{"id":3173,"date":"2014-01-14T00:00:00","date_gmt":"2014-01-14T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www2.memri.org\/polaco\/syryjskie-zabytki-i-miejsca-swiete-zniszczone-w-wojnie-domowej\/3173"},"modified":"2016-12-01T23:17:28","modified_gmt":"2016-12-01T23:17:28","slug":"syryjskie-zabytki-i-miejsca-swiete-zniszczone-w-wojnie-domowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/syryjskie-zabytki-i-miejsca-swiete-zniszczone-w-wojnie-domowej\/3173","title":{"rendered":"Syryjskie zabytki i miejsca \u015bwi\u0119te zniszczone w wojnie domowej"},"content":{"rendered":"
\n

Wprowadzenie<\/strong><\/p>\n

Niedawno min\u0105\u0142 tysi\u0119czny dzie\u0144 szalej\u0105cej w Syrii wojny domowej z ponad 120 tysi\u0105cami zabitych, setkami tysi\u0119cy rannych i milionami pozostawionymi bez dachu nad g\u0142ow\u0105. Wojna zniszczy\u0142a spo\u0142eczn\u0105 i ekonomiczn\u0105 infrastruktur\u0119 kraju, a tak\u017ce spowodowa\u0142a nieodwracalne szkody niekt\u00f3rym najs\u0142ynniejszym w kraju zabytkom, zaliczonym przez UNESCO do miejsc dziedzictwa \u015bwiatowego, takim jak stare miasta Damaszku i Aleppo. 2 lipca 2013 r. dyrektorka generalna UNESCO, Irina Bokowa, wyrazi\u0142a g\u0142\u0119boki niepok\u00f3j o syryjskie dziedzictwo kulturowe, pisz\u0105c, \u017ce utrata go stanowi strat\u0119 dla ca\u0142ej ludzko\u015bci<\/a> [1]<\/a> . Pracuj\u0105ca jako doradca Amnesty International ds. reakcji kryzysowych, Donatella Rovera, powiedzia\u0142a w sierpniu 2013 r. podczas wizyty w Aleppo: \u201eMiasto jest ca\u0142kowicie zniszczone, jego mieszka\u0144cy uciekaj\u0105. Niebezpiecze\u0144stwo dotycz\u0105ce zabytk\u00f3w, o kt\u00f3rym ostrzegali\u015bmy, zmaterializowa\u0142o si\u0119”<\/a> [2]<\/a> . Ponadto setki meczet\u00f3w i ko\u015bcio\u0142\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c pomnik\u00f3w historycznych przyw\u00f3dc\u00f3w muzu\u0142ma\u0144skich, zosta\u0142y zniszczone albo przez si\u0142y re\u017cimu Assada, albo przez ich przeciwnik\u00f3w, a tak\u017ce informowano o kradzie\u017cach i pl\u0105drowaniu zabytk\u00f3w na du\u017c\u0105 skal\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 zniszcze\u0144 zabytk\u00f3w i miejsc modlitw oraz pl\u0105drowanie zabytk\u00f3w by\u0142a dzie\u0142em radykalnych grup islamskich, takich jak Islamskie Pa\u0144stwo Iraku i Syrii (ISIS) oraz D\u017cabhat Al-Nusra, kt\u00f3re maj\u0105 ideologi\u0119 motywuj\u0105c\u0105 ich do niszczenia ko\u015bcio\u0142\u00f3w i pomnik\u00f3w.<\/p>\n

Nic dziwnego, \u017ce jako cz\u0119\u015b\u0107 wojny propagandowej mi\u0119dzy re\u017cimem Assada a opozycj\u0105 syryjsk\u0105 ka\u017cda strona obwinia t\u0119 drug\u0105 o niszczenie i grabie\u017ce miejsc dziedzictwa i miejsc modlitw.<\/p>\n

