{"id":3983,"date":"2016-11-04T00:00:00","date_gmt":"2016-11-04T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www2.memri.org\/polaco\/dwaj-prezydenci-jedno-fatalne-posuniecie-historyczne\/3983"},"modified":"2016-11-04T00:00:00","modified_gmt":"2016-11-04T00:00:00","slug":"dwaj-prezydenci-jedno-fatalne-posuniecie-historyczne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/dwaj-prezydenci-jedno-fatalne-posuniecie-historyczne\/3983","title":{"rendered":"Dwaj prezydenci, jedno fatalne posuni\u0119cie historyczne"},"content":{"rendered":"
\n

Autorzy: Yigal Carmon i A. Mahjar-Barducci*<\/p>\n

Wraz ze spodziewanym wykorzenieniem Pa\u0144stwa Islamskiego (ISIS) z Mosulu i nast\u0119puj\u0105cym po nim – dzi\u0119ki ameryka\u0144skiemu kierownictwu i zaanga\u017cowaniu militarnemu – upadku jego bastionu w Rakka, prezydent Barack Obama pomy\u015blnie dope\u0142ni procesu historycznego, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 prezydent George W. Bush obaleniem morderczego dyktatora Saddama Husajna i jego re\u017cimu. Najbardziej wojownicza sekta w islamie szyickim, ira\u0144skie Rz\u0105dy Prawoznawcy (Welajat-e Fakih), otrzyma historyczne zwyci\u0119stwo nad islamem sunnickim. Iran stanie si\u0119 regionalnym mocarstwem hegemonicznym od Oceanu Indyjskiego do Morza \u015ar\u00f3dziemnego, zagra\u017caj\u0105c zar\u00f3wno Turcji, jak Arabii Saudyjskiej.<\/p>\n

Zako\u0144czenie tysi\u0105cletniej dominacji sunnickiej w Iraku<\/strong><\/p>\n

Administracja Busha, przyznaj\u0105c szyickiej wi\u0119kszo\u015bci w Iraku przewag\u0119, na jak\u0105 zas\u0142ugiwa\u0142a zgodnie z zasad\u0105 demokracji, bardzo usilnie pr\u00f3bowa\u0142a zabezpieczy\u0107 dla sunnit\u00f3w ich proporcjonalny udzia\u0142 w rz\u0105dzie. Te pr\u00f3b\u0119 podkopali jednak politycy szyiccy, kt\u00f3rym pomaga\u0142 – i kt\u00f3rych kontrolowa\u0142 – Iran. USA nie tylko nie ochroni\u0142y udzia\u0142u sunnit\u00f3w we w\u0142adzy – mimo \u017ce plemiona sunnickie pomog\u0142y walczy\u0107 z buntem Al-Kaidy w Iraku – ale w rzeczywisto\u015bci wyda\u0142y sunnit\u00f3w w r\u0119ce szyickiego protegowanego Iranu, kt\u00f3ry zosta\u0142 premierem irackiego rzadu, Nouriego Al-Malikiego, kt\u00f3ry odebra\u0142 im ca\u0142\u0105 w\u0142adz\u0119 i prze\u015bladowa\u0142 za czas\u00f3w swojej kadencji premiera. Kierownictwo sunnickie, w szoku z powodu raptownej transformacji w ci\u0105gu niewielu lat z postrzeganego statusu jako prawowity i namaszczony w\u0142adca do uciskanej mniejszo\u015bci pod butem by\u0142ych poddanych, by\u0142o bezsilne wobec konsekwentnego poparcia USA dla iracko-ira\u0144skiej fali.<\/p>\n

ISIS – zbrojne uciele\u015bnienie reakcji sunnit\u00f3w na utrat\u0119 w\u0142adzy<\/strong><\/p>\n

Chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 sunnit\u00f3w czuje odraz\u0119 do morderczych zachowa\u0144 ISIS, wy\u0142onienie si\u0119 tej organizacji by\u0142o zbrojnym uciele\u015bnieniem reakcji sunnickich na t\u0119 ca\u0142kowit\u0105 utrat\u0119 w\u0142adzy na rzecz szyit\u00f3w, u\u0142atwion\u0105 przez USA. Pa\u0144stwo Islamskie zacz\u0119\u0142o si\u0119 jednak na d\u0142ugo zanim Abu Bakr Al-Bagdadi og\u0142osi\u0142 Kalifat w czerwcu 2014 r. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od Abu Musaba Al-Zarkawiego, kt\u00f3ry w latach 2004-6 skoncentrowa\u0142 si\u0119 na walce z zar\u00f3wno szyitami, kt\u00f3rych uwa\u017ca\u0142 za uzurpator\u00f3w prawowitych rz\u0105d\u00f3w sunnickich w Iraku, jak i z Amerykanami, kt\u00f3rych uwa\u017ca\u0142 za odpowiedzialnych za upadek sunnit\u00f3w irackich. W 2006 r. Abu Omar Al-Bagdadi og\u0142osi\u0142 Pa\u0144stwo Islamskie w Iraku (ISI). Na pocz\u0105tku ISIS sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z mieszanki sunnit\u00f3w: islamist\u00f3w, nie-islamist\u00f3w i baasist\u00f3w. A tak\u017ce, inaczej ni\u017c Al-Kaida, dla kt\u00f3rej priorytetem by\u0142a walka z Zachodem, ISIS pocz\u0105tkowo ceni\u0142o terytorium i zasad\u0119 hid\u017cra<\/em> (imigracji) wy\u017cej ni\u017c d\u017cihad przeciwko Zachodowi, co z przyczyn religijnych, ideologicznych i strategicznych by\u0142o na samym ko\u0144cu ich priorytet\u00f3w. Dla ISIS szyici iraccy i Iran byli du\u017co wa\u017cniejszymi celami ni\u017c Zach\u00f3d; to jednak zmieni\u0142o si\u0119, kiedy Zach\u00f3d anga\u017cowa\u0142 si\u0119 coraz bardziej w walk\u0119 z nim, jak pokazuj\u0105 wszystkie informacje ISIS do ich sympatyk\u00f3w na Zachodzie<\/a> [1]<\/a>.<\/p>\n

Czy ameryka\u0144skie zak\u0142\u00f3cenie historycznego, tysi\u0105cletniego porz\u0105dku mo\u017ce przetrwa\u0107?<\/strong><\/p>\n

Czy sunnici, kt\u00f3rzy stanowi\u0105 90% \u015bwiata islamskiego, pogodz\u0105 si\u0119 z pora\u017ck\u0105 w Iraku i zaakceptuj\u0105 now\u0105 hegemoni\u0119 geostrategiczn\u0105 Iranu od Oceanu Indyjskiego do Morza \u015ar\u00f3dziemnego?<\/p>\n

Przyw\u00f3dcy Iranu zawsze podkre\u015blaj\u0105, \u017ce nigdy nie zaatakowali innego kraju. Cho\u0107 jest to prawda, powodem tego jest, \u017ce zawsze rozumieli w\u0142asn\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 w bezpo\u015brednim starciu z sunnick\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105. W pe\u0142ni \u015bwiadomi rzeczywistego roz\u0142o\u017cenia si\u0142, niezale\u017cnie od w\u0142asnej, wyrachowanej propagandy, powstrzymywali si\u0119 od bezpo\u015bredniego konfliktu ze \u015bwiatem sunnickim i gdy tylko musieli przeciwstawia\u0107 si\u0119 sunnitom, robili to przez arabskich zast\u0119pc\u00f3w.<\/p>\n

Dwa kraje raczej nie zaakceptuj\u0105 wy\u0142aniaj\u0105cego si\u0119 ira\u0144skiego zagro\u017cenia dla ich bezpiecze\u0144stwa narodowego: Turcja, kt\u00f3rej neo-osma\u0144ski, ultranacjonalizm prezydenta Erdogana nie zapowiada zgody na now\u0105, zdominowan\u0105 przez szyit\u00f3w rzeczywisto\u015b\u0107, oraz Arabia Saudyjska, kt\u00f3ra ju\u017c czuje si\u0119 zagro\u017cona – nie tylko geostrategicznie przez wspieranych przez Iran rebeliant\u00f3w Houti w Jemenie na swoim po\u0142udniu, ale tak\u017ce religijnie, przez kwestionowanie przez Iran roli Saudyjczyk\u00f3w jako Kustoszy Miejsc \u015awi\u0119tych. Ponadto ISIS jeszcze mo\u017ce odrodzi\u0107 si\u0119 na obszarach Iraku o sunnickiej wi\u0119kszo\u015bci, gdzie mo\u017ce spodziewa\u0107 si\u0119 poparcia od wielu ze \u015bwiata sunnickiego. W dodatku, wygnanie ISIS z jego bazy terytorialnej w Syrii-Iraku oznacza, \u017ce jego zatwardziali wojownicy zagraniczni z kraj\u00f3w zachodnich powr\u00f3c\u0105 do domu – i wezm\u0105 odwet. Ich g\u0142\u00f3wnymi celami s\u0105 USA i inne kraje cz\u0142onkowskie koalicji oraz szyici, gdziekolwiek ich znajd\u0105.<\/p>\n

