{"id":3966,"date":"2016-10-06T00:00:00","date_gmt":"2016-10-06T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www2.memri.org\/polaco\/zwalczanie-kultury-iluzji-dluga-walka-dra-turkiego-al-hamada\/3966"},"modified":"2016-12-01T23:21:49","modified_gmt":"2016-12-01T23:21:49","slug":"zwalczanie-kultury-iluzji-dluga-walka-dra-turkiego-al-hamada","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/zwalczanie-kultury-iluzji-dluga-walka-dra-turkiego-al-hamada\/3966","title":{"rendered":"Zwalczanie kultury iluzji: d\u0142uga walka dra Turkiego Al-Hamada"},"content":{"rendered":"
\n

Autor: Alberto M. Fernandez*<\/p>\n

<\/p>\n

\nIntelektualista saudyjski dr Turki Al-Hamad (pismo \u201c<\/em>Majalla\u201d)<\/em><\/p>\n

Pisanie czegokolwiek o Arabii Saudyjskiej jest zapraszaniem do kontrowersji. Ten kraj od lat jest zar\u00f3wno inkubatorem, jak ofiar\u0105 terroryzmu. W wielu sprawach regionalnych i mi\u0119dzynarodowych jest silnym sojusznikiem Ameryki. Popieranie przez kr\u00f3lestwo saudyjskie salafizmu na ca\u0142ym \u015bwiecie -trwaj\u0105ce od dziesi\u0119cioleci, ale zmniejszone w ostatnich latach – promuje tak\u017ce skrajnie nietolerancyjn\u0105 form\u0119 islamu, cz\u0119sto kosztem miejscowych, czasami bardziej tolerancyjnych form tej religii w Afryce i w Azji. Kraj, kt\u00f3ry da\u0142 15 z 19 zamachowc\u00f3w z 11 Wrze\u015bnia i kt\u00f3rego teksty religijne bez specjalnych rewizji u\u017cywa\u0142o pocz\u0105tkowo Pa\u0144stwo Islamskie w Rakka, ma wiele na sumieniu.<\/p>\n

Dzisiaj za\u015b Saudyjczycy stali si\u0119 jeszcze bardziej kontrowersyjni. Trwa wsparcie materialne USA dla niefortunnej wyprawy Saudyjczyk\u00f3w w Jemenie. Jest weto prezydenta Obamy wobec Ustawy o sprawiedliwo\u015bci dla ofiar terroryzmu (JASTA), kt\u00f3r\u0105 Kongres uchwali\u0142 jednog\u0142o\u015bnie i kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby ofiarom 9\/11 pozwa\u0107 Saudyjczyk\u00f3w. Zar\u00f3wno Jemen, jak JASTA mo\u017cna uzna\u0107 za starania obecnej administracji USA o przypochlebienie si\u0119 Arabii Saudyjskiej, g\u0142\u0119boko zaniepokojonej polityk\u0105 zagraniczn\u0105 USA w Syrii, a szczeg\u00f3lnie s\u0142ab\u0105 reakcj\u0105 ameryka\u0144sk\u0105 na awanturnictwo ira\u0144skie na ca\u0142ym Bliskim Wschodzie. Ten niepok\u00f3j podzielaj\u0105 szeroko arabscy muzu\u0142manie sunniccy poza granicami Kr\u00f3lestwa oraz wielu na Zachodzie.<\/p>\n

Rzeczywisto\u015b\u0107 saudyjska by\u0142a jednak zawsze bardziej skomplikowana ni\u017c tylko rz\u0105dy Al-Saud\u00f3w lub saudyjska polityka zagraniczna, a nawet obecno\u015b\u0107 salafizmu. Jest jasne, \u017ce istniej\u0105 dzisiaj szczere wysi\u0142ki, by doprowadzi\u0107 do jakiego\u015b rodzaju reformy w Arabii Saudyjskiej, szczeg\u00f3lnie w dziedzinie gospodarczej – reformy, kt\u00f3re s\u0105 r\u00f3wnie niezb\u0119dne, jak trudne<\/a> [1]<\/a>.<\/p>\n

