{"id":713,"date":"2009-04-29T00:00:00","date_gmt":"2009-04-29T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www2.memri.org\/polaco\/saudyjski-intelektualista-cywilizacja-zachodu-wyzwolila-ludzkosc-1\/713"},"modified":"2009-04-29T00:00:00","modified_gmt":"2009-04-29T00:00:00","slug":"saudyjski-intelektualista-cywilizacja-zachodu-wyzwolila-ludzkosc-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/saudyjski-intelektualista-cywilizacja-zachodu-wyzwolila-ludzkosc-1\/713","title":{"rendered":"Saudyjski intelektualista: cywilizacja Zachodu wyzwoli\u0142a ludzko\u015b\u0107 [1]"},"content":{"rendered":"<div class=\"bodytext c1\">\n<p><em>W wywiadzie opublikowanym 23 kwietnia 2009 w saudyjskiej gazecie \u201eOkaz\u201d, reformistyczny mysliciel Ibrahim Al-Buleihi wyraza sw\u00f3j podziw dla cywilizacji Zachodu. Wywiad zostal tego samego dnia umieszczony w witrynie<\/em> <a href=\"http:\/\/www.elaph.com\/Web\/NewsPapers\/2009\/4\/433121.htm\" target=\"_blanc\">Elaph<\/a> . Al-Buleihi wzywa Arab\u00f3w, by uznali wielkosc cywilizacji zachodniej i dostrzegli braki wlasnej kultury. Stwierdza, ze taki samokrytycyzm jest warunkiem wstepnym jakiejkolwiek zmiany na lepsze. Ibrahim Al-Buleihi jest czlonkiem Majlis ul-Szura, czyli zgromadzenia prawodawczego Arabii Saudyjskiej. Ponizej podajemy wyjatki z tego wywiadu za strona internetowa.<\/p>\n<p><strong><em>\u201eOkaz\u201d:<\/em><\/strong> <em>Zaczne od zasadniczej kwestii, kt\u00f3ra wyr\u00f3znia pana mysli, i kt\u00f3ra oponenci zawsze podnosza przeciwko panu, a mianowicie, ze jest pan calkowicie zapatrzony na Zach\u00f3d, pomniejszajac r\u00f3wnoczesnie mysl arabska. Jest to doprawdy najbardziej uderzajaca cecha pana pism. Widac w nich takze krancowe samobiczowanie sie. Co jest tego powodem?<\/em><\/p>\n<p><strong>Buleihi<\/strong>: Moja postawa wobec cywilizacji zachodniej jest postawa oparta na oczywistych faktach i wielkich osiagnieciach; jest to rzeczywistosc pelna cudownych i zdumiewajacych rzeczy. Uznanie tego nie znaczy, ze jestem slepo zafascynowany. Jest to calkowite przeciwienstwo postawy tych, kt\u00f3rzy zaprzeczaja i ignoruja jasne swiatla zachodniej cywilizacji. Prosze sie rozejrzec\u2026 a zobaczy pan, ze wszystko piekne w naszym zyciu zostalo wyprodukowane przez cywilizacje Zachodu; takze pi\u00f3ro, kt\u00f3re trzyma pan w rece, dyktafon stojacy przed panem, swiatlo w tym pokoju i gazeta, w kt\u00f3rej pan pracuje, jak r\u00f3wniez niezliczone udogodnienia, kt\u00f3re sa jak cuda dla pradawnych cywilizacji\u2026 Gdyby nie osiagniecia Zachodu, nasze zycie byloby jalowe. Poprostu patrze obiektywnie i oceniam sprawiedliwie to, co widze, i uczciwie o tym m\u00f3wie. Kazdy, kto nie podziwia wielkiej pieknosci, jest czlowiekiem, kt\u00f3remu brak wrazliwosci, smaku i umiejetnosci obserwacji. Cywilizacja zachodnia osiagnela szczyty w nauce i technologii. Zdobyla wiedze, umiejetnosci i dokonala nowych odkryc, jak zadna inna cywilizacja przed nia. Osiagniecia zachodniej cywilizacji obejmuja wszystkie dziedziny zycia: metody organizacji, polityke, etyke, ekonomie i prawa czlowieka. Jest naszym obowiazkiem uznanie tej zdumiewajacej doskonalosci. Istotnie jest to cywilizacja zaslugujaca na podziw\u2026 Koszmarne zacofanie, w jakim zyja niekt\u00f3re kraje, jest nieuniknionym wynikiem ich odmowy zaakceptowania tego i krycia sie zamiast tego w zaprzeczaniu i arogancji.