Niniejszy raport bada ten aspekt toczonej w Syrii wojny:<\/p>\n

Zniszczone miejsca modlitw<\/strong><\/p>\n

Meczety<\/strong><\/p>\n

Gdy tylko rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 powstanie w Syrii, meczety, podobnie jak place publiczne, sta\u0142y si\u0119 miejscami star\u0107 mi\u0119dzy si\u0142ami re\u017cimu a demonstrantami, kt\u00f3rzy u\u017cywali ich jako punkt\u00f3w wyj\u015bcia dla wielu demonstracji antyre\u017cimowych oraz jako miejsca schronienia. Syryjska Sie\u0107 Praw Cz\u0142owieka, organ opozycji, ocenia, \u017ce podczas walk uszkodzono lub zniszczono 1450 meczet\u00f3w w ca\u0142ym kraju<\/a> [3]<\/a> , w\u0142\u0105cznie z meczetami zabytkowymi. Najs\u0142ynniejszym z nich jest meczet Umajjad\u00f3w z \u00f3smego wieku. Stare miasto Aleppo i jego meczet by\u0142y epicentrum walk mi\u0119dzy powsta\u0144cami a re\u017cimem i wed\u0142ug Donatelli Rovera, doradzaj\u0105cej Amnesty International w kwestiach reakcji kryzysowych, kt\u00f3ra odwiedzi\u0142a Aleppo w sierpniu 2013 r. \u201cmiasto by\u0142o ca\u0142kowicie zniszczone”<\/a> [4]<\/a> . Opozycja twierdzi, \u017ce si\u0142y rz\u0105dowe pod\u0142o\u017cy\u0142y pu\u0142apki bombowe we wschodniej cz\u0119\u015bci muru otaczaj\u0105cego meczet i wysadzi\u0142y w powietrze du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 samego meczetu<\/a> [5]<\/a> . Wed\u0142ug doniesie\u0144 zniszczono bibliotek\u0119 i minaret<\/a> [6]<\/a> .<\/p>\n


\nMeczet Umajjad\u00f3w w Aleppo przed walkami (zdj\u0119cie: al-sharq.com, 15 pa\u017adziernika 2011)<\/em><\/p>\n


\nMeczet w jego obecnym stanie (zdj\u0119cia:aksalser.com, 2 marca 2013; alwatanalarabi.com, 22 listopada 2013)<\/em><\/p>\n

Tak\u017ce meczet Umajjad\u00f3w z \u00f3smego wieku w Damaszku zosta\u0142 uszkodzony ogniem artyleryjskim, chocia\u017c mniej powa\u017cnie. Umieszczony na starym mie\u015bcie w Damaszku, kt\u00f3re wpisane jest na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO, ten meczet uwa\u017cany jest za jeden z siedmiu cud\u00f3w islamu i jest czwartym najs\u0142ynniejszym meczetem po wielkich meczetach Mekki i Medyny oraz Al-Aksa w Jerozolimie. Wed\u0142ug doniesie\u0144 zachodnia fasada meczetu Umajjad\u00f3w zosta\u0142a uszkodzona pociskiem artyleryjskim, kt\u00f3ry zniszczy\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 mozaiki na wielkiej bramie meczetu<\/a> [7]<\/a> .<\/p>\n


\nMeczet Umajjad\u00f3w w Damaszku i zniszczona mozaika (zdj\u0119cia: digitalartsphotography.com; all4syria.net, 20 listopada 2013)<\/em><\/p>\n

Innym historycznym budynkiem uszkodzonym podczas walk jest meczet Chalida Ibn Al-Walida w Homs, zbudowany w XIX w. na ruinach XIII wiecznego meczetu.<\/p>\n


\nMeczet Chalida<\/em>Ibn Al-Walida przed i po uderzeniem pociskiem artyleryjskim (zdj\u0119cia:aksaler.com, 7 lipca 2013; radiosawa.com, 17 kwietnia 2013)<\/em><\/p>\n

