\n
Wprowadzenie<\/b><\/p>\n
W ostatnich tygodniach w Teheranie wida\u0107 oznaki nasilenia si\u0119 walki o przyw\u00f3dztwo mi\u0119dzy ira\u0144skim Najwy\u017cszym Przyw\u00f3dc\u0105 Alim Chameneim a uprzednio drugim cz\u0142owiekiem w kierownictwie ira\u0144skim, Haszemim Rafsand\u017canim. Ten wy\u0142aniaj\u0105cy si\u0119 konflikt koncentruje si\u0119 na sprawie bezpo\u015brednich rozm\u00f3w z USA i na rozwi\u0105zaniu kwestii nuklearnej.<\/p>\n
Od wybor\u00f3w prezydenckich w czerwcu 2013 r., kt\u00f3re Rafsand\u017cani uwa\u017ca za swoje zwyci\u0119stwo<\/A> [1]<\/A> , naciska on na Chameneiego, by prowadzi\u0142 bezpo\u015brednie rozmowy z USA i podj\u0105\u0142 decyzje o krytycznym znaczeniu dla Republiki Islamskiej Iranu, dotycz\u0105ce kompromisu w sprawie programu nuklearnego Iranu, jak tego \u017c\u0105daj\u0105 USA i Zach\u00f3d, w ten sam spos\u00f3b, w jaki kierownictwo ira\u0144skie zdecydowa\u0142o w 1988 r. zako\u0144czy\u0107 o\u015bmioletni\u0105 wojn\u0119 z Irakiem, kiedy sytuacja sta\u0142a si\u0119 tak trudna, \u017ce Iran nie m\u00f3g\u0142 d\u0142u\u017cej walczy\u0107<\/A> [2]<\/A> .<\/p>\n Obecnie Rafsand\u017cani dzia\u0142a jak r\u00f3wnoleg\u0142y do Chameneiego przyw\u00f3dca i wytycza drog\u0119 w tych sprawach, kt\u00f3ra daleko odbiega od drogi Chameneiego, przedstawiaj\u0105c j\u0105 przy r\u00f3\u017cnych okazjach spo\u0142ecze\u0144stwu.<\/p>\n Na przyk\u0142ad, na spotkaniu z personelem akademickim 21 lipca 2013 r. Rafsand\u017cani krytykowa\u0142 ekstremistyczn\u0105 polityk\u0119 Chameneiego i powiedzia\u0142: \u201eNie mo\u017cemy by\u0107 w konflikcie z ca\u0142ym \u015bwiatem, a [r\u00f3wnocze\u015bnie] my\u015ble\u0107, [\u017ce nast\u0105pi] poprawa [stosunk\u00f3w Iranu ze \u015bwiatem]. Ta my\u015bl ekstremistyczna k\u0142\u00f3ci si\u0119 z \u017c\u0105daniem przez lud niepodleg\u0142o\u015bci na wszystkich etapach Rewolucji Islamskiej [Iranu]\u2026 Ci, kt\u00f3rzy doprowadzili pa\u0144stwo do obecnej sytuacji, mog\u0105 na nowo rozwa\u017cy\u0107 swoje s\u0142owa, swoje my\u015bli i swoje zachowanie w celu pomo\u017cenia i poprawienia sytuacji w atmosferze rywalizacji [kt\u00f3ra cechuje stosunki mi\u0119dzynarodowe]. Warunkiem wst\u0119pnym jest oczywi\u015bcie [by Chamenei i jego wsp\u00f3\u0142pracownicy] powstrzymali si\u0119 przed rzucaniem obelg i oskar\u017ce\u0144 na tych, kt\u00f3rzy d\u0105\u017c\u0105 do poprawienia pozycji Iranu [tj. obozu Rafsand\u017caniego], poniewa\u017c [te dzia\u0142ania] nie odpowiadaj\u0105 umiarkowanej retoryce”<\/A> [3]<\/A> .<\/p>\n Aby zwyci\u0119\u017cy\u0107 w walce o przyw\u00f3dztwo przeciwko ekstremistycznej polityce Chameneiego, Rafsand\u017cani przywo\u0142uje wizerunek ajatollaha Ruhollaha Chomeiniego, za\u0142o\u017cyciela Republiki Islamskiej, opisuj\u0105c jego polityk\u0119 i decyzje historyczne \u2013 pierwsz\u0105 w\u015br\u00f3d nich, jego decyzj\u0119 o zaakceptowaniu Rezolucji ONZ 598 i tym samym zako\u0144czeniu wojny iracko-ira\u0144skiej z lat 1980-1988 \u2013 jako paradygmat umiarkowania, kt\u00f3re powinno by\u0107 na\u015bladowane jako model w czasach obecnych. Decyzja Chameneiego o zako\u0144czeniu wojny, o kt\u00f3rej powiedzia\u0142, \u017ce by\u0142a jak \u201ewypicie kielicha z trucizn\u0105\u201d \u2013 okre\u015blenie, kt\u00f3re od tego czasu zakorzeni\u0142o si\u0119 g\u0142\u0119boko w polityce ira\u0144skiej jako kod dla przyznania pora\u017cki politycznej i ca\u0142kowitego odwr\u00f3cenia polityki w celu uratowania re\u017cimu i pa\u0144stwa, nawet kosztem zrezygnowania z g\u0142oszonych zasad politycznych \u2013 sta\u0142a si\u0119 dla Rafsand\u017caniego zasad\u0105, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy popiera\u0107 w \u015bwietle obecnej sytuacji Iranu.