\n
Wprowadzenie<\/b><\/p>\n
Uk\u0142ad o Nierozprzestrzenianiu Broni J\u0105drowej (NPT) zakazuje pa\u0144stwom sygnatariuszom, kt\u00f3re nie s\u0105 cz\u0142onkami \u201eklubu nuklearnego\u201d, wzbogacania uranu na w\u0142asnym terytorium, chyba \u017ce spe\u0142niaj\u0105 ostre warunki wst\u0119pne i dowiod\u0142y, \u017ce wzbogacanie jest zar\u00f3wno na niskim poziomie, jak te\u017c wy\u0142\u0105cznie dla cel\u00f3w cywilnych. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa pozwala krajom, kt\u00f3re potrzebuj\u0105 energii j\u0105drowej do cel\u00f3w pokojowych, na zakup w krajach autoryzowanych wzbogaconego uranu, kt\u00f3rego potrzebuj\u0105, pod nadzorem i za zezwoleniem Mi\u0119dzynarodowej Agencji Energii Atomowej (IAEA). Wiele zamo\u017cnych kraj\u00f3w zachodnich robi to, by obs\u0142ugiwa\u0107 reaktory dla cel\u00f3w cywilnych, takich jak produkcja elektryczno\u015bci lub izotop\u00f3w medycznych.<\/p>\n
Do teraz panowa\u0142 consensus w spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej, wyra\u017cony w stanowisku grupy 5+1 w Radzie Bezpiecze\u0144stwa ONZ, kt\u00f3ry konsekwentnie by\u0142 przeciwny uznaniu Iranu za pa\u0144stwo nuklearne i przeciwny ira\u0144skiej interpretacji NPT \u2013 wed\u0142ug kt\u00f3rej, Iran jest uprawniony do wzbogacania uranu na swoim terytorium. Ta polityka by\u0142a tak\u017ce jednoznacznie wyra\u017cona przez Mohameda ElBaradeia podczas jego kadencji jako szefa IAEA; w lutym 2005 r. powiedzia\u0142 on w wywiadzie dla AFP: \u201eNie mo\u017cemy zachowywa\u0107 si\u0119 po prostu jak zwykle, \u017ce ka\u017cdy kraj mo\u017ce budowa\u0107 w\u0142asne fabryki do separacji plutonu lub wzbogacania uranu. W takim razie m\u00f3wimy naprawd\u0119 o 30, 40 krajach siedz\u0105cych na p\u0142ocie, z potencja\u0142em broni nuklearnej, kt\u00f3ry mo\u017ce zosta\u0107 zamieniony w bro\u0144 nuklearn\u0105 w ci\u0105gu [kilku] miesi\u0119cy”<\/A> [1]<\/A> .<\/p>\n Prawo Iranu do wzbogacania uranu na w\u0142asnym terytorium jest ko\u015bci\u0105 niezgody w sporze Iranu ze spo\u0142eczno\u015bci\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 i Rad\u0105 Bezpiecze\u0144stwa ONZ. Rezolucje Rady Bezpiecze\u0144stwa \u017c\u0105daj\u0105, by Iran natychmiast zaprzesta\u0142 wzbogacania, za\u015b odmowa Iranu podporz\u0105dkowania si\u0119 tym rezolucjom doprowadzi\u0142a do sankcji przeciwko niemu<\/A> [2]<\/A> .<\/p>\n Trzeba zanotowa\u0107, \u017ce Iran ma tylko dwa reaktory dla cel\u00f3w cywilnych \u2013 jeden w Buszehr, kt\u00f3ry produkuje elektryczno\u015b\u0107 i jest nap\u0119dzany pr\u0119tami paliwowymi wzbogaconymi do 5%, kt\u00f3re Iran kupuje od Rosji zgodnie z kontraktem mi\u0119dzy tymi dwoma krajami, i drugi, reaktor badawczy w Teheranie, kt\u00f3ry ma produkowa\u0107 izotopy medyczne. Ten drugi reaktor wymaga rocznie kilku kilogram\u00f3w paliwa wzbogaconego do 19,75% i Iran ju\u017c posiada wi\u0119cej ni\u017c wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 uranu wzbogaconego do 20% na ca\u0142y okres jego istnienia.<\/p>\n Nale\u017cy tak\u017ce wspomnie\u0107, \u017ce twierdzenia Iranu, i\u017c reaktor plutonowy, budowany obecnie w Araku i kt\u00f3ry ma zacz\u0105\u0107 dzia\u0142a\u0107 za mniej wi\u0119cej rok, b\u0119dzie produkowa\u0142 te same izotopy medyczne, paralelnie z produkcj\u0105 uranow\u0105 reaktora w Teheranie i podobno do tych samych cel\u00f3w. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa za\u017c\u0105da\u0142a, by Iran zatrzyma\u0142 wszelk\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w tym reaktorze z powodu obaw, \u017ce b\u0119dzie to u\u017cyte do cel\u00f3w militarnych.