<\/p>\n<p><strong><em>\u201eOkaz\u201d:<\/em><\/strong> <em>Moze pan do woli podziwiac te cywilizacje, ale nie kosztem innych, szczeg\u00f3lnie naszej cywilizacji.<\/em><\/p>\n<p><strong>Buleihi:<\/strong> M\u00f3j podziw dla Zachodu nie jest kosztem innych; jest raczej zaproszeniem wobec innych, by przyznali sie do swoich zludzen, wyszli poza swa nizszosc i wyzwolili sie z zacofania. Powinni przyznac sie do swoich wad i dokonac wysilku przezwyciezenia ich; powinni przestac zaprzeczac prawdzie i zamykac oczy na multum cudownych osiagniec. Powinni byc sprawiedliwi wobec tych narod\u00f3w, kt\u00f3re osiagnely dobrobyt, ale zamiast zmonopolizowac go dla siebie, pozwolily calemu swiatu dzielic sie wynikami tego postepu, tak ze inne narody i caly swiat maja dostep do tych osiagniec. Ponadto zachodnia cywilizacja dala swiatu wiedze i umiejetnosci, kt\u00f3re umozliwily im \u2013 nie-zachodnim narodom \u2013 konkurowac z Zachodem w produkcji i o udzialy w rynku. Krytykowanie wlasnych niedoskonalosci jest warunkiem wstepnym sklonienia sie do zmiany na lepsze. I odwrotnie, gloryfikowanie wlasnego zacofanego i apatycznego \u201eja\u201d jest zachowywaniem i umacnianiem zacofania, wzmacnianiem kajdan apatii i niszczeniem zdolnosci do doskonalenia sie. Zacofanie jest haniebna rzeczywistoscia, kt\u00f3ra powinnismy miec za zle i od kt\u00f3rej musimy sie uwolnic.<\/p>\n<p><strong><em>\u201eOkaz\u201d:<\/em><\/strong> <em>Byc moze i zgadzam sie z tym zadaniem, ale czy m\u00f3glby pan strescic dla nas powody panskiego podziwu dla zachodniej kultury, bysmy mieli podstawe do dyskusji?<\/em><\/p>\n<p><strong>Buleihi:<\/strong> Nie ma jednej przyczyny, sa tysiace przyczyn, kt\u00f3re sklaniaja mnie do podziwu dla Zachodu i podkreslania jego absolutnej doskonalosci we wszystkich sprawach dotyczacych zycia. Cywilizacja zachodnia jest jedyna cywilizacja, kt\u00f3ra wyzwolila czlowieka z jego iluzji i kajdan; uznala jego indywidualnosc i dostarczyla mu potencjalu i okazji do rozwijania sie i realizowania swoich aspiracji. Zachodnia cywilizacja uczlowieczyla wladze polityczna i ustanowila mechanizmy gwarantujace stosunkowa r\u00f3wnosc, sprawiedliwosc, zapobieganie niesprawiedliwosci i lagodzenie agresji. Nie znaczy to, ze jest to cywilizacja nieskazitelna; w istocie pelno w niej brak\u00f3w. Niemniej jest czyms najwiekszym, co czlowiek osiagnal w calej swej historii. [Przed nastaniem cywilizacji zachodniej] ludzkosc zyla w okowach tyranii, niemoznosci, nedzy, niesprawiedliwosci, chor\u00f3b i niedoli.<\/p>\n<p>Jest to nadzwyczajna cywilizacja i nie jest przedluzeniem zadnej starozytnej cywilizacji, z wyjatkiem cywilizacji greckiej, kt\u00f3ra jest jej zr\u00f3dlem. Napisalem ksiazke o tym nieslychanym skoku cywilizacyjnym pod tytulem <em>The Qualitative Changes In Human Civilization<\/em> (Jakosciowe zmiany w cywilizacji ludzkiej). Zachodnia cywilizacja jest swoim wlasnym produktem i nie ma dlugu wobec zadnej wczesniejszej cywilizacji z wyjatkiem greckiej\u2026 Przywr\u00f3cila do zycia greckie osiagniecia w filozofii, nauce, literaturze, polityce, spoleczenstwie, ludzkiej godnosci i szacunku dla rozumu, uznajac r\u00f3wnoczesnie jej niedociagniecia i podkreslajac nieustanna potrzebe krytycyzmu, rewizji i korygowania.