\n
Autor: Alberto M. Fernandez*
\n
9 wrze\u015bnia 2016 r. ameryka\u0144ski kongresmen, Jeff Fortenberry (R-Nebraska), przedstawi\u0142 w Izbie Reprezentant\u00f3w dwupartyjn\u0105 rezolucj\u0119, kt\u00f3ra wzywa do stworzenia prowincji Niniwy w Iraku. W komunikacie prasowym czytamy, \u017ce \u201er\u00f3wniny Niniwy by\u0142y kiedy\u015b kwitn\u0105cym, pluralistycznym obszarem Iraku z bogat\u0105 mozaik\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci etnicznej i religijnej. Niniejsza rezolucja, kt\u00f3ra wyp\u0142ywa z inicjatywy rz\u0105du irackiego, by stworzy\u0107 prowincj\u0119 w regionie Niniwy, d\u0105\u017cy do odtworzenia ojczyzny przodk\u00f3w tak wielu cierpi\u0105cych spo\u0142eczno\u015bci\u201d.
\n
![](\"http:\/\/www2.memri.org\/polaco\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Chrze.jpg\")
\nChrze\u015bcija\u0144skie obiekty religijne, przeznaczone do zniszczenia, na filmie wideo ISIS <\/I>
\n
Granice takiego ewentualnego regionu nie s\u0105 jeszcze jasne, ale mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce b\u0119d\u0105 obejmowa\u0107 ca\u0142e lub wi\u0119kszo\u015b\u0107 okr\u0119g\u00f3w administracyjnych Hamdanija, Tel Kajf i Szeichan. Ten teren by\u0142, przynajmniej do inwazji ISIS w lipcu-sierpniu 2014 r., szczeg\u00f3lnie r\u00f3\u017cnorodny, ze znacznymi populacjami chrze\u015bcijan asyryjsko-chaldejskich, Jazyd\u00f3w i Szabak\u00f3w<\/A> [1]<\/A>. Populacja chrze\u015bcija\u0144ska skupia\u0142a si\u0119 w kilku bardzo staro\u017cytnych miastach i wsiach, takich jak Alkosz, Bartella i Bachdida, szczeg\u00f3lnie wa\u017cnych dla przetrwania autochtonicznych, m\u00f3wi\u0105cych przez ostatnie dwa tysi\u0105ce lat j\u0119zykiem syriackim spo\u0142eczno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych populacji rozproszy\u0142a si\u0119 w sierpniu 2014 r. i pozostaje albo jako uchod\u017acy na terenie Kurdystanu, albo jako uchod\u017acy gdzie indziej. To jest obszar, gdzie Pa\u0144stwo Islamskie (ISIS) wysadzi\u0142o w powietrze du\u017ce cz\u0119\u015bci historycznego klasztoru katolik\u00f3w syriackich, Mar Behnam, pochodz\u0105cego z czwartego wieku, kt\u00f3ry Jules Leroy opisa\u0142 w 1963 r. jako \u201cunikatowy\u201d z powodu przebudowy, jaka mia\u0142a miejsce w dwunastym wieku, oraz jako \u201cnajbardziej reprezentatywny pomnik sztuki chrze\u015bcija\u0144skiej w Mezopotamii w czasach Atabek\u00f3w w Mosulu\u201d. R\u00f3wnocze\u015bnie zniszczono pobliskie \u015bwi\u0105tynie Jazyd\u00f3w i szyit\u00f3w<\/A> [2]<\/A>. Ludzie zostali wymordowani lub wzi\u0119ci do niewoli przez Pa\u0144stwo Islamskie, czasami z pomoc\u0105 niekt\u00f3rych ich sunnicko-arabskich s\u0105siad\u00f3w. Niemal r\u00f3wnie tragiczne by\u0142o wygnanie miejscowej ludno\u015bci z dom\u00f3w ich przodk\u00f3w tylko z koszul\u0105 na grzbiecie<\/A> [3]<\/A>. Projekt ustawy Kongresu idzie w \u015blady d\u0142ugiej serii wypowiedzi przedstawicieli Iraku. Szeroki wachlarz irackich polityk\u00f3w szyickich i kurdyjskich po\u015bwi\u0119ci\u0142o temu projektowi przynajmniej kilka og\u00f3lnych, pustych