Wed\u0142ug mieszka\u0144c\u00f3w re\u017cim i si\u0142y Hezbollahu, kt\u00f3re przej\u0119\u0142y panowanie nad miastem, wynios\u0142y wszystko, co w nim by\u0142o, w\u0142\u0105cznie z puszkami na datki. Ich dzia\u0142ania mia\u0142y tak\u017ce aspekt sekciarski, poniewa\u017c zamieni\u0142y meczet sunnicki na wersj\u0119 szyick\u0105 i zacz\u0119li nawo\u0142ywa\u0107 na mod\u0142y z minaretu wed\u0142ug wersji szyickiej, by podkre\u015bli\u0107 swoje panowanie nad miastem i sprowokowa\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w. Informowano tak\u017ce, \u017ce si\u0142y re\u017cimu i Hezbollahu pisa\u0142y szyickie slogany na murach sunnickich meczet\u00f3w w mie\u015bcie Homs<\/a> [8]<\/a> .<\/p>\n

Miejsca chrze\u015bcija\u0144skie<\/strong><\/p>\n

Wiele miejsc chrze\u015bcija\u0144skich tak\u017ce uszkodzono podczas walk i robi\u0142y to obie strony. Wed\u0142ug doniesie\u0144 jednym z uszkodzonych budynk\u00f3w jest ko\u015bci\u00f3\u0142 Umm Al-Zenar w Homs, zbudowany w I wieku<\/a> [9]<\/a> . Si\u0142y re\u017cimu zamieni\u0142y podobno Klasztor Cherubin\u00f3w, po\u0142o\u017cony w g\u00f3rach nad Damaszkiem, w baz\u0119 wojskow\u0105<\/a> [10]<\/a> .<\/p>\n


\nBrama ko\u015bcio\u0142a Umm Al-Zenar w Homs (zdj\u0119cie: dampress.net)<\/em><\/p>\n

Z obszar\u00f3w opanowanych przez radykalne organizacje islamskie, takie jak ISIS i D\u017cabhat Al-Nusra, informowano o umy\u015blnym niszczeniu symboli chrze\u015bcija\u0144skich. W mie\u015bcie Al-Raqqa, ISIS podobno zniszczy\u0142 i spali\u0142 zawarto\u015b\u0107 dw\u00f3ch ko\u015bcio\u0142\u00f3w w mie\u015bcie, w\u0142\u0105cznie z ksi\u0119gami \u015bwi\u0119tymi oraz usun\u0105\u0142 krzy\u017ce z dach\u00f3w, zast\u0119puj\u0105c je flag\u0105<\/a> [11]<\/a> . Wed\u0142ug innego doniesienia ISIS zamieni\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 ormia\u0144ski w mie\u015bcie na o\u015brodek daawa<\/em><\/a> [12]<\/a> .<\/p>\n


\nOrmia\u0144ski ko\u015bci\u00f3\u0142 prawos\u0142awny Al-Szuhada w Al-Raqqa zosta\u0142 zamieniony w o\u015brodek daawa ISIS (zdj\u0119cie: abouna.org, 12 kwietnia 2013)<\/em><\/p>\n

Wed\u0142ug informacji syryjskiej agencji informacyjnej SANA, D\u017cabhat Al-Nusra spali\u0142a tak\u017ce syriacki ko\u015bci\u00f3\u0142 w Deir Al-Zor<\/a> [13]<\/a> .<\/p>\n


\nSyriacki ko\u015bci\u00f3\u0142 w Deir Al-Zor (abouna.org, 27 wrze\u015bnia 2013)<\/em><\/p>\n

Zbrojni islami\u015bci, kt\u00f3rzy weszli do miasta Maloula we wrze\u015bniu 2013 r., zniszczyli pomniki i ikony w klasztorze miejskim i porwali 12 zakonnic<\/a> [14]<\/sup><\/a> . Pr\u00f3bowali tak\u017ce rozbi\u0107 statu\u0119 Dziewicy Maryi stoj\u0105c\u0105 nad miastem<\/a> [15]<\/sup><\/a> .<\/p>\n