<\/p>\n<p><strong><em>\u201eOkaz\u201d:<\/em><\/strong> <em>Tymi slowami tutaj calkowicie przekresla pan wysilki i tw\u00f3rczosc poprzednich cywilizacji, takich jak islamska, stwierdzajac, ze Zach\u00f3d nie ma dlug\u00f3w wobec niej.<\/em><\/p>\n<p><strong>Buleihi:<\/strong> Istotnie nie ma, nie zawdziecza niczego zadnej innej cywilizacji. Zachodnia cywilizacja ma swoje podstawy w Grecji VI i V wieku p.n.e.; potem zatrzymala sie w Sredniowieczu, ale podjela na nowo postep w czasach nowozytnych, kiedy jej korzysci zaczely obejmowac wszystkie narody. Jest to rzeczywiscie nadzwyczajne w kazdym rozumieniu tego slowa \u2013 doskonalosc, wyjatkowosc i nowosc\u2026 Ma skladniki i przymioty, kt\u00f3re wyr\u00f3zniaja ja od wszystkich wczesniejszych i p\u00f3zniejszych cywilizacji. Jest produktem myslenia filozoficznego wynalezionego przez Grek\u00f3w. Europejczycy oparli sie na tym sposobie myslenia, szczeg\u00f3lnie na jego krytycznych aspektach, co rozwinelo zdolnosc tworzenia obiektywnej wiedzy, zawsze otwartej na rewizje, korekte i postep\u2026<\/p>\n<p><strong><em>\u201eOkaz\u201d:<\/em><\/strong> <em>Niekt\u00f3rzy zachodni mysliciele pisali, ze cywilizacja zachodnia jest przedluzeniem poprzednich cywilizacji. Jak pan, Arab i muzulmanin, moze temu zaprzeczac?<\/em><\/p>\n<p><strong>Buleihi:<\/strong> Kiedy przegladamy nazwiska muzulmanskich filozof\u00f3w, o kt\u00f3rych wkladzie w Zach\u00f3d pisza zachodni autorzy, takich jak Ibn Ruszd (Awerroes), Ibn Al-Haitham (Alhazen), Ibn Sina (Awicenna), Al-Farabi, Al-Razi, Al-Khwarizmi i im podobni, stwierdzamy, ze wszyscy oni byli uczniami greckiej kultury i ze byli jednostkami spoza gl\u00f3wnego nurtu islamskiego. Byli i nadal sa nieuznawani w naszej kulturze. Palilismy nawet ich ksiazki, nekalismy ich, ostrzegalismy przeciwko nim i nadal patrzymy na nich z podejrzliwoscia i niechecia. Jak mozemy szczycic sie ludzmi, kt\u00f3rych trzymamy na odleglosc i kt\u00f3rych mysli odrzucilismy?<\/p>\n<p>Jesli zas chodzi o rozw\u00f3j kultury, to sa tu dwa podejscia. Wedlug jednego z nich, cywilizacja jest wytworem kumulatywnego procesu. Przecza jednak temu fakty historyczne. Wedlug drugiego podejscia, zmiany ilosciowe nie staja sie jakosciowymi, chyba ze przez nadzwyczajny skok. Jest to poprawne, przekonujace podejscie i to podejscie przyjmuje. Ilosc w zaden spos\u00f3b nie moze spontanicznie zamienic sie w jakosc\u2026<\/p>\n<p>Jedyna cywilizacja, kt\u00f3ra posiada skladniki stalego postepu, jest cywilizacja zachodnia, z jej greckimi fundamentami i zadziwiajaca wsp\u00f3lczesna formacja\u2026 Zachodnia cywilizacja uwaza, ze niemozliwe jest posiadanie absolutnej prawdy i ze niemozliwa jest ludzka doskonalosc, a wiec czlowiek musi starac sie do nich siegac, wiedzac r\u00f3wnoczesnie, ze niemozliwe jest ich osiagniecie. Tak wiec jest to jedyna cywilizacja, kt\u00f3ra nieustannie rosnie, nieustannie rewiduje i poprawia sama siebie, osiaga nieustanne odkrycia.<\/p>\n<p><strong><em>\u201eOkaz\u201d:<\/em><\/strong> <em>Chcialbym zapytac o pana calkowita fascynacje zachodnia cywilizacja.