<\/p>\n Iran domaga si\u0119 prawa wzbogacania uranu na swoim terytorium, bowiem uznanie tego prawa uczyni z niego mocarstwo nuklearne, cz\u0142onka globalnego klubu nuklearnego. Nawet je\u015bli nie rozwinie broni nuklearnej, ani natychmiast, ani p\u00f3\u017aniej, jako \u201epa\u0144stwo o potencjale nuklearnym\u201d b\u0119dzie w stanie zrobi\u0107 to, je\u015bli zechce.<\/p>\n Administracja USA u\u017cywa kwestii nuklearnej, by wesprze\u0107 pojednanie USA \u2013 Iran <\/b><\/p>\n Do dzisiaj administracja USA by\u0142a samotna w gotowo\u015bci \u2013 cho\u0107 by\u0142a to umiarkowana gotowo\u015b\u0107 \u2013 pozwolenia Iranowi na wzbogacanie uranu do niskiego poziomu na w\u0142asnym terytorium i uznania jego prawa do robienia tego. By\u0142a tak\u017ce jedynym graczem mi\u0119dzynarodowym sk\u0142onnym uzna\u0107 jakikolwiek cywilny program nuklearny Iranu<\/A> [3]<\/A> . W wywiadzie dla CBS 60 Minutes<\/i> z 29 wrze\u015bnia sekretarz stanu USA John Kerry przedstawi\u0142 kroki, jakie mogliby podj\u0105\u0107 Ira\u0144czycy, by dowie\u015b\u0107 \u015bwiatu, \u017ce ich program nuklearny jest pokojowy: \u201eMogliby zaoferowa\u0107 dobrowolne zaprzestanie wzbogacania uranu ponad pewien poziom, utrzymywa\u0107 je na bardzo niskim poziomie, poniewa\u017c dla programu pokojowego nie ma potrzeby posiadania [uranu wzbogaconego do] wy\u017cszego poziomu]”<\/A> [4]<\/A> . Tym samym sugerowa\u0142, \u017ce dobrowolne zaprzestanie przez Iran wzbogacania uranu do 20%, przy r\u00f3wnoczesnej kontynuacji wzbogacania do 5%, widziane by\u0142oby przez USA jako krok pozytywny.<\/p>\n Ja\u015bniejsze stanowisko przedstawi\u0142a szefowa negocjacji z Iranem administracji Obamy, podsekretarz stanu Wendy Sherman, kiedy odm\u00f3wi\u0142a wykluczenia mo\u017cliwo\u015bci uznania prawa Iranu do wzbogacania uranu na w\u0142asnym terytorium. Na przes\u0142uchaniu w Senacie 3 pa\u017adziernika powiedzia\u0142a: \u201eNie b\u0119d\u0119 publicznie prowadzi\u0107 negocjacji. Wszystko, co mog\u0119 zrobi\u0107, to powt\u00f3rzy\u0107, co powiedzia\u0142 prezydent Stan\u00f3w Zjednoczonych: szanujemy prawo narodu ira\u0144skiego do posiadania dost\u0119pu do pokojowej energii nuklearnej”<\/A> [5]<\/A> .<\/p>\n Podczas tego samego przes\u0142uchania pani Sherman poprosi\u0142a Kongres o wstrzymanie si\u0119 od narzucania dodatkowych sankcji na Iran w drugiej po\u0142owie pa\u017adziernika z obawy, \u017ce zniweczy to pr\u00f3by prezydenta prowadzenia dialogu z Iranem<\/A> [6]<\/A> . Dodatkowe sankcje, o kt\u00f3re chodzi, zosta\u0142y zainicjowane przez senator\u00f3w Roberta Menendeza i Lindsey Grahama i maj\u0105 zosta\u0107 przedstawione Kongresowi za kilka dni.<\/p>\n R\u00f3wnie\u017c stanowisko Rosjan uleg\u0142o zmianie w dziesi\u0119\u0107 dni po wypowiedzi Kerry\u2019ego dla 60 Minutes<\/i>. Wed\u0142ug o\u015bwiadczenia ministra spraw zagranicznych Siergieja \u0141awrowa w telewizji rosyjskiej Rosja uzna prawo Iranu do wzbogacania uranu na w\u0142asnym terytorium pod warunkiem, \u017ce potrafi on dowie\u015b\u0107 z absolutn\u0105 pewno\u015bci\u0105, i\u017c jego program nuklearny jest wy\u0142\u0105cznie dla cel\u00f3w cywilnych i \u017ce b\u0119dzie w pe\u0142ni wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z IAEA<\/A> [7]<\/A> .