To trwaj\u0105ce nadal poparcie jest zakorzenione w pakista\u0144skiej to\u017csamo\u015bci i pakista\u0144skim postrzeganiu swojej roli jako pa\u0144stwa islamskiego od czasu jego utworzenia w 1947 r.
\n
Przez ponad po\u0142ow\u0119 62 lat istnienia Pakistanu rz\u0105dzili tam oficerowie armii. Ale tak\u017ce, kiedy rz\u0105d by\u0142 cywilny, si\u0142y \u015bwieckie i liberalne zawsze przegrywa\u0142y w debacie o to\u017csamo\u015b\u0107 Pakistanu, podczas gdy armia i grupy religijne zawsze ustala\u0142y plan dzia\u0142ania narodu i definiowa\u0142y jego przysz\u0142y kierunek [1]<\/A> . Spos\u00f3b, w jaki przyw\u00f3dcy Pakistanu widz\u0105 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, definiuje polityk\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 i stosunki zagraniczne. Kszta\u0142towanie to\u017csamo\u015bci Pakistanu na \u015bcie\u017cce islamskiej zamieni\u0142o w ci\u0105gu tych lat Pakistan w pa\u0144stwo ekspansjonistyczne, co prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na polityk\u0119 militarn\u0105 \u201estrategicznej g\u0142\u0119bi\u201d. W kategoriach praktycznych polityka ta oznacza\u0142a sta\u0142y, zdecydowany wysi\u0142ek kierowanego przez wojsko establishmentu na wyj\u015bcie poza swoje granice do Indii (nie tylko Kaszmiru, ale tak\u017ce samych Indii) i do Afganistanu poprzez u\u017cycie grup boj\u00f3wkarzy. Obecny kryzys afga\u0144ski spowodowa\u0142a kierowana przez wojsko S\u0142u\u017cba Wywiadowcza (ISI), kt\u00f3ra jest ostatecznym arbitrem w\u0142adzy w Pakistanie. W po\u0142owie lat 1990. ISI zorganizowa\u0142a i pos\u0142ugiwa\u0142a si\u0119 talibami do usuni\u0119cia wojuj\u0105cych afga\u0144skich mud\u017cahedin\u00f3w i wata\u017ck\u00f3w z Kabulu oraz by s\u0142u\u017cyli jako d\u0142ugie rami\u0119 Pakistanu w Afganistanie. Jednak po 11 wrze\u015bnia USA usun\u0119\u0142a talib\u00f3w z Afganistanu, co pogr\u0105\u017cy\u0142o w chaosie afga\u0144sk\u0105 strategi\u0119 pakista\u0144skich wojskowych pos\u0142ugiwania si\u0119 afga\u0144skimi boj\u00f3wkarzami. Talibowie, a wraz z nimi Al-Kaida, wycofali si\u0119 do baz w Pakistanie. Mi\u0119dzy 2002 r. a 2004 r. panowa\u0142 wzgl\u0119dny pok\u00f3j w Afganistanie, poniewa\u017c wojsko pakista\u0144skie nie odwa\u017cy\u0142o si\u0119 wyst\u0105pi\u0107 przeciwko Ameryce po inwazji Afganistanu w nast\u0119pstwie 11 wrze\u015bnia. Jednak w 2005 r. ISI w ko\u0144cu podj\u0119\u0142y na nowo polityk\u0119 strategicznej g\u0142\u0119bi. Boj\u00f3wkarze talib\u00f3w i Al-Kaidy zacz\u0119li powraca\u0107 do Afganistanu przez region plemienny Pakistanu. W rezultacie liczba ameryka\u0144skich ofiar w\u015br\u00f3d wojska wzros\u0142a gwa\u0142townie. W 2001 r. by\u0142o tylko 12 ameryka\u0144skich ofiar \u015bmiertelnych w Afganistanie. Mi\u0119dzy 2002 a 2004 r. przeci\u0119tna liczba zabitych Amerykan\u00f3w rocznie wynosi\u0142a oko\u0142o 50, ale ta liczba podwoi\u0142a si\u0119 do 99 w roku 2005 i 117 w roku 2007, potrajaj\u0105c si\u0119 do 155 w 2008 r. i skacz\u0105c do 298 