<\/em><\/p>\n<p><strong>Buleihi:<\/strong> Swiatlo tej cywilizacji jest bardzo jasne i tylko slepy czlowiek moze byc obojetny na jego blask. Kazdy, kto jest zdolny do widzenia i rozumienia, jest w nieunikniony spos\u00f3b nia zafascynowany. Powinnismy oddac sprawiedliwosc tym, kt\u00f3rym sie ona nalezy. Czy jakakolwiek poprzednia cywilizacja marzyla o zdumiewajacych odkryciach i zlozonych technologiach cywilizacji zachodniej? Czy jakiekolwiek poprzednie pokolenie wyobrazalo sobie mozliwosc otwarcia ludzkiej klatki piersiowej i czaszki, i przeprowadzania skomplikowanych operacji serca i m\u00f3zgu? Czy byli w stanie wyobrazic sobie glebokie zrozumienie zywej kom\u00f3rki i sposobu, w jaki sie tworzy? Czy wyobrazali sobie samoloty, samochody, telefony i niezliczone osiagniecia tej cywilizacji? Czy chcialby pan, bysmy znowu pisali na pergaminie i papirusie, uzywali drewnianych patyczk\u00f3w zamiast pi\u00f3r i jezdzili na oslach?<\/p>\n<p><strong><em>\u201eOkaz\u201d:<\/em><\/strong> <em>Przepraszam, nikt nie prosil pana, by cofnal sie pan do epoki osl\u00f3w, ale konieczne jest wydawanie historycznego osadu w spos\u00f3b sprawiedliwy i zr\u00f3wnowazony. M\u00f3wi pan, ze chce pan \u201eoddac sprawiedliwosc tym, kt\u00f3rym sie ona nalezy\u201d, ale w rzeczywistosci odmawia pan jakiejkolwiek sprawiedliwosci temu, co istnialo przed zachodnia cywilizacja. Podczas gdy wszyscy uznaja, ze ludzkie osiagniecia sa kumulatywne z natury, pan neguje te aksjomatyczna regule, kiedy m\u00f3wi pan o osiagnieciach Zachodu.<\/em><\/p>\n<p><strong>Buleihi:<\/strong> Ludzkosc przez tysiace lat przezuwala te same idee i zyla w takich samych warunkach, uzywajac tych samych narzedzi. Mogla by tak kontynuowac na zawsze, gdyby nie pojawienie sie filozoficznego myslenia w Grecji w VI i V wieku p.n.e. Postep cywilizacyjny na jego obecnym poziomie nie moze byc osiagniety przez akumulacje; jest wynikiem wielkich rewolucji w dziedzinach mysli, nauki, polityki, spoleczenstwa i pracy\u2026<\/p>\n<p>Z rutyny wypycha czlowieka walka idei, wolnosc wyboru i r\u00f3wnosc szans. Najlepszym dowodem tego jest fakt, ze wiele narod\u00f3w zyje dzisiaj w glebi zacofania, mimo dostepnosci nauki, technologii i mysli. Widza przyklady dobrobytu, ale mimo tego te zacofane ludy nie sa w stanie porzucic swoich okop\u00f3w i uwolnic sie od swoich kajdan. Innymi slowy, nie sa zdolni do nasladowania tych, kt\u00f3rym sie powodzi, i sa calkowicie niezdolni do wynajdywania i podejmowania inicjatywy.<\/p>\n<p><strong><em>\u201eOkaz\u201d:<\/em><\/strong> <em>Jest w naszej dyskusji zasadnicze pytanie: czy przez cywilizacje rozumie pan tylko aspekt materialny?<\/em><\/p>\n<p><strong>Buleihi:<\/strong> Najwazniejszym osiagnieciem zachodniej cywilizacji jest uczlowieczenie wladzy politycznej, podzielenie jej na odrebne osrodki wladzy i ustanowienie r\u00f3wnowagi miedzy tymi odrebnymi osrodkami. Zachodnia cywilizacja dala pierwszenstwo jednostce i tej zasadzie podporzadkowala swoje instytucje, prawa i procedury, podczas gdy dla starych cywilizacji jednostka byla trybikiem w machinie.<\/p>\n<p><strong><em>\u201eOkaz\u201d:<\/em><\/strong> <em>Trybikiem w machinie? Czy wierzy pan, ze to jest takze prawda w cywilizacji islamu?