<\/p>\n Przez ostatnich kilka lat prezydent Obama pr\u00f3bowa\u0142 promowa\u0107 bilateralne stosunki USA \u2013Iran i pojednanie, wysy\u0142aj\u0105c re\u017cimowi sygna\u0142y i zach\u0119ty w sprawie nuklearnej. W przem\u00f3wieniu w kwietniu 2009 r. do parlamentu tureckiego wyrazi\u0142 pragnienie bilateralnych stosunk\u00f3w z Iranem, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce jedyn\u0105 rzecz\u0105, o jak\u0105 prosi, jest, by Iran nie d\u0105\u017cy\u0142 do broni nuklearnej: \u201ePowiedzia\u0142em wyra\u017anie narodowi i przyw\u00f3dcom Islamskiej Republiki Iranu, \u017ce Stany Zjednoczone staraj\u0105 si\u0119 o kontakty oparte na wzajemnych interesach i wzajemnym szacunku. Chcemy, by Iran odgrywa\u0142 nale\u017cn\u0105 mu rol\u0119 w spo\u0142eczno\u015bci narod\u00f3w. Iran jest wielk\u0105 cywilizacj\u0105. Chcemy, by zaanga\u017cowali si\u0119 w integracj\u0119 ekonomiczn\u0105 i polityczn\u0105, kt\u00f3ra przynosi zamo\u017cno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo. Przyw\u00f3dcy Iranu musz\u0105 jednak wybra\u0107, czy b\u0119d\u0105 pr\u00f3bowali zbudowa\u0107 bro\u0144, czy zbudowa\u0107 lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 dla swojego narodu”<\/A> [8]<\/A> .<\/p>\n Tak\u017ce w przem\u00f3wieniu w Kairze w czerwcu owego roku prezydent Obama zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 bezpo\u015brednio do Iranu i zaofiarowa\u0142 uznanie jego prawa do pokojowej energii nuklearnej: \u201eKa\u017cdy nar\u00f3d \u2013 w\u0142\u0105cznie z Iranem \u2013 powinien mie\u0107 prawo dost\u0119pu do pokojowej energii nuklearnej, je\u015bli zachowuje odpowiedzialno\u015b\u0107 zgodnie z Uk\u0142adem o Nierozprzestrzenianiu Broni J\u0105drowej. Takie zobowi\u0105zanie jest trzonem uk\u0142adu i musi by\u0107 dotrzymywane wobec wszystkich, kt\u00f3rzy je w pe\u0142ni przestrzegaj\u0105. Mam nadzieje, \u017ce wszystkie kraje w regionie mog\u0105 podziela\u0107 ten cel\u2026 Rozumiem, \u017ce b\u0119dzie trudno przezwyci\u0119\u017cy\u0107 dziesi\u0119ciolecia nieufno\u015bci [wobec Iranu], ale b\u0119dziemy post\u0119powa\u0107 z odwag\u0105, prawo\u015bci\u0105 i zdecydowaniem. B\u0119dzie wiele kwestii do przedyskutowania mi\u0119dzy naszymi dwoma krajami i jeste\u015bmy gotowi i\u015b\u0107 naprz\u00f3d bez warunk\u00f3w wst\u0119pnych na bazie wzajemnego szacunku. Jest jednak jasne dla wszystkich, kt\u00f3rych to dotyczy, \u017ce je\u015bli chodzi o bro\u0144 nuklearn\u0105, doszli\u015bmy do punktu rozstrzygaj\u0105cego”<\/A> [9]<\/A> .<\/p>\n Cho\u0107 dob\u00f3r s\u0142\u00f3w prezydenta Obamy by\u0142 \u015bwiadomie niejasny i powstrzyma\u0142 si\u0119 on przed wspomnieniem prawa Iranu do wzbogacania uranu, powt\u00f3rzy\u0142 swoje pozytywne wypowiedzi o kwestii nuklearnej jako zach\u0119t\u0119 dla Iranu, by zgodzi\u0142 si\u0119 na dialog.<\/p>\n Bilateralna polityka administracji Obamy wobec Iranu ma na celu zako\u0144czenie ideologicznej wrogo\u015bci wobec USA \u2013 co znajduje odbicie w standardowym okre\u015bleniu USA jako \u201eWielkiego Szatana\u201d i rytualnym skandowaniu \u201e\u015amier\u0107 Ameryce\u201d pod przewodnictwem przedstawicieli re\u017cimu podczas mod\u0142\u00f3w pi\u0105tkowych i innych wydarze\u0144 od czasu Rewolucji Islamskiej 1979 r. Ma tak\u017ce na celu zmniejszenie antyamerykanizmu Trzeciego \u015awiata, kt\u00f3rego chor\u0105\u017cym jest Iran. Karta administracji Obamy \u201eograniczonego wzbogacania uranu\u201d jest kuszeniem Iranu, by porzuci\u0142 wieloletni antagonizm wobec USA.