w roku bie\u017c\u0105cym (do 30 listopada) [4]<\/A> . Pos\u0142anie wi\u0119cej wojska do Afganistanu, \u017ceby pokona\u0107 talib\u00f3w <\/B> Nawet gdyby prezydent Obama autoryzowa\u0142 wys\u0142anie 40 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy ameryka\u0144skich do Afganistanu, jak o to prosi\u0142 ameryka\u0144ski dow\u00f3dca wojskowy w Afganistanie, i nawet gdyby uda\u0142o im si\u0119 pokona\u0107 talib\u00f3w, zwyci\u0119stwo by\u0142oby kr\u00f3tkotrwa\u0142e, poniewa\u017c talibowie wycofaliby si\u0119 znowu do swoich dom\u00f3w w Pakistanie, jak to zrobili wcze\u015bniej, po inwazji Stan\u00f3w Zjednoczonych w nast\u0119pstwie 11 wrze\u015bnia. Podj\u0119liby na nowo infiltracj\u0119 Afganistanu, jak przedtem w latach 2005-6. Przekupienie talib\u00f3w i w\u0142\u0105czenie ich w proces polityczny <\/B> To nie s\u0105 sensowne opcje. Talib\u00f3w motywuje ideologia. Nawet je\u015bli zgodz\u0105 si\u0119 na wzi\u0119cie pieni\u0119dzy i do\u0142\u0105czenie do procesu politycznego, b\u0119d\u0105 pracowa\u0107 na rzecz zamiany obecnej struktury demokratycznej w pa\u0144stwo islamskie. Istotnie, wysi\u0142ki Arabii Saudyjskiej po\u015bredniczenia w tajnych rozmowach mi\u0119dzy talibami a USA nie da\u0142y \u017cadnych owoc\u00f3w. Tak\u017ce przyw\u00f3dcy afga\u0144skiego d\u017cihadu z lat 1980., kt\u00f3rzy do\u0142\u0105czyli do procesu politycznego i zostali cz\u0142onkami afga\u0144skiego parlamentu, jak Burhanuddin Rabbani, okazali si\u0119 niezdolni do s\u0142u\u017cenia jako most do talib\u00f3w [7]<\/A> . Gulbadin Hekmatyar, inny dow\u00f3dca mud\u017cahedin\u00f3w z lat 1980., odrzuci\u0142 wszelkie rozmowy tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo obce wojska s\u0105 w Afganistanie [8]<\/A> . To tak\u017ce nie jest sensown\u0105 opcj\u0105. Al-Kaida jest dobrze ustanowiona w Afganistanie i wsp\u00f3\u0142pracuje z dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w Pakistanie Taliban Szura [9]<\/A> . Nie ma praktycznego sposobu prowadzenia izolowanej walki tylko przeciwko Al-Kaidzie. Bli\u017csze zbadanie sunnickich organizacji boj\u00f3wkarskich mieszcz\u0105cych si\u0119 w pakista\u0144skiej prowincji Pend\u017cabu \u2013 np. Laszkar-e-Taiba, Jaish-e-Muhammad i Laszkar-e-Jhangvi \u2013 wskazuje na bliskie relacje mi\u0119dzy nimi. Okazuje si\u0119 tak\u017ce, \u017ce te organizacje wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105 z dow\u00f3dztwem Al-Kaidy ju\u017c od ponad dziesi\u0119ciu lat. W rzeczywisto\u015bci Al-Kaida mo\u017ce by\u0107 teraz drugoplanowym graczem, podczas gdy talibowie i mieszcz\u0105ce si\u0119 w Pend\u017cabie grupy pracuj\u0105 ze sob\u0105 w tandemie i tworz\u0105 kr\u0119gos\u0142up Al-Kaidy. Takie posuni\u0119cie znacz\u0105co wzmocni\u0142oby grupy boj\u00f3wkarskie i w rezultacie wzmocni\u0142oby p\u0119d pakista\u0144skiej armii do u\u017cycia ich dla rozszerzenia kontroli Pakistanu poza pakista\u0144skie granice. To z kolei wzmocni\u0142oby zagro\u017cenie dla ca\u0142ej Azji