Synagogi<\/strong><\/p>\n

Jedna z najstarszych synagog \u015bwiata mie\u015bci si\u0119 w dzielnicy D\u017cobar w Damaszku. Podczas powstania synagoga zosta\u0142a uszkodzona pociskiem artyleryjskim, a opozycja i si\u0142y re\u017cimu oskar\u017caj\u0105 si\u0119 wzajemnie o kradzie\u017c zabytk\u00f3w z tego miejsca<\/a> [16]<\/a> .<\/p>\n

Staro\u017cytne budynki i wykopaliska archeologiczne<\/strong><\/p>\n

Tak\u017ce skarby archeologiczne nie unikn\u0119\u0142y uszkodze\u0144, dokonanych przez obie strony. Uszkodzone XI-wieczn\u0105 Cytadel\u0119 Damaszku w p\u00f3\u0142nocnozachodniej cz\u0119\u015bci mur\u00f3w starego miasta, kt\u00f3r\u0105 w 1979 r. UNESCO wpisa\u0142a na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa; staro\u017cytne miasto Palmira we wschodniej Syrii, niedawno dodane przez UNESCO do listy zagro\u017conych miejsc \u015bwiatowego dziedzictwa, dozna\u0142o powa\u017cnych uszkodze\u0144.<\/p>\n


\nBudynek w Palmirze uszkodzony przez pocisk artyleryjski (zdj\u0119cie: sharek.aljazeera.net\/node\/62278)<\/em><\/p>\n

Innym miejscem historycznym, kt\u00f3remu grozi powtarzaj\u0105cy si\u0119 ogie\u0144 artyleryjski, jest Zamek Krzy\u017cowc\u00f3w (Krak des Chevaliers) w Homs, uwa\u017cany za jeden z najwa\u017cniejszych na \u015bwiecie monument\u00f3w \u015bredniowiecznych.<\/p>\n


\nKrak des Chevaliers w Homs; wn\u0119trze po ostrzale (zdj\u0119cia: aksalser.com; zaman-alwsl.net, 22 pa\u017adziernika 2013)<\/em><\/p>\n

Kradzie\u017c zabytk\u00f3w<\/strong><\/p>\n

W dodatku do niszczenia starodawnych budynk\u00f3w by\u0142y liczne doniesienia o nielegalnych wykopaliskach i kradzie\u017cy zabytk\u00f3w z wykopalisk archeologicznych, w\u0142\u0105cznie z wykopaliskami w Palmirze; w Al-Raqqa w p\u00f3\u0142nocnej Syrii, kt\u00f3ra jest opanowana przez ISIS<\/a> [17]<\/a> ; w chrze\u015bcija\u0144skiej wsi Maloula, kt\u00f3ra jest opanowana przez D\u017cabhat Al-Nusra<\/a> [18]<\/a> ; i w chrze\u015bcija\u0144skiej wsi Sadad w okr\u0119gu Homs<\/a> [19]<\/a> . Przewodnicz\u0105ca UNESCO ostrzeg\u0142a niedawno, \u017ce to szabrowanie zagra\u017ca dziedzictwu Syrii<\/a> [20]<\/a> .<\/p>\n

Niszczenie pomnik\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Wed\u0142ug doniesie\u0144, wojownicy z radykalnych organizacji islamskich, takich jak ISIS i D\u017cabhat Al-Nusra, zniszczyli pomniki historycznych postaci muzu\u0142ma\u0144skich na obszarach, kt\u00f3re opanowali, twierdz\u0105c, \u017ce pomniki naruszaj\u0105 nakazy islamskie. Syryjska Sie\u0107 Praw Cz\u0142owieka informowa\u0142a, \u017ce pomnik kalifa Abbasyd\u00f3w, Haruna Al-Raszhyda (763-809) w mie\u015bcie Al-Raqqa zosta\u0142 rozbity i zrzucony na ziemi\u0119. Mieszka\u0144cy twierdz\u0105, \u017ce odpowiedzialni za to s\u0105 cz\u0142onkowie ISIS, kt\u00f3rzy \u201eobiecali, \u017ce zniszcz\u0105 wszystkie pomniki w mie\u015bcie” <\/a> [21]<\/a> <\/p>\n