<\/p>\n Wydaje si\u0119, \u017ce d\u0105\u017c\u0105c do tego celu administracja Obamy jest gotowa z\u0142ama\u0107 mi\u0119dzynarodowy consensus w sprawie Iranu, kt\u00f3ry obejmuje zar\u00f3wno Europ\u0119, jak kraje arabskie, kt\u00f3re s\u0105 by\u0142ymi sojusznikami USA \u2013 Egipt, Arabi\u0119 Saudyjsk\u0105, kraje Rady Wsp\u00f3\u0142pracy Zatoki i inne. Wydaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c sk\u0142onna do wywierania nacisk\u00f3w na europejskich cz\u0142onk\u00f3w grupy P5+1, by uzna\u0142a prawo Iranu do niskiego poziomu wzbogacania uranu dla cel\u00f3w cywilnych na w\u0142asnym terytorium, przy zastosowaniu r\u00f3\u017cnych restrykcji, z kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wn\u0105 jest zapobie\u017cenie zdolno\u015bci rozwini\u0119cia broni nuklearnej przez Iran.<\/p>\n Podczas gdy og\u00f3ln\u0105 polityk\u0105 prezydenta Obamy od obj\u0119cia urz\u0119du by\u0142o poleganie na consensusie mi\u0119dzynarodowym \u2013 jak w kryzysie syryjskim \u2013 w kwestii Iranu wydaje si\u0119 promowa\u0107 agend\u0119 bilateraln\u0105, ignoruj\u0105c sprzeciw spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej wobec nuklearnego Iranu.<\/p>\n Stanowisko ira\u0144skie<\/b><\/p>\n Og\u00f3lnie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Iran jest w trudnej sytuacji; po dziesi\u0119cioleciu nieudanych negocjacji z EU3 i P5+1 jedynym cz\u0142onkiem spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej, kt\u00f3ry do dzisiaj by\u0142 sk\u0142onny uzna\u0107 kilka praw nuklearnych Iranu, by\u0142y USA. Jednak USA s\u0105 tak\u017ce jedynym cz\u0142onkiem tej spo\u0142eczno\u015bci, z kt\u00f3rym Iran nie mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 dialogi z powodu ideologicznego zobowi\u0105zania do wrogo\u015bci wobec \u201eWielkiego Szatana\u201d. Ta wrogo\u015b\u0107, jak wyja\u015bniono powy\u017cej, jest g\u0142\u0119boko zakorzeniona i umocniona, i jest integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 podstaw ideologicznych re\u017cimu Rewolucji Islamskiej; towarzyszy temu fundamentalna nieufno\u015b\u0107 re\u017cimu ira\u0144skiego wobec USA.<\/p>\n Ponadto, do czasu rozmowy telefonicznej 27 wrze\u015bnia mi\u0119dzy prezydentem Obam\u0105 a ira\u0144skim prezydentem Hassanem Rohanim, na kilka minut zanim ten ostatni opu\u015bci\u0142 terytorium USA, dialog publiczny z USA by\u0142 uwa\u017cany za tabu oraz przeciwny warto\u015bciom Rewolucji. Ira\u0144ski Najwy\u017cszy Przyw\u00f3dca Ali Chamenei wr\u0119cz napomkn\u0105\u0142 w przem\u00f3wieniu z 5 pa\u017adziernika, \u017ce ta rozmowa telefoniczna nie powinna by\u0142a si\u0119 odby\u0107<\/A> [10]<\/A> . Nale\u017cy tak\u017ce pami\u0119ta\u0107, \u017ce Rohani powstrzyma\u0142 si\u0119 przed p\u00f3j\u015bciem na lunch, na kt\u00f3rym prezydent Obama by\u0142 go\u015bciem, \u017ceby nie musie\u0107 publicznie poda\u0107 mu r\u0119ki. Iran zosta\u0142 zmuszony do odpowiedzi na przyjazne gesty USA, ale wszystko, na co pozwoli\u0142, to publikacja fotografii ira\u0144skiego ministra spraw zagranicznych Zarifa i sekretarza stanu USA Kerry\u2019ego, siedz\u0105cych obok siebie podczas rozm\u00f3w P5+1.<\/p>\n Jednak, na poziomie praktycznym, z powodu niemal kryzysowej sytuacji ekonomicznej, wynikaj\u0105cej z sankcji, re\u017cim zgodzi\u0142 si\u0119, za aprobata Chameneiego, prowadzi\u0107 rozmowy z USA<\/A> [11]<\/A> . W reakcji na aluzje USA, \u017ce mog\u0142yby zmieni\u0107 stanowisko i zgodzi\u0107 si\u0119 na prowadzenie przez Iran pewnego wzbogacania uranu na w\u0142asnym terytorium, przedstawiciele re\u017cimu ira\u0144skiego, w\u015br\u00f3d nich minister spraw zagranicznych Zarif, doradca IRGC Mohammad-Hossein Saffar-Harandi i przewodnicz\u0105cy Majlisu Ali Larid\u017cani, zacz\u0119li wypowiada\u0107 si\u0119 pozytywnie o mo\u017cliwej umowie z USA.