Po\u0142udniowej, szczeg\u00f3lnie dla Indii. Bior\u0105c pod uwag\u0119 arsena\u0142 nuklearny posiadany przez Indie i Pakistan, taki rozw\u00f3j wydarze\u0144 m\u00f3g\u0142by zagrozi\u0107 samym Stanom Zjednoczonym. USA s\u0105 zablokowane w konflikcie, kt\u00f3rego nie mog\u0105 wygra\u0107. Musz\u0105 jednak walczy\u0107 dalej, \u017ceby zapobiec dalszemu pogorszeniu si\u0119 kryzysu, kt\u00f3ry zagrozi\u0142by ca\u0142emu regionowi i samej Ameryce. Strategia prezydenta Obamy budowania partnerstwa z Pakistanem na bazie \u201cwzajemnego zaufania\u201d jest sprzeczna z histori\u0105 i brutaln\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 kryzysu pakista\u0144sko-afga\u0144skiego. [1]<\/A> Tak\u017ce doj\u015bcie do w\u0142adzy talib\u00f3w, wspieranych przez wywiad pakista\u0144ski, odby\u0142o si\u0119 w 1994 r. za kadencji Benazhir Butto’s, kiedy by\u0142a premierem. [2]<\/A> Analiza niedawnych gr\u00f3\u017ab wojska wobec cywilnego rz\u0105du znajduje si\u0119 w \u201eDebata o narodowym interesie Pakistanu w zwi\u0105zku z projektem ustawy Kerry-Lugar\u201d, MEMRI Badania i analizy Nr 553, 13 pa\u017adziernika 2009. [3]<\/A> Na przyk\u0142ad, podczas niedawnych operacji wojskowych w Bajaur Agency, okr\u0119gu Swat i Waziristanie Po\u0142udniowym widziano, \u017ce wojsko najpierw oznajmia\u0142o o swoich planach rozpocz\u0119cia ataku i podpisywa\u0142o umowy pokojowe z kilkoma faworyzowanymi dow\u00f3dcami, tworz\u0105c w ten spos\u00f3b drogi ucieczki dla boj\u00f3wkarzy. W wypadku organizacji boj\u00f3wkarskich z Pend\u017cabu, takich jak Laszkar-e-Taiba, Jaish-e-Muhammad and Laszkar-e-Jhangvi, kierowany przez armi\u0119 establishment wykluczy\u0142 jak\u0105kolwiek akcj\u0119. [4]<\/A> www.icasualties.org, niezale\u017cna witryna internetowa codziennie monitoruje \u015bmierci \u017co\u0142nierzy w Afganistanie i Iraku. Brytyjskie ofiary pokazuj\u0105 podobny wzorzec, z 39 zabitymi w 2006 r., 42 w 2007 r., 51 w 2008 r. i 99 w 2009 r. [5]<\/A> Armia pakista\u0144ska zaprzecza istnieniu Taliban Szury w Quetta, stolicy pakista\u0144skiej prowincji Belud\u017cystanu. S\u0105 w tym jednak jedyni. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 agencji wywiadowczych i pakista\u0144scy dziennikarze m\u00f3wi\u0105 o tym jako o czym\u015b powszechnie wiadomym. [6]<\/A> David C. Headley, ameryka\u0144ski obywatel pakista\u0144skiego pochodzenia, zatrzymany niedawno wraz ze wsp\u00f3lnikiem przez FBI w Chicago, podr\u00f3\u017cowa\u0142 przez ca\u0142e Indie w misji rekonesansowej, szukaj\u0105c strategicznych cel\u00f3w indyjskich dla Laszkar-e-Taiba. [7]<\/A> Niekt\u00f3rzy byli mud\u017cahedini, kt\u00f3rzy walczyli przeciwko Sowietom w latach 1980., pracuj\u0105 wraz z talibami i Al-Kaid\u0105, jak Gulbadin Hekmatyar, Maulana Jalaluddin Haqqani i syn Mohammada Yunusa Khalisa, Anwar al-Haq Mujahid, kt\u00f3ry kontroluje D\u017cihadystyczny Front Tora Bora. Inni przyw\u00f3dcy mud\u017cahedin\u00f3w, jak Burhanuddin Rabbani i Abdul Rab Rasool Sayaf, do\u0142\u0105czyli do procesu politycznego.