s\u0142\u00f3w. W styczniu 2014 r. iracka Rada Ministr\u00f3w zaaprobowa\u0142a w zasadzie zamian\u0119 okr\u0119g\u00f3w Tuz Churmato, Fallud\u017ca i R\u00f3wnina Niniwy w prowincje. Jak na ironi\u0119, to arabsko-sunnickie kierownictwo Mosulu – ta sama populacja, kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142o wch\u0142on\u0105\u0107 w swoje szeregi Pa\u0144stwo Islamskie – sprzeciwia\u0142a sie podzia\u0142owi Prowincji Niniwy<\/A> [4]<\/A>. Nie jest zaskoczeniem, \u017ce teraz, kiedy zbli\u017ca si\u0119 mo\u017cliwe wyzwolenie Mosulu, niekt\u00f3rzy Arabowie sunniccy m\u00f3wi\u0105 o uczynieniu tego obszaru regionem autonomicznym, podczas gdy kierownictwo Kurd\u00f3w irackich proponuje oddzielenie Jazyd\u00f3w (Sind\u017caru) i R\u00f3wniny Niniwy od Mosulu, dziel\u0105c prowincj\u0119 Niniwy na trzy odr\u0119bne jednostki. Chrze\u015bcijanin i humanista we mnie chce mie\u0107 nadziej\u0119, by ten projekt powi\u00f3d\u0142 si\u0119, i wierzy, \u017ce powinien by\u0107 skutecznie wspierany przez wszystkich ludzi dobrej woli na \u015bwiecie<\/A> [5]<\/A>. By\u0142y dyplomata ameryka\u0144ski we mnie jest znacznie bardziej cyniczny i obawia si\u0119, \u017ce tak krucha koncepcja mo\u017ce zosta\u0107 zmia\u017cd\u017cona mi\u0119dzy konkuruj\u0105cymi, niepohamowanymi ambicjami rz\u0105dz\u0105cego przez szyit\u00f3w Bagdadu i kurdyjskiego nacjonalizmu, \u017ceby nie wspomnie\u0107 o potrzebie uspokojenia wyalienowanej i wybuchowej populacji Arab\u00f3w sunnickich z Mosulu<\/A> [6]<\/A>. Trzech bystrych, oddanych dzia\u0142aczy ameryka\u0144skich z g\u0142\u0119bok\u0105 wiedz\u0105 o sytuacji i mozaice ludzkiej na tym terenie naszkicowa\u0142o niedawno przemy\u015blany, zniuansowany plan, kt\u00f3ry stara si\u0119 zminimalizowa\u0107 wiele z powa\u017cnych zagro\u017ce\u0144<\/A> [7]<\/A>. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest nadanie przez nich priorytetu problemom bezpiecze\u0144stwa i pojednania spo\u0142ecznego. Projekt R\u00f3wniny Niniwy ma przynajmniej pewne realne poparcie klasy rz\u0105dz\u0105cej Iraku i nie jest czym\u015b, co mo\u017cna scharakteryzowa\u0107 jako obcy pomys\u0142 narzucony ludno\u015bci miejscowej. Niesformu\u0142owanym problemem jest to, jak wykonalny ekonomicznie mo\u017ce by\u0107 ten projekt, kiedy widzimy zm\u0119czenie ofiarodawc\u00f3w i braki pomocy humanitarnej w odpowiedzi spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej na sta\u0142y, g\u0142\u0119boki kryzys w ca\u0142ym regionie<\/A> [8]<\/A>. W rzeczywisto\u015bci, ca\u0142y kraj jest zagro\u017cony g\u0142\u0119bokim kryzysem gospodarczym, pog\u0142\u0119bionym przez szalej\u0105c\u0105 korupcj\u0119 i niskie ceny ropy naftowej<\/A> [9]<\/A>. Poza pomoc\u0105 w przetrwaniu zrujnowanym spo\u0142eczno\u015bciom historycznym ten projekt stawia kilka wa\u017cnych pyta\u0144 – nie tyle o chrze\u015bcijanach i Jazydach Bliskiego Wschodu, ani nawet o Iraku, ale o regionie jako ca\u0142o\u015bci. Przez lata motywuj\u0105c\u0105 ideologi\u0105 autokrat\u00f3w w regionie by\u0142y nurty panarabizmu lub islamizmu. U\u017cywano obu do