<\/p>\n Minister spraw zagranicznych Zarif zaakceptowa\u0142 wyzwanie sekretarza stanu Kerry\u2019ego i przedstawi\u0142 \u017c\u0105dania Iranu w bilateralnych negocjacjach USA-Iran, co w efekcie rozgrywa si\u0119 publicznie w mediach i pomija europejskich cz\u0142onk\u00f3w P5+1. W swojej odpowiedzi Zarif podkre\u015bli\u0142, \u017ce je\u015bli Amerykanie spe\u0142ni\u0105 \u017c\u0105danie Iranu uznania ich prawa do wzbogacania uranu na w\u0142asnym terytorium, porozumienie b\u0119dzie mo\u017cliwe. Powiedzia\u0142: \u201eJe\u015bli Stany Zjednoczone s\u0105 gotowe uzna\u0107 prawa Iranu, respektowa\u0107 prawa Iranu i uzna\u0107 to z wyj\u015bciowy punkt widzenia, to mamy realn\u0105 szans\u0119\u2026 Jeste\u015bmy gotowi rozpocz\u0105\u0107 negocjacje. Stany Zjednoczone musz\u0105 tak\u017ce dzia\u0142a\u0107 szybko. Jednym [z tych dzia\u0142a\u0144] jest rozmontowanie nielegalnych sankcji przeciwko Iranowi”<\/A> [12]<\/A> .<\/p>\n 4 pa\u017adziernika na mod\u0142ach pi\u0105tkowych Mohammad-Hossein Saffar-Harandi, doradca dow\u00f3dcy IRGC i cz\u0142onek Rady Iranu wyja\u015bni\u0142 spo\u0142eczno\u015bci Iranu najnowsze kroki wobec USA: \u201eW ostatnich tygodniach byli\u015bmy \u015bwiadkami nowego nurtu i nowego podej\u015bcia [do USA], kt\u00f3re na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107 od tego, do czego jeste\u015bmy przyzwyczajeni. Jak jednak podkre\u015blano wiele razy, wszystkie kroki [ira\u0144skie] b\u0119d\u0105 w ramach dyplomacji w\u0142adz. To posuni\u0119cie [tj. dialog Iran-USA] jest prowadzone jako cz\u0119\u015b\u0107 taktycznego przesuni\u0119cia i manewrowania w\u0142adz w celu rozwi\u0105zania kwestii mi\u0119dzynarodowych. Ta zmiana, kt\u00f3ra ma by\u0107 prze\u0142omem, zosta\u0142a zdefiniowana przez [Przyw\u00f3dc\u0119] Chameneiego jako \u201eheroiczna elastyczno\u015b\u0107\u201d\u2026 Celem rozm\u00f3w z USA jest zdobycie energii nuklearnej\u2026 Dzisiaj propagujemy inne podej\u015bcie, kt\u00f3rego islam nie zabrania. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce nawet Nieomylni Imamowie pr\u00f3bowali r\u00f3\u017cnych dr\u00f3g i metod w r\u00f3\u017cnych czasach, \u017ceby osi\u0105gn\u0105\u0107 cel… <\/A> [13]<\/A> <\/p>\n Nie zaprzeczamy faktowi, \u017ce potrzebujemy dialogu ze \u015bwiatem i z USA. Oni tego tak\u017ce potrzebuj\u0105. A co najmniej potrzebujemy tych rozm\u00f3w, by zako\u0144czy\u0107 ich niecne dzia\u0142ania, takie jak uciskaj\u0105ce sankcje na nas, i [dlatego] jeste\u015bmy zmuszeni do osi\u0105gni\u0119cia prze\u0142omu w naszych stosunkach [z USA]”<\/A> [14]<\/A> .<\/p>\n Podczas wizyty w Syrii tak\u017ce przewodnicz\u0105cy Majlisu Ali Larid\u017cani sugerowa\u0142 7 pa\u017adziernika, \u017ce mo\u017cliwe jest doj\u015bcie do porozumienia z USA: \u201cWierzymy, \u017ce w odmiennych warunkach, jakie istniej\u0105 dzisiaj, zosta\u0142a stworzona okazja dla kilku kraj\u00f3w [tj. USA], kt\u00f3re do teraz mia\u0142y inn\u0105 postaw\u0119 wobec Iranu, pr\u00f3by rozwi\u0105zania kwestii w \u015bwietle [obecnej] rzeczywisto\u015bci. W Nowym Yorku [podczas wizyty Rohaniego] utorowano now\u0105 drog\u0119, przy pomocy kt\u00f3rej mo\u017cemy ustanowi\u0107 stosunki [z USA] \u2013 oczywi\u015bcie bez powtarzania minionych [wrogich] wypowiedzi. Czas minionych wypowiedzi przemin\u0105\u0142 i musimy m\u00f3wi\u0107 zgodnie z dzisiejsz\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105”<\/A> [15]<\/A> .