USA wpakowa\u0142y si\u0119 w sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej sunnici iraccy, Turcja, Arabia Saudyjska i inni w \u015bwiecie sunnickim widz\u0105 w nich wielkiego zdrajc\u0119, kt\u00f3ry staje po stronie szyit\u00f3w irackich oraz Iranu. Tym, co widz\u0105 sunnici, jest, \u017ce USA, tak Demokraci, jak Republikanie, nie tylko zako\u0144czyli tysi\u0105clecie sannickiej dominacji w tym, co jest dzisiejszym Irakiem, ale tak\u017ce, zamiast ukara\u0107 Iran za pr\u00f3by zdobycia broni j\u0105drowej, prowadzi\u0142y z nim negocjacje, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142y si\u0119 uznaniem Iranu jako mocarstwa nuklearnego i znios\u0142y sankcje na niego – mimo \u017ce Iran nadal rozwija pociski balistyczne, sponsoruje terroryzm i \u0142amie prawa cz\u0142owieka<\/a> [2]<\/a>.<\/p>\n

Jak to si\u0119 sta\u0142o?<\/strong><\/p>\n

Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce kraj, kt\u00f3ry od czas\u00f3w prezydenta Franklina Roosevelta by\u0142 tw\u00f3rc\u0105 i gwarantem porz\u0105dku \u015bwiata, sta\u0142 si\u0119 katalizatorem nie\u0142adu regionalnego, kt\u00f3ry przeleje si\u0119 na Zach\u00f3d? W czasach przed i po inwazji na Irak w kwietniu 2003 r. eksperci i przyw\u00f3dcy polityczni publicznie dyskutowali wiele aspekt\u00f3w takiego posuni\u0119cia: ocenili (co okaza\u0142o si\u0119 b\u0142\u0119dne), \u017ce Saddam mia\u0142 bro\u0144 masowego zniszczenia; omawiali jego \u0142amanie praw cz\u0142owieka, w\u0142\u0105cznie z u\u017cyciem broni chemicznej i innych metod masowego mordowania przeciwko w\u0142asnej ludno\u015bci; problem walki z Irakiem jako krajem bandyckim atakuj\u0105cym swoich s\u0105siad\u00f3w; a, przede wszystkim, omawiali kwesti\u0119 zbudowania demokracji w tym kraju. Jednej kwestii jednak nie omawiali, a jest ni\u0105 historyczny akt przesuni\u0119cia w\u0142adzy od sunnit\u00f3w do szyit\u00f3w. W sprawie wykorzenienia ISIS z Mosulu tak\u017ce omawia si\u0119 dzisiaj ryzyko, \u017ce si\u0142y szyickie, zar\u00f3wno rz\u0105dowe, jak milicyjne, uczyni\u0105 z bitwy o Mosul festiwal zemsty na sunnickiej populacji tego miasta, nie za\u015b d\u0142ugofalowe konsekwencje tego, co zdarzy si\u0119 po pomy\u015blnym zako\u0144czeniu tej operacji.<\/p>\n

Nie chodzi o to, \u017ce administracja Busha nie my\u015bla\u0142a w kategoriach zmiany historycznej. Robi\u0142a to. Ale zmiana, do jakiej zmierza\u0142a, by\u0142a zaprowadzeniem demokracji w Iraku – podczas gdy zmian\u0105 niemal ca\u0142kowicie zignorowan\u0105 by\u0142o to, \u017ce usuni\u0119cie Saddama i establishmentu przedstawicieli rady rz\u0105dz\u0105cej zako\u0144czy tysi\u0105clecie zdominowanej przez sunnit\u00f3w stabilno\u015bci w regionie.<\/p>\n

Zawsze istniej\u0105 istotne i szlachetne powody, jedne strategiczne, inne moralne, na wykorzenienie z\u0142a – i przes\u0142aniaj\u0105 one jeden wzgl\u0105d, kt\u00f3ry zawsze umyka nam w decyduj\u0105cym momencie. Tym wzgl\u0119dem jest, \u017ce nowa rzeczywisto\u015b\u0107 mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 gorsza, co istotnie zdarzy\u0142o si\u0119 i mo\u017ce pogorszy\u0107 si\u0119 jeszcze bardziej w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Pochwa\u0142a m\u0105dro\u015bci z perspektywy czasu<\/strong><\/p>\n