\nRozbity pomnik kalifa Haruna Al-Raszyda (zdj\u0119cie:<\/em> Al-Hayat, Londyn, 10 pa\u017adziernika 2013)<\/em><\/p>\n

Pomnik poety abbasydzkiego, Abula Ali Al-Maarriego zosta\u0142 rozbity w mie\u015bcie Maaret Al-Numan na po\u0142udnie od Idlib przez wojownik\u00f3w D\u017cabhat Al-Nusra<\/a> [22]<\/sup><\/a> .<\/p>\n

*N. Mozes jest pracownikiem badawczym w MEMRI.<\/em><\/p>\n

Przypisy (nie spolszczone)<\/em>:<\/p>\n

<\/a> [1]<\/a> Unesco.org, July 2, 2013.<\/p>\n

<\/a> [2]<\/a> Syria-news.com, August 7, 2013.<\/p>\n

<\/a> [3]<\/a> Other estimates talk of 3000 mosques. Etilaf.org, November 30, 2013.<\/p>\n

<\/a> [4]<\/a> Syria-news.com, August 7, 2013.<\/p>\n

<\/a> [5]<\/a> Alarabiya.net, November 21, 2013.<\/p>\n

<\/a> [6]<\/a> SANA (Syria), April 25, 2013; syria-news.com, August 7, 2013.<\/p>\n

<\/a> [7]<\/a> All4syria.info, November 20, 2013.<\/p>\n

<\/a> [8]<\/a> Zamanalwsl.net, January 6, 2014.<\/p>\n

<\/a> [9]<\/a> Abouna.org, January 6, 2014.<\/p>\n

<\/a> [10]<\/a> All4syria.info, November 11, 2013.<\/p>\n

<\/a> [11]<\/a> Alarabia.net, December 26, 2013; Aranews.org, October 23, 2013.<\/p>\n

<\/a> [12]<\/a> Abouna.org, April 12, 2013.<\/p>\n

<\/a> [13]<\/a> SANA (Syria), June 20, 2013.<\/p>\n

<\/a> [14]<\/a> Al-Nahar<\/em> (Lebanon), December 3, 2013.<\/p>\n

<\/a> [15]<\/a> Champress.net, September 10, 2013.<\/p>\n

<\/a> [16]<\/a> Almodon.com, September 8, 2013; Damaspost.com, March 28, 2013.<\/p>\n

<\/a> [17]<\/a> Now.mmedia.me, November 4, 2013.<\/p>\n

<\/a> [18]<\/a> Al-Akhbar<\/em>(Lebanon), December 12, 2013.<\/p>\n

<\/a> [19]<\/a> All4syria.net, November 3, 2013.<\/p>\n

<\/a> [20]<\/a> Dp-news.com December 14, 2013.<\/p>\n

<\/a> [21]<\/a> Al-Hayat<\/em> (London), October 4, 2013.<\/a> [22]<\/a> Champress.net, October 30, 2013.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wprowadzenie Niedawno min\u0105\u0142 tysi\u0119czny dzie\u0144 szalej\u0105cej w Syrii wojny domowej z ponad 120 tysi\u0105cami zabitych, setkami tysi\u0119cy rannych i milionami pozostawionymi bez dachu nad g\u0142ow\u0105. Wojna zniszczy\u0142a spo\u0142eczn\u0105 i ekonomiczn\u0105 infrastruktur\u0119 kraju, a tak\u017ce spowodowa\u0142a nieodwracalne szkody niekt\u00f3rym najs\u0142ynniejszym w kraju zabytkom, zaliczonym przez UNESCO do miejsc dziedzictwa \u015bwiatowego, takim jak stare miasta Damaszku i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4446,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[830,833,835,837],"tags":[],"class_list":["post-3173","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-syria","category-badania-i-analizy","category-archiwum","category-kraje"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3173","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3173"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3173\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4484,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3173\/revisions\/4484"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3173"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3173"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3173"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}