<\/p>\n Co znacz\u0105 \u017c\u0105dania Iranu<\/b><\/p>\n Nale\u017cy wyja\u015bni\u0107, \u017ce \u017c\u0105daniem prawa do wzbogacania uranu na w\u0142asnym terytorium Iran podwa\u017ca podstawy konsensusu mi\u0119dzynarodowego i globalnego porz\u0105dku nuklearnego, ustalonego przez supermocarstwa w 1970 r., kiedy NPT wszed\u0142 w \u017cycie. Zgodnie z tym porz\u0105dkiem globalnym tylko kilka kraj\u00f3w ma status nuklearny i zachowuje monopol nuklearny, podczas gdy reszta mo\u017ce uzyska\u0107 od tych kilku wzbogacony uran, potrzebny im do cel\u00f3w cywilnych.<\/p>\n Iran zawsze odmawia\u0142 zaakceptowania tej zasady; zar\u00f3wno przewodnicz\u0105cy Majlisu, Ali Larid\u017cani, jak gazeta ira\u0144ska \u201cKayhan\u201d, kt\u00f3ra jest bliska Chameneiemu, wyja\u015bnili, \u017ce jest tak, poniewa\u017c Iran d\u0105\u017cy do statusu \u201cpa\u0144stwa o potencjale nuklearnym\u201d.<\/p>\n Podczas wizyty w Serbii Larid\u017cani powiedzia\u0142 7 pa\u017adziernika: \u201eW pewnym momencie [kraje] Zachodu zdecydowa\u0142y, \u017ce s\u0105 posiadaczami zaawansowanej wiedzy [nuklearnej] i \u017ce [musz\u0105] za wszelk\u0105 cen\u0119 powstrzyma\u0107 Iran od zdobycia pokojowej energii nuklearnej. Zasadniczo odrzucamy ten podzia\u0142 mi\u0119dzy kilkoma krajami, kt\u00f3rym wolno posiada\u0107 energi\u0119 nuklearn\u0105 i innym, kt\u00f3rym nie wolno, i uwa\u017camy to za b\u0142\u0119dne\u2026 Islamska Republika Iranu od pocz\u0105tku zamierza\u0142a sprzeciwia\u0107 si\u0119 [takiemu podzia\u0142owi] i dlatego walczyli\u015bmy. Tak wi\u0119c min\u0105\u0142 ju\u017c etap, kiedy chcieli nie dopu\u015bci\u0107, by Iran zdoby\u0142 wiedz\u0119 nuklearn\u0105”<\/A> [16]<\/A> .<\/p>\n 5 pa\u017adziernika w artykule redakcyjnym \u201eKayhan\u201d napisa\u0142a: \u201eJe\u015bli wed\u0142ug NPT wzbogacanie jest dozwolone dla wszystkich cz\u0142onk\u00f3w IAEA, to Islamska Republika Iranu [tak\u017ce] domaga si\u0119 posiadania tego prawa. Je\u015bli zakazane jest budowanie i posiadanie bomby nuklearnej, to ten zakaz powinien stosowa\u0107 si\u0119 do wszystkich kraj\u00f3w [czyli tak\u017ce tych, kt\u00f3re ju\u017c j\u0105 maj\u0105]”<\/A> [17]<\/A> .<\/p>\n Zaaprobowanie przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 \u017c\u0105da\u0144 Iranu otrzymania statusu pa\u0144stwa o potencjale nuklearnym oraz wzbogacania uranu na w\u0142asnym terytorium, rozpocz\u0119\u0142oby nuklearny wy\u015bcig zbroje\u0144 w krajach arabskich w dodatku do globalnego nuklearnego wy\u015bcigu zbroje\u0144 \u2013 czyli w\u0142a\u015bnie taki scenariusz, przed jakim przestrzega\u0142 Mohamed ElBaradei (patrz powy\u017cej).<\/p>\n Nale\u017cy wyja\u015bni\u0107, \u017ce na tym etapie Ira\u0144czycy maj\u0105 pewne pole manewru w dokonywaniu ust\u0119pstw w nadchodz\u0105cych negocjacjach, by przedstawi\u0107 pozytywn\u0105 postaw\u0119 bez rezygnowania ze swojego g\u0142\u00f3wnego celu \u2013 prawa wzbogacania uranu na w\u0142asnym terytorium. To pole manewru obejmuje powstrzymanie wzbogacania uranu do 20% i zaakceptowanie ograniczonej inspekcji niekt\u00f3rych instalacji w duchu propozycji sekretarza stanu Kerry\u2019ego, \u017ce USA uznaj\u0105 to za krok pozytywny, jak to powiedzia\u0142 w wywiadzie dla 60 Minutes<\/i>.<\/p>\n W wywiadzie tym w odpowiedzi na pytanie: \u201cProsz\u0119 mi poda\u0107 przyk\u0142ad, jeden konkretny krok, jedn\u0105 rzecz, jak\u0105 mog\u0105 oni zrobi\u0107, \u017ceby zapewni\u0107 \u015bwiat o rezygnacji ze swoich ambicji\u201d Kerry powiedzia\u0142: \u201dMogliby natychmiast otworzy\u0107 dla inspekcji instalacj\u0119 Fordow, tajn\u0105 instalacj\u0119 podziemn\u0105 w g\u00f3rach. Mogliby natychmiast podpisa\u0107 protoko\u0142y, Dodatkowe Protoko\u0142y spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej dotycz\u0105ce inspekcji. Mogliby zaoferowa\u0107 dobrowolne wstrzymanie wzbogacania powy\u017cej pewnego poziomu, poniewa\u017c nie ma potrzeby posiadania wy\u017cszych poziom\u00f3w dla programu pokojowego”<\/A> [18]<\/A> .