<\/em><\/p>\n<p><strong>Buleihi:<\/strong> Ostro rozgraniczamy miedzy samym islamem i tym, co ludzie robia w jego imieniu. Wielkie zasady islamu i jego wzniosle doktryny, kt\u00f3re podkreslaja i podtrzymuja wartosc i godnosc czlowieka, nie mialy szansy na zakorzenienie sie w ciagu calej historii. Od konca okresu prawowiernych kalif\u00f3w indywidualnosc czlowieka zostala w arabskiej historii wymazana, a jego wartosc polaczona z jego przynaleznoscia polityczna, religijna, regionalna i plemienna\u2026<\/p>\n<p>Jedyna cywilizacja, kt\u00f3ra uznaje i respektuje czlowieka jako jednostke, jest cywilizacja zachodnia\u2026 Zachowanie w jakiejkolwiek dziedzinie nie jest wynikiem nauczania [religijnego] jako takiego, ale raczej praktyki i doswiadczenia\u2026<\/p>\n<p><strong><em>\u201eOkaz\u201d:<\/em><\/strong> <em>Czy pana zdaniem tak bylo przez cala historie Arab\u00f3w?<\/em><\/p>\n<p><strong>Buleihi:<\/strong> Tak, cala historie Arab\u00f3w mozna scharakteryzowac w ten ponury spos\u00f3b, poza okresem prawowiernych kalif\u00f3w i odrebnymi okresami, takimi jak rzady Umara ibn Abd Al-Aziza. Nie nalezy mylic wznioslych zasad i doktryn islamu z jego historia, kt\u00f3ra jest pelna bled\u00f3w, grzech\u00f3w i tragedii. Kiedy Abbasydzi zwyciezyli Ummajjad\u00f3w, przykryli ciala zabitych dywanami i ucztowali na ich cialach w pokazie zemsty. Kiedy kalif Al-Mamun pokonal swojego brata Al-Amina, obdarl go ze sk\u00f3ry jak jagnie. Ta scena powraca w calej naszej historii. Wladza polityczna jest centralna wartoscia w kulturze arabskiej. W swiecie arabskim w naszym wieku bylo wiele przewrot\u00f3w militarnych w walce o wladze, ale nie w pr\u00f3bie dokonania zmiany na lepsze. Kazdy kolejny rezim byl gorszy niz poprzedni.<\/p>\n<p><strong><em>\u201eOkaz\u201d:<\/em><\/strong> <em>Panie Buleihi, czy nie czytal pan w historii pana narodu o setkach uczonych, kt\u00f3rzy mieli znaczenie i wplywy, i kt\u00f3rych zyciorysy studiuje sie po dzis dzien, mimo ze nie mieli wladzy, plemienia ani kontakt\u00f3w religijnych, a cenieni byli za uczonosc?<\/em><\/p>\n<p><strong>Buleihi:<\/strong> To jest og\u00f3lne stwierdzenie, kt\u00f3rego nie popieraja fakty. Historia Arab\u00f3w, z wyjatkiem okresu prawowiernych kalif\u00f3w, zdominowana byla przez polityke. Kiedy Fatymidzi przejeli Egipt i Afryke P\u00f3lnocna, te obszary staly sie szyickie, a kiedy Saladyn zlikwidowal Fatymid\u00f3w, wypedzil wszystko, co mialo zwiazek z szyizmem. To samo zdarzylo sie, kiedy Safawidzi nawr\u00f3cili Iran na szyityzm, co nastepnie spowodowalo, ze Osmanowie dzialali w ten sam spos\u00f3b [narzucajac sunnizm]. Tak wiec historia Arab\u00f3w, lub w szerszym sensie historia islamu, jest wynikiem politycznych wzlot\u00f3w i upadk\u00f3w\u2026<\/p>\n<p><strong><em>\u201eOkaz\u201d:<\/em><\/strong> <em>Zatrzymajmy sie tutaj na chwile. Redukuje pan historie islamu do historii politycznej. Takze polityczna historia islamu, mimo wszystkich tragedii, nie jest tak zla, jak pan ja opisuje. Pominal pan naukowe i kulturalne aspekty historii islamu, kt\u00f3re stworzyly wielka cywilizacje, podczas kiedy Europa cierpiala pod rzadami feudalizmu, Kosciola, ignorancji i zacofania.