wymazania r\u00f3\u017cnic i zd\u0142awienia ka\u017cdego ruchu ku bardziej tolerancyjnemu i zr\u00f3\u017cnicowanemu spo\u0142ecze\u0144stwu (jakie rzeczywi\u015bcie istnia\u0142o w regionie w przednowo\u017cytnej epoce). Panarabizm mia\u0142 miejsce dla Arab\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, ale wyklucza\u0142 Kurd\u00f3w i innych nie-Arab\u00f3w. Islamizm, oczywi\u015bcie, wyklucza lub stara si\u0119 sobie podda\u0107 chrze\u015bcijan, Druz\u00f3w, Alawit\u00f3w i \u015bwieckich oraz wolnomy\u015blicieli niemal wszystkich rodzaj\u00f3w. Zar\u00f3wno panarabizm, jak islamizm nadal maj\u0105 olbrzymi wp\u0142yw, tak oficjalnie, jak w powszechnym wyobra\u017ceniu. Czasami wr\u0119cz \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119<\/A> [10]<\/A>. Istnienie pa\u0144stwa Izrael jest, oczywi\u015bcie, sta\u0142ym, jaskrawym wyzwaniem dla obu tych \u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w. W r\u00f3\u017cnych momentach ostatnich dziesi\u0119cioleci chrze\u015bcijanie liba\u0144scy, chrze\u015bcijanie asyryjscy, Kurdowie, Berberowie i Suda\u0144czycy po\u0142udniowi byli pi\u0119tnowani jako odst\u0119pcy od tego nieustannego, brutalnego d\u0105\u017cenia do jedno\u015bci, czy to arabskiej, czy islamistycznej. I cho\u0107 panarabizm papugowany przez sklerotyczne re\u017cimy wydaje si\u0119 usycha\u0107, rozmaite konkuruj\u0105ce formy islamizmu s\u0105 nadal automatycznym wyborem w wi\u0119kszo\u015bci regionu. Ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 Bliskiego Wschodu znajduje si\u0119 dzisiaj w stanie rozsypki z roztrzaskanymi praktycznie wszystkimi filarami w\u0142adzy i autorytetu i z perspektyw\u0105, \u017ce ten wielki rozpad w ca\u0142ym regionie b\u0119dzie trwa\u0142 przez kolejne dziesi\u0119ciolecia. Mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107, czy wreszcie zbli\u017ca si\u0119 moment bardziej zdecentralizowanego Bliskiego Wschodu, takiego, kt\u00f3ry uznaje r\u00f3\u017cnice regionalne, prawa lokalne i wi\u0119ksz\u0105 autonomi\u0119. Z pewno\u015bci\u0105 konsekwencje totalitarnego centralizowania w\u0142adzy, polityki, gospodarki, kultury a nawet rolnictwa wszyscy mog\u0105 zobaczy\u0107 w koszmarze syryjskim Baszara Al-Assada <\/A> [11]<\/A>. By\u0107 mo\u017ce, \u017ce najnowsze porozumienie USA-Rosja-Syria-Iran mo\u017ce \u201curatowa\u0107\u201d Syri\u0119, lub syryjscy rebelianci mog\u0105 by\u0107 w stanie przewy\u017cszy\u0107 liczebnie i przetrwa\u0107 Assada, ale bardziej prawdopodobnym scenariuszem mo\u017ce by\u0107 kontynuacja status quo. Je\u015bli tak, to z czasem mo\u017ce by\u0107 opcj\u0105 jaki\u015b rodzaj lu\u017anego podzia\u0142u de facto pod przebraniem federalizmu. Opozycja syryjska wydaje si\u0119 by\u0107 szczeg\u00f3lnie przeciwna takiemu rezultatowi<\/A> [12]<\/A>. R\u00f3wnocze\u015bnie Assad m\u00f3wi o ponownym zdobyciu ca\u0142ego kraju<\/A> [13]<\/A>. Zgodnie ze sposobem rozgrywania regionalnej gry politycznej, obie strony nadal chc\u0105 wszystkiego. Poza krajami \u017byznego P\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cyca