Jednak r\u00f3wnie\u017c przed obecnymi wysi\u0142kami reformatorskimi, tak\u017ce w dzia\u0142aniach ekstremist\u00f3w, mo\u017cna dostrzec trwaj\u0105c\u0105, mroczn\u0105 walk\u0119. Pami\u0119tam, jak robi\u0142em analiz\u0119 wiod\u0105cego, ekstremistycznego kaznodziei saudyjskiego, dra Awada Al-Karniego i ogl\u0105da\u0142em film z 2012 r., na kt\u00f3rym pomstowa\u0142 przeciwko klubowi literackiemu Al-Kasim za czelno\u015b\u0107 my\u015blenia o zorganizowaniu sesji dotycz\u0105cej Abdullaha Al-Kasimiego i Abdula Rahmana Al-Munifa<\/a> [2]<\/a>.<\/p>\n

Al-Kasimi by\u0142 najbardziej znanym ateist\u0105 w Arabii Saudyjskiej, a pisarz Al-Munif by\u0142 lewicowcem. Obaj zostali pozbawieni obywatelstwa, szkalowani i zmarli na wygnaniu. Fakt, \u017ce Al-Karni (jak r\u00f3wnie\u017c gubernator, Al-Kasim) byli w\u015bciekli wobec zaledwie propozycji takiego wydarzenia, nie by\u0142 niezwyk\u0142y. To, \u017ce jacy\u015b Saudyjczycy w og\u00f3le m\u00f3wili o zrobieniu czego\u015b takiego, by\u0142o zaskoczeniem.<\/p>\n

Cho\u0107 walka niekt\u00f3rych m\u0142odszych cz\u0142onk\u00f3w obl\u0119\u017conej klasy liberalnej Arabii Saudyjskiej, jak blogera Raifa Badawiego, zyska\u0142a znaczn\u0105 uwag\u0119 medi\u00f3w, inne, starsze postaci s\u0105 czasami mniej znane na Zachodzie<\/a> [3]<\/a>. Jedn\u0105 z takich bohaterskich postaci jest saudyjski analityk, pisarz i profesor uniwersytecki, dr Turki Al-Hamad. Niekt\u00f3rzy mog\u0105 zna\u0107 nazwisko Al-Hamada dzi\u0119ki szerokiemu informowaniu przez MEMRI o arabskoj\u0119zycznych reformatorach i wolnomy\u015blicielach<\/a> [4]<\/a>. Jak na ironi\u0119, jedna z najbardziej wp\u0142ywowych postaci religijnych Arabii Saudyjskiej (a jest ich wielu) tak\u017ce u\u017cy\u0142a tej samej nazwy: \u201ewolnomy\u015blicielski hipokryta”<\/a> [5]<\/a>. U\u017cyte okre\u015blenia arabskie: munafik<\/em> i zindik<\/em>, s\u0105 znacznie ostrzejsze i bardziej niebezpieczne ni\u017c angielski przek\u0142ad.<\/p>\n

Poza MEMRI, je\u015bli Al-Hamad jest znany na Zachodzie, mo\u017ce to by\u0107 g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 jego prac literackich<\/a> [6]<\/a>. Po\u015bwi\u0119cono mu tak\u017ce sporo miejsca w mediach dziesi\u0119\u0107 lat temu, w\u0142\u0105cznie z programem HardTalk w BBC<\/a> [7]<\/a>.<\/p>\n

Turki Al-Hamad urodzi\u0142 si\u0119 w Jordanii w 1953 r. w rodzinie saudyjskiej pochodz\u0105cej z Burajdah. Co ciekawe, to miasto jest os\u0142awionym siedliskiem zar\u00f3wno ekstremistycznej dzia\u0142alno\u015bci salafickiej, jak elokwentnych krytyk\u00f3w, takich jak Al-Kasimi i Al-Hamad<\/a> [8]<\/a>. Al-Hamad jako nastolatek dorastaj\u0105cy w saudyjskiej wschodniej prowincji Al-Dammam, popiera\u0142 parti\u0119 Baas. Przesiedzia\u0142 rok w wi\u0119zieniu w wieku 18 lat za dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105, a potem wyjecha\u0142 na studia do USA. Al-Hamad opisuje \u201cromantyzm rewolucyjny\u201d lewicy, kt\u00f3ry przyci\u0105ga\u0142 m\u0142odzie\u017c arabsk\u0105 w tych latach i por\u00f3wnuje to z atrakcj\u0105 islamizmu dla m\u0142odzie\u017cy dzisiejszej<\/a> [9]<\/a>.<\/p>\n