<\/p>\n Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce Iran uczyni te ust\u0119pstwa, by przynajmniej zablokowa\u0107 dodatkowe sankcje proponowane przez senator\u00f3w Menenedeza i Grahama. Te ust\u0119pstwa jednak nie rozwi\u0105\u017c\u0105 g\u0142\u00f3wnego sporu mi\u0119dzy spo\u0142eczno\u015bci\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 a Iranem w kwestii \u017c\u0105dania Iranu prawa do wzbogacania uranu na w\u0142asnym terytorium. Ponadto te ust\u0119pstwa nie dotycz\u0105 kwestii drogi plutonowej w Araku, kt\u00f3ry ma zacz\u0105\u0107 dzia\u0142a\u0107 w przysz\u0142ym roku.<\/p>\n * A. Savyon jest dyrektork\u0105 Iranian Media Project; Y. Carmon jest prezydentem MEMRI. <\/i><\/p>\n ——————————————-<\/p>\n <\/A> [1]<\/A> AFP, February 23, 2005; see also http:\/\/www.iaea.org\/newscenter\/news\/2005\/fuelcycle.html<\/A> . ElBaradei even appointed a panel of experts for preventing member countries’ uranium enrichment, and the group published its conclusions in a report released as a UN document for the May 2005 NPT Review Conference. The report stated that the production of nuclear fuel should be taken out of the hands of individual nations and put into multilateral groups in order to keep countries from secretly developing atomic weapons (see http:\/\/www.iaea.org\/Publications\/Documents\/Infcircs\/2005\/infcirc640.pdf<\/A> ).<\/p>\n <\/A> [2]<\/A> See United Nations Security Council Resolutions against Iran: United Nations Security Council Resolution 1696<\/A> \u2013 passed on 31 July 2006. Demanded that Iran suspend all enrichment-related and reprocessing activities and threatened sanctions. <\/p>\n <\/A> [3]<\/A> In his October 5, 2013 column in the Washington Post, <\/i>David Ignatius implied that in addition to the administration’s willingness to recognize Iran’s right to enrich uranium so long as the activity is restricted and verified to be for civilian purposes, it is also willing to offer new regional security arrangements in a special gathering at Camp David with regional leaders. This could imply an American willingness to provide the Gulf States with a nuclear umbrella, as was also hinted at by Secretary of State Hillary Clinton in July 2009: „We want Iran to calculate, what I think is a fair assessment, that if the U.S. extends a defense umbrella over the region, if we do even more to support the military capacity of those in the Gulf, it’s unlikely that Iran will be any stronger or safer, because they won’t be able to intimidate and dominate, as they apparently believe they can, once they have a nuclear weapon.” The Guardian <\/i>(U.K.), July 22, 2009; New York Times, <\/i>July 23, 2009. See also MEMRI Inquiry & Analysis Series Report No. 888, Iran Becomes A Nuclear Threshold State<\/A>, October 5, 2012. <\/A> <\/p>\n [4]<\/A> http:\/\/www.cbsnews.com\/video\/watch\/?id=50156089n<\/A> . For transcript see: http:\/\/www.cbsnews.com\/8301-18560_162-57604897\/kerry-deal-possible-quickly-if-iran-forthcoming\/<\/A> <\/p>\n [5]<\/A> http:\/\/www.foreign.senate.gov\/imo\/media\/doc\/Sherman_Testimony1.pdf<\/A> <\/p>\n [6]<\/A> http:\/\/www.foreign.senate.gov\/imo\/media\/doc\/Sherman_Testimony1.pdf<\/A> <\/p>\n [7]<\/A> http:\/\/rt.com\/politics\/official-word\/iran-cooperation-interview-lavrov-904\/<\/A> October 8, 2013.