mo\u017cna zobaczy\u0107 zalety bardziej zdecentralizowanej i autonomicznej organizacji, od Afryki P\u00f3\u0142nocnej do Sudanu i Jemenu. Taka koncepcja nadal jest herezj\u0105 polityczn\u0105, ale mo\u017ce nadszed\u0142 czas herezji, ale tylko, je\u015bli istnieje realna, lokalna wola polityczna. Nie mo\u017ce to by\u0107 projekt Zachodu. Iracki region autonomiczny lub gubernia mniejszo\u015bci mo\u017ce by\u0107 dziwnym miejscem na rozpocz\u0119cie trendu regionalnego. Zamiast budowa\u0107 jednak nowe imperia, by\u0107 mo\u017ce region znacznie lepiej wyszed\u0142by na my\u015bleniu w ma\u0142ych i lokalnych granicach. Zamiast inwestowania w kolejne sny o wielko\u015bci, by\u0107 mo\u017ce inwestycja w skromno\u015b\u0107 i zwyk\u0142e cz\u0142owiecze\u0144stwo mog\u0142aby si\u0119 op\u0142aci\u0107 tym razem. Jak proponowa\u0142 Robert Nicholson, mo\u017ce nadszed\u0142 czas na now\u0105 wizj\u0119 zranionego region, kt\u00f3ra jest bardziej organiczna, \u201cmniejsza\u201d i rozwa\u017cna<\/A> [14]<\/A>. Budowanie organizacji, w jakiej grupy uciskane zostaj\u0105 wzmocnione i otrzymuj\u0105 autonomi\u0119, bez naruszania praw innych, nie jest ide\u0105, kt\u00f3ra ju\u017c zosta\u0142a wypr\u00f3bowana i zawiod\u0142a<\/A> [15]<\/A>. Na Bliskim Wschodzie, gdzie mniejszo\u015bci (a tak\u017ce wi\u0119kszo\u015bci) s\u0105 maltretowane i marginalizowane, w\u0142a\u015bciwie w og\u00f3le tego nie pr\u00f3bowano. *Alberto M. Fernandez jest wiceprezesem MEMRI<\/I>. Przypisy (nie spolszczone): <\/A> [1] <\/A> Minorityrights.org\/minorities\/shabak, October 2014. Visit the MEMRI site in Polish: <\/B>http:\/\/www2.memri.org\/polish\/<\/B><\/A>
\n
\n![](\"http:\/\/www2.memri.org\/polaco\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Mar-Behnam.jpg\")
\nMar Behnam przed zniszczeniem w marcu 2015 r. przez ISIS<\/I>
\n
\n
\n
\n
\n![](\"http:\/\/www2.memri.org\/polaco\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Nieru.jpg\")
\nNieruszony przez ISIS, naj\u015bwi\u0119tszy grobowiec Jazyd\u00f3w szejka Adiego w Lalisz<\/I>
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n<\/A> [2] <\/A> Gatesofnineveh.wordpress.com\/2015\/05\/12\/what-weve-lost-mar-behnam-monastery, May 12, 2015.
\n<\/A> [3] <\/A> Ibtimes.co.uk February 6, 2015.
\n<\/A> [4] <\/A> Ishtartv.com\/en\/viewarticle,35343.html, August 23, 2011.
\n<\/A> [5] <\/A> Fides.org, „ASIA\/IRAQ – Chaldean Patriarch: Christians used as a 'token of exchange’ in political games on the Nineveh Plain, September 6, 2016.
\n<\/A> [6] <\/A> Nationalinterest.org, July 20, 2016.
\n<\/A> [7] <\/A> The-american-interest.com, September 9, 2016.
\n<\/A> [8] <\/A> Nst.com.my\/news, August 29, 2016.
\n<\/A> [9] <\/A> Al-monitor.com, February 9, 2016.
\n<\/A> [10] <\/A> Aljazeera.com, February 4, 2008.
\n<\/A> [11] <\/A> Foreignpolicy.com, September 5, 2016.
\n<\/A> [12] <\/A> Reuters.com, March 10, 2016.
\n<\/A> [13] <\/A> Smh.com.au, September 13, 2016.
\n<\/A> [14] <\/A> Providencemag.com, December 4, 2015.
\n<\/A> [15] <\/A> Lawfareblog.com\/why-minority-safe-haven-iraq-wont-work, July 24, 2016.
\n
\n
\n