Al-Hamad pisze, \u017ce pozosta\u0142 lewicowcem po wyj\u015bciu z wi\u0119zienia, ale sta\u0142 si\u0119 bardziej otwarty na krytyk\u0119 ideologii lewicowej i doda\u0142, \u017ce \u201cTurki Al-Hamad, kt\u00f3ry pojecha\u0142 do Ameryki, nie by\u0142 tym samym Turki Al-Hamadem, kt\u00f3ry wr\u00f3ci\u0142”<\/a> [10]<\/a>. Najpierw studiowa\u0142 w Colorado i z czasem uzyska\u0142 doktorat na University of Southern California w 1985 rozpraw\u0105 o \u201cPorz\u0105dku politycznym w zmieniaj\u0105cych si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwach: Arabia Saudyjska, modernizacja w tradycyjnym kontek\u015bcie\u201d. Al-Hamad okre\u015bla\u0142 siebie jako „przekonanego marksist\u0119\u201d, kiedy wyje\u017cd\u017ca\u0142 do USA, zanim wr\u00f3ci\u0142, odrzuca\u0142 marksizm jako ideologi\u0119<\/a> [11]<\/a>. Wcze\u015bnie, zaledwie po dziesi\u0119ciu latach wyk\u0142adania na uniwersytecie Kr\u00f3la Sauda, w 1995 r., odszed\u0142 na emerytur\u0119, by po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 pisaniu.<\/p>\n

Cho\u0107 Al-Hamad wcze\u015bnie \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 na siebie uwag\u0119 konserwatywnych duchownych i policji religijnej, nigdy nie ukrywa\u0142 swoich pogl\u0105d\u00f3w. Zacz\u0105\u0142 jako publicysta gazety saudyjskiej \u201eAl-Riyadh\u201d i przeszed\u0142 w latach 1990. do g\u0142o\u015bniejszej, panarabskiej gazety \u201eAl-Sharq Al-Awsat\u201d. Jego pierwsza powie\u015b\u0107 pojawi\u0142a si\u0119 po arabsku w 1995 r., jako cz\u0119\u015b\u0107 na wp\u00f3\u0142 autobiograficznej trylogii uko\u0144czonej w 1999 r. Cho\u0107 trylogia porusza kontrowersyjne tematy, takie jak polityka, seks i religia, jest niezwykle ostro\u017cna wed\u0142ug standard\u00f3w zachodnich, ale nadal wystarczaj\u0105co wywrotowa, by zakazano j\u0105 w Arabii Saudyjskiej; jest przyst\u0119pna i ma oddan\u0105, cho\u0107 niewielk\u0105 publiczno\u015b\u0107 czytelnicz\u0105. W 2010 r. saudyjski minister kultury pyta\u0142, jak to jest mo\u017cliwe, \u017ce zakazane ksi\u0105\u017cki, drukowane w Bejrucie przez Dar Al-Saqi, nadal pojawiaj\u0105 si\u0119 na Mi\u0119dzynarodowych Targach Ksi\u0105\u017cki w Rijadzie<\/a> [12]<\/a>.<\/p>\n

Po publikacji ostatniej cz\u0119\u015bci tej trylogii, Al-Karadib<\/em>, islami\u015bci reagowali gniewnie. G\u0142\u00f3wny bohater ksi\u0105\u017cki rozwa\u017ca, \u017ce mo\u017ce B\u00f3g i diabe\u0142 to dwie strony tego samego<\/a> [13]<\/a>. W rezultacie, kilku indywidualnych duchownych wyda\u0142o fatwy przeciwko Al-Hamadowi (kt\u00f3ry nadal mieszka w Rijadzie), oskar\u017caj\u0105c go o apostazj\u0119 i wzywaj\u0105c do jego zabicia. Podobno nast\u0119pca tronu Abdullah oferowa\u0142 Al-Hamadowi ochroniarzy<\/a> [14]<\/a>. Al-Hamad okre\u015bla te fatwy jako bardziej uprzykrzenie ni\u017c cokolwiek innego, ale wynikaj\u0105ce z nich gro\u017aby \u015bmierci traktuje powa\u017cnie<\/a> [15]<\/a>.<\/p>\n