<\/p>\n [8]<\/A> http:\/\/www.whitehouse.gov\/the_press_office\/Remarks-By-President-Obama-To-The-Turkish-Parliament<\/A> <\/p>\n [9]<\/A> http:\/\/www.whitehouse.gov\/the-press-office\/remarks-president-cairo-university-6-04-09<\/A> <\/p>\n [10]<\/A> http:\/\/www.leader.ir\/langs\/fa\/index.php?p=contentShow&id=11153#<\/A>, October 5, 2013. Khamenei said that „some of what occurred in New York is inappropriate because the American administration is not trustworthy, and is condescending, illogical, and does not keep its promises.”<\/p>\n [11]<\/A> See MEMRI’s series of analyses on the struggle between Khamenei and Rafsanjani: MEMRI Inquiry & Analysis No. 996, Iran’s Presidential Elections \u2013 Another Episode In The Years-Long Struggle For The Iranian Leadership between Khamenei and Rafsanjani \u2013 Part I<\/A>, July 14, 2013; MEMRI Inquiry & Analysis No.1000, The Struggle Between Khamenei And Rafsanjani Over The Iranian Leadership \u2013 Part II: The Conflict Heats Up Over Direct Talks With The U.S. And The Nuclear Issue<\/A>, July 25, 2013; MEMRI Inquiry & Analysis No.1014, The Struggle Between Khamenei And Rafsanjani Over The Iranian Leadership \u2013 Part III: Rafsanjani Says Assad Used Chemical Weapons Against His Own People<\/A>, September 3, 2013; MEMRI Inquiry & Analysis No.1018, The Struggle Between Khamenei And Rafsanjani Over The Iranian Leadership \u2013 Part IV: Rafsanjani Calls For Moderation In The Spirit Of 'Islamic Realism’; Khamenei Is Ready For 'Heroic Flexibility’ By Iran But Without Compromising Revolutionary Principles<\/A>, September 23, 2013; MEMRI Inquiry & Analysis No.1019, The Struggle Between Khamenei And Rafsanjani Over The Iranian Leadership \u2013 Part V: Rafsanjani \u2013 Not Rohani \u2013 The Leader Of Potential Change In Iran<\/A>, September 23, 2013.<\/p>\n [12]<\/A> Reuters, September 30, 2013.<\/p>\n [13]<\/A> See MEMRI Inquiry & Analysis No.1018, The Struggle Between Khamenei And Rafsanjani Over The Iranian Leadership \u2013 Part IV: Rafsanjani Calls For Moderation In The Spirit Of 'Islamic Realism’; Khamenei Is Ready For 'Heroic Flexibility’ By Iran But Without Compromising Revolutionary Principles<\/A>, September 23, 2013.<\/p>\n [14]<\/A> ISNA (Iran), October 4, 2013.<\/p>\n [15]<\/A> Mehr (Iran), October 7, 2013.<\/p>\n [16]<\/A> Mehr (Iran), October 7, 2013.<\/p>\n [17]<\/A> Kayhan<\/i> (Iran), October 5, 2013.<\/p>\n [18]<\/A> http:\/\/iipdigital.usembassy.gov\/st\/english\/texttrans\/2013\/09\/20130930283828.html#axzz2hEF8Otn4<\/A> . Wprowadzenie Uk\u0142ad o Nierozprzestrzenianiu Broni J\u0105drowej (NPT) zakazuje pa\u0144stwom sygnatariuszom, kt\u00f3re nie s\u0105 cz\u0142onkami \u201eklubu nuklearnego\u201d, wzbogacania uranu na w\u0142asnym terytorium, chyba \u017ce spe\u0142niaj\u0105 ostre warunki wst\u0119pne i dowiod\u0142y, \u017ce wzbogacanie jest zar\u00f3wno na niskim poziomie, jak te\u017c wy\u0142\u0105cznie dla cel\u00f3w cywilnych. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa pozwala krajom, kt\u00f3re potrzebuj\u0105 energii j\u0105drowej do cel\u00f3w pokojowych, na zakup […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[827,829,833,835,836,837],"tags":[],"class_list":["post-3095","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-iran","category-usa-i-bliski-wschod","category-badania-i-analizy","category-archiwum","category-tematy","category-kraje"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3095","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3095"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3095\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"