<\/em><\/p>\n<p><strong>Buleihi:<\/strong> Odziedziczylismy pewne komunaly o naszej historii i historii innych narod\u00f3w, bez krytycznego odczytania naszej historii i bez sprawiedliwego i obiektywnego odczytania historii innych. Blyszczaca cywilizacja grecka wylonila sie w VI wieku p.n.e. i osiagnela szczyt rozkwitu w V wieku. Innymi slowy, cywilizacja grecka wylonila sie na wiele pokolen przed islamska i grecka filozofia byla zr\u00f3dlem, z kt\u00f3rego muzulmanscy filozofowie czerpali swoja filozofie. Ci ludzie, kt\u00f3rymi czasami tak sie szczycimy, tacy jak Ibn Ruszd, Ibn Al-Haitham, Al-Razi, Al-Kindi, Al-Khawarizmi i Al-Farabi, byli wszyscy uczniami mysli greckiej. Jesli chodzi o nasza cywilizacje, jest to cywilizacja religijna, zajmujaca sie prawem religijnym, calkowicie zaabsorbowana szczeg\u00f3lami tego, co muzulmanie powinni robic i czego nie powinni w stosunku do Allaha i w stosunkach z innymi ludzmi. Jest to olbrzymie zadanie, warte podziwu, poniewaz religia jest centrum zycia. Musimy jednak przyznac, ze nasze osiagniecia ograniczaja sie do tej jednej, wielkiej dziedziny. Nie twierdzmy wiec, ze Zach\u00f3d pozyczyl od nas swoje swieckie swiatla. Nasza kultura byla i jest zaabsorbowana pytaniami o to, co jest zakazane i dozwolone, o wiare i niewiare, poniewaz jest to cywilizacja religijna\u2026<\/p>\n<p><strong><em>\u201eOkaz\u201d:<\/em><\/strong> <em>Muzulmanie uczyli sie od cywilizacji greckiej i to nie jest bledem, takie sa mlode cywilizacje, ucza sie od poprzednich cywilizacji i buduja na ich podstawach. Czy mieli zniesc osiagniecia Grek\u00f3w i zaczac od zera?<\/em><\/p>\n<p><strong>Buleihi:<\/strong> Nie jestem przeciwny uczeniu sie od innych. Chcialem tylko wyjasnic, ze te osiagniecia nie byly nasze wlasne i ze ci wyjatkowi ludzie nie byli produktem arabskiej kultury, ale greckiej. Sa poza gl\u00f3wnym nurtem i traktujemy ich, jakby byli obcym elementem. Dlatego nie zaslugujemy na pysznienie sie nimi, poniewaz odrzucilismy ich i zwalczalismy ich idee. I odwrotnie, kiedy Europa nauczyla sie od nich, skorzystala z wiedzy, kt\u00f3ra pierwotnie byla jej wiedza, poniewaz byli oni przedluzeniem kultury greckiej, kt\u00f3ra jest zr\u00f3dlem calej cywilizacji zachodniej.<\/p>\n<p>Przeklad z angielskiego tlumaczenia zamieszczonego w <a href=\"http:\/\/www2.memri.org\/bin\/latestnews.cgi?ID=SD233209\" target=\"_blanc\">MEMRI<\/a>, 29 kwietnia 2009, Special Dispatch \u2013 No 2332<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W wywiadzie opublikowanym 23 kwietnia 2009 w saudyjskiej gazecie \u201eOkaz\u201d, reformistyczny mysliciel Ibrahim Al-Buleihi wyraza sw\u00f3j podziw dla cywilizacji Zachodu. Wywiad zostal tego samego dnia umieszczony w witrynie Elaph . Al-Buleihi wzywa Arab\u00f3w, by uznali wielkosc cywilizacji zachodniej i dostrzegli braki wlasnej kultury. Stwierdza, ze taki samokrytycyzm jest warunkiem wstepnym jakiejkolwiek zmiany na lepsze. Ibrahim [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[824,825,826,835,836,837],"tags":[],"class_list":["post-713","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-specjalne-komunikaty","category-reformy-w-swiecie-arabskim-i-muzulmanskim","category-arabia-saudyjska","category-archiwum","category-tematy","category-kraje"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/713","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=713"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/713\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=713"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=713"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=713"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}