\nTo postrzeganie roli, odpowiedzialno\u015bci i to\u017csamo\u015bci Pakistanu jest d\u017cinnem, kt\u00f3ry od dziesi\u0105tk\u00f3w lat jest ju\u017c poza butelk\u0105 i nie ma \u017cadnego sposobu na wepchni\u0119cie go do niej z powrotem. Sta\u0142 si\u0119 najbardziej decyduj\u0105cym czynnikiem w historii i polityce tego region \u2013 do tego stopnia, \u017ce kiedy wojskowy w\u0142adca Pakistanu, genera\u0142 Pervez Muszarraf, po 11 wrze\u015bnia pr\u00f3bowa\u0142, cho\u0107 niech\u0119tnie, odwr\u00f3ci\u0107 polityk\u0119 u\u017cywania organizacji boj\u00f3wkarskich jako \u201eaktyw\u00f3w strategicznych\u201d, nie by\u0142 w stanie tego zrobi\u0107. W rzeczywisto\u015bci d\u017cinn jest obecnie tak silny, \u017ce szereg m\u0142odych przyw\u00f3dc\u00f3w boj\u00f3wkarzy, kt\u00f3rzy wy\u0142onili si\u0119 w ostatnich latach i maj\u0105 bardziej ideologiczn\u0105 motywacj\u0119, zaczyna atakowa\u0107 pakista\u0144skie instytucje bezpiecze\u0144stwa, szczeg\u00f3lnie od czasu rozpocz\u0119cia kooperacji z USA.
\n
\nPo wyborach w lutym 2008 r. i powstaniu administracji Zardari-Gilani, sprawy przybra\u0142y jeszcze gorszy obr\u00f3t. Pakista\u0144ska armia nadal dyktuje warunki pakista\u0144skiej polityki zagranicznej, szczeg\u00f3lnie kiedy rz\u0105d cywilny niemal sta\u0142 przed przewrotem wojskowym w sprawie ustawy Kerry-Lugar o pomocy, uchwalonej przez ameryka\u0144ski Kongres [2]<\/A> . Je\u015bli prezydent-genera\u0142 Muszarraf, kt\u00f3ry pochodzi\u0142 z szereg\u00f3w wojskowego establishmentu i S\u0142u\u017cb Wywiadowczych (ISI), nie m\u00f3g\u0142 odwr\u00f3ci\u0107 trwaj\u0105cej przez lata strategii i nie m\u00f3g\u0142 kontrolowa\u0107 boj\u00f3wkarzy, rz\u0105d cywilny nie ma na to \u017cadnej szansy.
\n
\nInterwencja militarna USA w Afganistanie, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do narastaj\u0105cego nacisku na armi\u0119 pakista\u0144sk\u0105, by odwr\u00f3ci\u0142a trwaj\u0105c\u0105 dziesi\u0119ciolecia strategi\u0119, nie mo\u017ce odnie\u015b\u0107 sukcesu i osi\u0105gn\u0105\u0107 swoich cel\u00f3w ani w Afganistanie, ani w Pakistanie. Armia pakista\u0144ska musi prowadzi\u0107 polityk\u0119, kt\u00f3ra z grubsza przebiega mi\u0119dzy a) graniem w podw\u00f3jn\u0105 gr\u0119 z grupami boj\u00f3wkarzy, z jednej strony ich atakuj\u0105c, a z drugiej dostarczaj\u0105c im wczesnych ostrze\u017ce\u0144 i dr\u00f3g ucieczki podczas r\u00f3\u017cnych operacji si\u0142 bezpiecze\u0144stwa, oraz b) ho\u0142ubieniem tych grup, jak to robi z faworyzowanymi dow\u00f3dcami boj\u00f3wkarzy i organizacjami d\u017cihadyst\u00f3w sunnickich w prowincji Pend\u017cabu, kt\u00f3rych armia nie atakuje [3]<\/A> .
\n
\nRola i odpowiedzialno\u015b\u0107 armii pakista\u0144skiej <\/B>
\n
\n
\n
\nDo dnia dzisiejszego to w\u0142a\u015bnie armia pakista\u0144ska jest kluczowym stronnikiem boj\u00f3wkarzy w Afganistanie. Boj\u00f3wkarze podr\u00f3\u017cuj\u0105 swobodnie przez granic\u0119 pakista\u0144sko-afga\u0144sk\u0105. Kluczowe ich grupy w Afganistanie, tj. Haqqani Network, Al-Kaida, Hizb-e-Islami i afga\u0144scy talibowie nawi\u0105zali silne stosunki wsp\u00f3\u0142pracy, przy czym kierunek strategii boj\u00f3wkarzy kontroluje Taliban Szura w Quetta, kt\u00f3ra jest rad\u0105 wykonawcz\u0105 pod przewodnictwem Mu\u0142\u0142y Omara. Rad\u0119 t\u0119 ochrania ISI, pakista\u0144ski wywiad [5]<\/A> .