<\/p>\n

\nAl-Hamad w Al-Arabiya TV, MEMRI TV Clip # 235, 25 sierpnia 2004.<\/em><\/p>\n

Al-Hamad, cz\u0119sto nazywany sekularyst\u0105 i libera\u0142em saudyjskim, zazwyczaj wystrzega si\u0119 etykietek. Opisa\u0142 kiedy\u015b siebie jako \u201ecz\u0142owieka i obywatela, kt\u00f3ry chce jak najlepiej dla swojego kraju i dla ludzi w swoim kraju\u201d. Dla Al-Hamada patriotyzm saudyjski, niezb\u0119dna cegie\u0142ka, z kt\u00f3rej budowane jest zdrowe spo\u0142ecze\u0144stwo, oznacza szacunek dla godno\u015bci cz\u0142owieka, wolno\u015bci, sprawiedliwo\u015bci dla wszystkich oraz r\u00f3wno\u015bci. Nie odrzuca islamu, ale uwa\u017ca, \u017ce stoi on w konflikcie z totalitarnym \u015bwiatopogl\u0105dem salafizmu, szczeg\u00f3lnie w dyskursie saudyjskiego ruchu Sahwa<\/em> (Przebudzenie Islamskie), kt\u00f3ry bezpo\u015brednio \u017cywi ideologi\u0119 Al-Kaidy i Pa\u0144stwa Islamskiego. Napisa\u0142, \u017ce zar\u00f3wno USA, jak Arabia Saudyjska u\u017cywali kiedy\u015b ideologii religijnej jako narz\u0119dzia politycznego w regionie, ale jego zdaniem jest to \u201emiecz obosieczny, kt\u00f3rego mo\u017cesz u\u017cy\u0107, ale mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce u\u017cyty przeciwko tobie\u201d.<\/p>\n

Ostatnie starcie Al-Hamada z w\u0142adzami mia\u0142o miejsce w grudniu 2012 r., kiedy aresztowano go za jakie\u015b kontrowersyjne tweety (Raifa Badawiego aresztowano wcze\u015bniej w 2012 r. i pozostaje on w wi\u0119zieniu). W\u015br\u00f3d tych tweed\u00f3w by\u0142y: \u201eNeonazizm wzrasta w \u015bwiecie arabskim pod przebraniem islamizmu\u201d i \u201eNasz Prorok przyby\u0142, by poprawi\u0107 wiar\u0119 Abrahama i teraz nadesz\u0142a pora na poprawienie wiary Mahometa\u201d. Podczas gdy setki zwolennik\u00f3w saudyjskich i grupy mi\u0119dzynarodowe, takie jak PEN, lobbowa\u0142y za jego uwolnieniem, islami\u015bci \u015bwi\u0119towali i promowali jego aresztowanie hashtagiem #\u0627\u0644\u0632\u0646\u062f\u064a\u0642_\u062a\u0631\u0643\u064a_\u0627\u0644\u062d\u0645\u062f<\/strong> (Heretyk Turki al-Hamad).<\/a> [16]<\/a> Uwolniono go kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej i odst\u0105piono od wszystkich zarzut\u00f3w.<\/p>\n