Ten artyku\u0142 pisany jest z perspektywy czasu. Autorzy nie twierdz\u0105, \u017ce rozumieli to w owym czasie. Niekt\u00f3rzy krytycy, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich w Europie, uwa\u017ca\u0142a inwazj\u0119 za nielegaln\u0105, poniewa\u017c zmieni natur\u0119 i struktur\u0119 kraju. Podobnie jak inni uwa\u017cali\u015bmy ten argument za nadmiernie legalistyczny i wierzyli\u015bmy nie tylko, \u017ce inwazja by\u0142a legalna, ale \u017ce by\u0142o moralnym obowi\u0105zkiem USA interweniowa\u0107 na rzecz tych, kt\u00f3rzy stali przed masowym morderstwem.<\/p>\n

Poniewa\u017c niemal wszyscy nie przewidzieli konsekwencji zmiany historycznej, do jakiej doprowadzi\u0142a polityka Busha-Obamy, czy chodzi\u0142o o zbudowanie demokracji (Bush), czy o ustanowienie nowej r\u00f3wnowagi (Obama), powstaje pytanie: jak przyw\u00f3dcy mog\u0105 unikn\u0105\u0107 powt\u00f3rzenia tego fiaska, kt\u00f3re widzimy raz za razem, nie tylko w tym wypadku, ale tak\u017ce w innych? Wydaje si\u0119, \u017ce z\u0142ot\u0105 regu\u0142\u0105 dla przyw\u00f3dc\u00f3w w ustalaniu kursu dzia\u0142ania jest: nie wprowadzaj zmian historycznych.<\/p>\n

Oczywistym wyzwaniem jest, co zrobi\u0107 w obliczu z\u0142a. Ka\u017cda mniejszo\u015b\u0107 zagro\u017cona masowym morderstwem modli si\u0119, co zrozumia\u0142e, by USA czu\u0142y si\u0119 moralnie zobowi\u0105zane do walki ze z\u0142em. Ten imperatyw moralny powinien jednak by\u0107 realizowany bez wprowadzania zmian strukturalnych. George Bush senior zachowa\u0142 t\u0119 r\u00f3wnowag\u0119 w operacji Pustynna Burza. Wypchn\u0105\u0142 Saddama z Kuwejtu z powrotem w jego granice, powa\u017cnie os\u0142abi\u0142 jego si\u0142y militarne i narzuci\u0142 sankcje – ale nie obali\u0142 Saddama w celu zaprowadzenia demokracji.<\/p>\n

Kraje demokratyczne \u015bwiata mog\u0105 i powinny pomaga\u0107 narodom w jarzmie dyktatury. Ale odpowiedzialno\u015b\u0107 za zmiany strukturalne spoczywa na samych tych narodach. R\u00f3wnie\u017c popieraj\u0105c si\u0142y przeciwstawiaj\u0105ce si\u0119 dyktaturze trzeba do\u0142o\u017cy\u0107 wielkich stara\u0144, by poprawnie i \u015bci\u015ble zidentyfikowa\u0107, kt\u00f3re z nich s\u0105 demokratyczne i post\u0119powe, i zas\u0142uguj\u0105ce na poparcie, a kt\u00f3re nie s\u0105. Prezydent Obama pom\u00f3g\u0142 elementom takim jak Bractwo Muzu\u0142ma\u0144skie w Egipcie, kt\u00f3re nie jest ani demokratyczne, ani post\u0119powe. Nie jest to jedyny b\u0142\u0105d pope\u0142niony przez Obam\u0119; podczas powstania obywatelskiego w Iranie w 2009 r. sta\u0142 po stronie re\u017cimu Republiki Islamskiej, kiedy przemoc\u0105 d\u0142awi\u0142a demokratyczny Ruch Zielony. Eksperci mog\u0105 pom\u00f3c w stosowaniu regu\u0142y powstrzymywania si\u0119 od zaprowadzania zmian strukturalnych w ka\u017cdym indywidualnym wypadku. Ale ostateczna odpowiedzialno\u015b\u0107 za zachowanie tej regu\u0142y spoczywa wy\u0142\u0105cznie na przyw\u00f3dcach.<\/p>\n

*Yigal Carmon prezesem i za\u0142o\u017cycielem MEMRI. A. Mahjar-Barducci jest dyrektork\u0105 MEMRI Russian Media Studies Project.<\/em><\/p>\n