\n
\nPewne grupy boj\u00f3wkarzy, wspierane przez ISI s\u0105 tak\u017ce odpowiedzialne za ataki w Indiach i Bangladeszu. Laszkar-e-Taiba, Laszkar-e-Jhangvi i Jaish-e-Muhammad stoj\u0105 za atakami nie tylko w indyjskim Kaszmirze, ale s\u0105 tak\u017ce zwi\u0105zane z szeregiem atak\u00f3w w samych Indiach, szczeg\u00f3lnie atakiem w 2001 r. na indyjski parlament. Z poparciem ISI te organizacje boj\u00f3wkarskie stworzy\u0142y Indyjskich Mud\u017cahedin\u00f3w, \u0142owi\u0105c niezadowolon\u0105 muzu\u0142ma\u0144sk\u0105 m\u0142odzie\u017c w Indiach. Laszkar-e-Taiba i Harkat ul-Jihad, kt\u00f3re maj\u0105 siedziby g\u0142\u00f3wne w Pakistanie, buduj\u0105 silne bazy w Bangladeszu w celu osi\u0105gni\u0119cia bli\u017aniaczych cel\u00f3w kontrolowania Bangladeszu i dewastowania Indii.
\n
\nOg\u00f3lna ocena wojny w Afganistanie z jednej strony oraz ataki ameryka\u0144skich samolot\u00f3w bezza\u0142ogowych i pokaz si\u0142y armii pakista\u0144skiej z drugiej, ujawniaj\u0105, \u017ce boj\u00f3wkarze zdecydowanie nie trac\u0105 gruntu. W rzeczywisto\u015bci w Afganistanie afga\u0144scy talibowie, Hizb-e-Islami i Al-Kaida s\u0105 obecni we wszystkich prowincjach. Ponadto w Pakistanie sunnickie organizacje boj\u00f3wkarskie stacjonuj\u0105ce w Pend\u017cabie nie s\u0105 tkni\u0119te przez wojsko. Zamiast tego nie tylko rosn\u0105 liczebnie i zwi\u0119kszaj\u0105 swoj\u0105 si\u0142\u0119, ale teraz zaczynaj\u0105 knu\u0107 mi\u0119dzynarodowe spiski terrorystyczne [6]<\/A> .
\n
\nCz\u0119sto dyskutowane opcje \u2013 czy mog\u0105 zadzia\u0142a\u0107? <\/B>
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\nZwalczanie tylko Al-Kaidy<\/B>
\n
\n
\n
\nWycofanie si\u0119 wojsk USA z terenu konfliktu <\/B>
\n
\n
\n
\nWnioski<\/B>
\n
\n
\n
\nZaj\u0119cie si\u0119 rol\u0105 Pakistanu jest istotnie dra\u017cliw\u0105 spraw\u0105. Je\u015bli zrobi si\u0119 to w spos\u00f3b obra\u017aliwy, mo\u017ce to prowadzi\u0107 do alienacji nawet tej ma\u0142o entuzjastycznej wsp\u00f3\u0142pracy, jaka istnieje mi\u0119dzy armi\u0105 pakista\u0144sk\u0105 a USA.
\n
\nJednak, je\u015bli USA potrafi\u0105 znale\u017a\u0107 spos\u00f3b zaanga\u017cowania armii pakista\u0144skiej, by przyj\u0119\u0142a odpowiedzialno\u015b\u0107 za t\u0119 sytuacj\u0119, gro\u017ab\u0119 mo\u017cna w ca\u0142o\u015bci powstrzyma\u0107.
\n
\nIgnorowanie roli Pakistanu jednak mo\u017ce tylko uniemo\u017cliwi\u0107 bezpieczn\u0105 strategi\u0119 wyj\u015bcia z sytuacji.
\n
\n* Tufail Ahmad jest dyrektorem Urdu-Pashtu Media Project MEMRI; Yigal Carmon jest prezesem MEMRI.<\/I>
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n