Al-Hamad w ten spos\u00f3b opisuje wyzwanie, jakie stanowi ideologia ekstremistyczna w regionie: \u201ePytaniem jest, jak mo\u017cemy zatrzyma\u0107 ISIS. Nie mo\u017cemy zrobi\u0107 tego przez walk\u0119, ale przez wysuszenie jego \u017ar\u00f3de\u0142. Nie m\u00f3wi\u0119 o \u017ar\u00f3d\u0142ach finansowych ani o \u017ar\u00f3d\u0142ach zagranicznych – nie jest tak, \u017ce musimy odkry\u0107, kto stoi za ISIS, \u017ceby z nim walczy\u0107. Nie m\u00f3wi\u0119 o prze\u015bledzeniu finansowych \u017ar\u00f3de\u0142 ISIS. To wszystko mo\u017ce by\u0107 wa\u017cne, ale najwa\u017cniejsze ze wszystkiego s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a ideologiczne. M\u0142odzie\u017c, kt\u00f3ra przyst\u0105pi\u0142a do ISIS, poci\u0105gn\u0119\u0142a idea m\u0119cze\u0144stwa. Mieli ekstremistyczn\u0105 motywacj\u0119 religijn\u0105. Nazwij ich \u2018b\u0142\u0105dz\u0105cymi\u2019, nazwij ich \u2018odst\u0119pcami\u2019 lub nazwij ich jak chcesz, ale prawd\u0105 jest, \u017ce wyprano im m\u00f3zgi tym dyskursem i t\u0105 ideologi\u0105. \u017beby zatrzyma\u0107 ISIS, musimy wysuszy\u0107 t\u0119 ideologi\u0119 u \u017ar\u00f3d\u0142a. Inaczej kosimy traw\u0119, zostawiaj\u0105c korzenie. Musisz wyrwa\u0107 korzenie. Te korzenie s\u0105 w umys\u0142ach ludzi i tylko tam”<\/a> [17]<\/a>.<\/p>\n

Dr Turki Al-Hamad jest odwa\u017cnym cz\u0142owiekiem z zasadami, ale jest tak\u017ce cz\u0119\u015bci\u0105 znacznie szerszego, lu\u017anego ruchu liberalnych intelektualist\u00f3w i dzia\u0142aczy, jaki istnieje w \u015bwiecie arabskim – i obejmuje wielu w Arabii Saudyjskiej – kt\u00f3rzy odmawiaj\u0105 milczenia, odmawiaj\u0105 ucieczki do w\u0105tpliwego komfortu wygnania i nadal walcz\u0105 o to, w co wierz\u0105, mimo podw\u00f3jnej gro\u017aby autorytaryzmu pa\u0144stwowego i szalej\u0105cego, agresywnego islamizmu. Jest ich rozpaczliwie niewielu i nie maj\u0105 wsparcia, ale istniej\u0105 i pozostaj\u0105. Zazwyczaj brak im systemu patronatu i subsydiowanej subkultury, z czego islami\u015bci korzystaj\u0105 od dziesi\u0119cioleci, ale s\u0105 wytrwali, mimo \u017ce liberalna perspektywa w regionie wydaje si\u0119 dalsza od zaowocowania ni\u017c w jakimkolwiek czasie od pocz\u0105tku tak zwanej Wiosny Arabskiej.<\/p>\n

Oni s\u0105 tak\u017ce lud\u017ami, kt\u00f3rzy opisuj\u0105 w\u0142asne, epickie podr\u00f3\u017ce i walki – nie te, kt\u00f3re s\u0105 modne na salonach i w NGO w Ameryce i w Europie – na Bliskim Wschodzie, kt\u00f3ry zmienia si\u0119, w czasach, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 coraz gorsze.<\/p>\n

Mo\u017cemy i powinni\u015bmy otwarcie i agresywnie krytykowa\u0107 wiele rzeczy u Saudyjczyk\u00f3w, w\u0142\u0105cznie z mn\u00f3stwem a\u017c nazbyt cz\u0119stych powa\u017cnych narusze\u0144 godno\u015bci i praw cz\u0142owieka. Ale to miejsce, w kt\u00f3rym \u017cyje i walczy Turki Al-Hamad i tak wielu innych, jest by\u0107 mo\u017ce szersze ni\u017c dostrzegamy w naszych pot\u0119pieniach. Jest szersze i bardziej zr\u00f3\u017cnicowane ni\u017c subsydiowanie szale\u0144c\u00f3w i hipokryzja polityczna, ni\u017c liczni or\u0119downicy pe\u0142nego przemocy i nietolerancyjnego salafizmu i – cho\u0107 jest p\u00f3\u017ano – zegar jeszcze nie wybi\u0142 dwunastej i nadal jest nadzieja.<\/p>\n