Endnotes:<\/em><\/p>\n

<\/a> [1]<\/a> Zakres, do jakiego ISIS uwa\u017ca\u0142o d\u017cihad przeciwko Zachodowi za najmniej wa\u017cny ze swoich priorytet\u00f3w wida\u0107 wyra\u017anie w wypowiedziach jego nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c rzecznika, Abu Muhammada Al-Adnaniego, kt\u00f3ry powiedzia\u0142: „Pa\u0144stwo Islamskie nie prowadzi wojny przeciwko wam, jak twierdzi wasz k\u0142amliwy rz\u0105d i media. To wy jeste\u015bcie tymi, kt\u00f3rzy zainicjowali wrogie dzia\u0142ania przeciwko nam. A strona, kt\u00f3ra inicjuje wrogie dzia\u0142ania jest z\u0142a. Gorzko zap\u0142acicie, kiedy za\u0142ami\u0105 si\u0119 wasze gospodarki. Gorzko zap\u0142acicie, kiedy po\u015bl\u0105 waszych syn\u00f3w na walk\u0119 z nami. I wr\u00f3c\u0105 okaleczeni i uszkodzeni, w trumnach lub jako szale\u0144cy. Zap\u0142acicie, kiedy ka\u017cdy z was b\u0119dzie ba\u0142 si\u0119 podr\u00f3\u017cowa\u0107 za granic\u0119. Zap\u0142acicie, kiedy b\u0119dziecie boja\u017aliwie chodzi\u0107 ulicami w strachu przed muzu\u0142manami. Nie b\u0119dziecie bezpieczni we w\u0142asnych \u0142\u00f3\u017ckach. Zap\u0142acicie cen\u0119, kiedy nie powiedzie si\u0119 wasza krucjata. A wtedy najedziemy sam \u015brodek waszego kraju. Po tym nigdy ju\u017c nie b\u0119dziecie agresywni wobec nikogo\u201d. Zwracaj\u0105c si\u0119 do wojownik\u00f3w ISIS powiedzia\u0142: „Dlaczego \u015bwiat zjednoczy\u0142 si\u0119 przeciwko wam? Dlaczego narody niewiary okopa\u0142y si\u0119 razem przeciwko wam? Jakie zagro\u017cenie stanowicie dla odleg\u0142ej Australii, by wysy\u0142a\u0142a przeciwko wam swoje legion? Czy Kanada ma z wami cokolwiek wsp\u00f3lnego? Patrz MEMRI JTTM raport Responding To U.S.-Led Campaign, ISIS Spokesman Calls To Kill Westerners, Including Civilians, By Any Means Possible<\/a>, 22 wrze\u015bnia 2014.
<\/a> [2]<\/a> Mimo wszystkiego, co prezydent Obama zrobi\u0142 dla re\u017cimu ira\u0144skiego, nie tylko on i jego administracja nie otrzymali \u017cadnego w og\u00f3le uznania z Iranu za swoje wysi\u0142ki wydobycia go z izolacji mi\u0119dzynarodowej, ale USA s\u0105 bardziej ni\u017c kiedykolwiek oczerniane jako Wielki Szatan; s\u0105 przedmiotem rozmaitych wrogich dzia\u0142a\u0144 ira\u0144skich, jak aresztowanie obywateli ameryka\u0144skich, aresztowanie i upokarzanie \u017co\u0142nierzy ameryka\u0144skich, nasilenie okrzyk\u00f3w \u201e\u015bmier\u0107 Ameryce\u201d i nieustanne pod\u017ceganie przeciwko USA.<\/p>\n

Visit the MEMRI site in Polish:<\/strong> http:\/\/www2.memri.org\/polish\/<\/strong><\/a><\/p>\n

If you wish to reply, please send your email to<\/strong> memri@memrieurope.org<\/strong><\/a> .<\/strong><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autorzy: Yigal Carmon i A. Mahjar-Barducci* Wraz ze spodziewanym wykorzenieniem Pa\u0144stwa Islamskiego (ISIS) z Mosulu i nast\u0119puj\u0105cym po nim – dzi\u0119ki ameryka\u0144skiemu kierownictwu i zaanga\u017cowaniu militarnemu – upadku jego bastionu w Rakka, prezydent Barack Obama pomy\u015blnie dope\u0142ni procesu historycznego, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 prezydent George W. Bush obaleniem morderczego dyktatora Saddama Husajna i jego re\u017cimu. Najbardziej wojownicza […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[835,867],"tags":[],"class_list":["post-3983","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum","category-specjalne-ostrzezenia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3983","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3983"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3983\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3983"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3983"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3983"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}