\n*Alberto M. Fernandez is Vice-President of MEMRI.<\/em><\/p>\n

Przypisy:<\/p>\n

<\/a> [1]<\/a> Washingtoninstitute.org\/policy-analysis\/view\/americas-anxious-allies-trip-report-from-saudi-arabia-turkey-and-israel, September 28, 2016.
<\/a> [2]<\/a> Youtube.com\/watch?v=gplJFf9p7Uc, posted October 12, 2012, accessed October 5, 2016.
<\/a> [3]<\/a> Nytimes.com\/2016\/07\/29\/world\/middleeast\/raif-badawi-wife-saudi-arabia.html, July 28, 2016.
<\/a> [4]<\/a> See the MEMRI Reform Project<\/a>.
<\/a> [5]<\/a> Al-abbaad.com\/articles\/127-1435-11-09.
<\/a> [6]<\/a> Guardian.com\/books\/2004\/nov\/13\/featuresreviews.guardianreview19, November 12, 2004.
<\/a> [7]<\/a> Nysun.com\/foreign\/challenges-to-bin-laden-round-3\/32910\/, May 17, 2006.
<\/a> [8]<\/a> Arabnews.com\/node\/226377, 2002-12-02.
<\/a> [9]<\/a> Youtube.com\/watch?v=RKa5z8m9etg, July 6, 2014.
<\/a> [10]<\/a> Youtube.com\/watch?v=RKa5z8m9etg, July 6, 2014.
<\/a> [11]<\/a> Youtube.com\/watch?v=RKa5z8m9etg, July 6, 2014.
<\/a> [12]<\/a> Alarabiya.net\/articles\/2010\/03\/14\/103008.html.
<\/a> [13]<\/a> En.qantara.de\/content\/the-arrest-of-saudi-intellectual-turki-al-hamad-one-step-forward-and-two-steps-back, January 14, 2013.
<\/a> [14]<\/a> Nytimes.com\/2005\/06\/09\/world\/middleeast\/saudi-reformers-seeking-rights-paying-a-price.html?_r=0, June 9, 2005.
<\/a> [15]<\/a> Dailystar.com.lb\/\/Culture\/Art\/2005\/Jan-13\/94488-turki-al-hamads-not-so-explosive-trilogy.ashx, January 13, 2005.
<\/a> [16]<\/a> Stream.aljazeera.com\/story\/201212250316-0022449, December 25, 2012.
<\/a> [17]<\/a> MEMRI TV Clip #5013 – Saudi Author Turki Al-Hamad: Our Youth Are Brainwashed; We Must Dry Up ISIS Ideology at the Source<\/a>, Rotana Khalijiya TV (Saudi Arabia) – July 13-14, 2015.<\/p>\n

Visit the MEMRI site in Polish:<\/strong> http:\/\/www2.memri.org\/polish\/<\/strong><\/a><\/p>\n

If you wish to reply, please send your email to<\/strong> memri@memrieurope.org<\/strong><\/a> .<\/strong><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autor: Alberto M. Fernandez* Intelektualista saudyjski dr Turki Al-Hamad (pismo \u201cMajalla\u201d) Pisanie czegokolwiek o Arabii Saudyjskiej jest zapraszaniem do kontrowersji. Ten kraj od lat jest zar\u00f3wno inkubatorem, jak ofiar\u0105 terroryzmu. W wielu sprawach regionalnych i mi\u0119dzynarodowych jest silnym sojusznikiem Ameryki. Popieranie przez kr\u00f3lestwo saudyjskie salafizmu na ca\u0142ym \u015bwiecie -trwaj\u0105ce od dziesi\u0119cioleci, ale zmniejszone w ostatnich […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5499,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[835,867],"tags":[],"class_list":["post-3966","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum","category-specjalne-ostrzezenia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3966","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3966"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3966\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5507,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3966\/revisions\/5507"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3966"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3966"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3966"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}