<\/p>\n 20 lipca 2013 r. biuro Rafsand\u017caniego opublikowa\u0142o specjalny wywiad z nim w rocznic\u0119 Rezolucji 598. W wywiadzie, zatytu\u0142owanym \u201e[Akceptacja przez Iran Rezolucji [598] mo\u017cliwa by\u0142a z powodu umiarkowania Imama [Chomeiniego]: Ajatollah Rafsand\u017cani opowiada, jak [Chomeini doszed\u0142 do decyzji] wypicia kielicha trucizny\u201d, jak ta decyzja, krytyczna dla losu kraju, zosta\u0142a podj\u0119ta przez kierownictwo ira\u0144skie pod przyw\u00f3dztwem ajatollaha Chomeiniego, jak przekonano Chomeiniego, by og\u0142osi\u0142 zako\u0144czenie wojny i jaka by\u0142a rola Rafsand\u017caniego w tym procesie.<\/p>\n Rafsand\u017cani wyja\u015bnia szczeg\u00f3\u0142owo umiarkowane i odpowiedzialne dzia\u0142ania podj\u0119te przez Iran pod kierownictwem ajatollaha Chomeiniego i samego Rafsand\u017caniego podczas wojny \u2013 i m\u00f3wi, \u017ce Iran powinien je stosowa\u0107 dzisiaj w kontaktach ze \u015bwiatem, szczeg\u00f3lnie z USA, by zagwarantowa\u0107 obron\u0119 w\u0142asnych interes\u00f3w. Powiedzia\u0142, \u017ce te umiarkowane decyzje da\u0142y Iranowi zwyci\u0119stwo i osi\u0105gni\u0119cia i dlatego w\u0142a\u015bnie powinny kierowa\u0107 polityk\u0105 ira\u0144sk\u0105 dzisiaj. USA, podkre\u015bli\u0142, dowiod\u0142y w owym czasie, \u017ce by\u0142y rzeczywi\u015bcie gotowe p\u00f3j\u015b\u0107 na wojn\u0119 przeciwko Iranowi, Iran ze swej strony i w tych okoliczno\u015bciach nie odpowiedzia\u0142 si\u0142\u0105 na prowokacj\u0119 ameryka\u0144sk\u0105 \u2013 a m\u00f3g\u0142 to zrobi\u0107 zamykaj\u0105c Cie\u015bnin\u0119 Ormuz lub uderzaj\u0105c w interesy ameryka\u0144skie lub og\u0142aszaj\u0105c d\u017cihad przeciwko USA \u2013 ale odpowiedzia\u0142 umiarkowanie i przez kana\u0142y dyplomatyczne, dowodz\u0105c w ten spos\u00f3b, \u017ce d\u0105\u017cy do pokoju, zachowuj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie swoje niezbywalne prawa.<\/p>\n W wywiadzie Rafsand\u017caniemu zadawano pytania o jego pogl\u0105d na analogi\u0119 mi\u0119dzy kluczow\u0105 decyzj\u0105 z 1988 r. zako\u0144czenia wojny z Irakiem i wypiciem \u201ekielicha trucizny\u201d z jednej strony, a obecn\u0105 kwesti\u0105 kryzysu nuklearnego z drugiej. Unika\u0142 konkretnych odpowiedzi, twierdz\u0105c, \u017ce analogia zostanie dokonana p\u00f3\u017aniej, ale jest wyra\u017ane, \u017ce jego zdaniem istnieje potrzeba tego samego rodzaju decyzji w sprawie rozm\u00f3w z Amerykanami, by rozwi\u0105za\u0107 kryzys nuklearny, i ta decyzja b\u0119dzie r\u00f3wnie znacz\u0105ca, jak by\u0142a decyzja z 1988 r.<\/p>\n Tak\u017ce w tym wywiadzie Rafsand\u017cani skorzysta\u0142 z okazji, by podkre\u015bli\u0107, \u017ce kwestia kryzysu nuklearnego b\u0119dzie zadecydowana wsp\u00f3lnie przez niego, Chameneiego i pozosta\u0142ych m\u0119drc\u00f3w w narodzie. Kilkakrotnie i na r\u00f3\u017cne sposoby podkre\u015bla\u0142 swoje historyczne starsze\u0144stwo pozycji w stosunku do Chameneiego, jako tego, kt\u00f3ry zosta\u0142 wybrany przez ajatollaha Chomeiniego do dowodzenia wojn\u0105, podczas gdy Chamenei zosta\u0142 uznany za niezdolnego do tej misji z powodu zranionej r\u0119ki.<\/p>\n Jest jasne, \u017ce Rafsand\u017cani widzi siebie jako przyw\u00f3dc\u0119, kt\u00f3ry jest zdolny do zaj\u0119cia si\u0119 kryzysem nuklearnym \u2013 i \u017ce jest w rzeczywisto\u015bci jedynym cz\u0142owiekiem w dzisiejszym Iranie zdolnym do zrobienia tego i zatriumfowania nad USA. Ponadto, w wypowiedziach o osobistych do\u015bwiadczeniach procesu podejmowania decyzji podczas wojny ira\u0144sko-irackiej Rafsand\u017cani tworzy wyra\u017ane wra\u017cenie, \u017ce gdyby dzisiaj \u017cy\u0142 ajatollah Chomeini, niew\u0105tpliwie przekaza\u0142by zadanie prowadzenia g\u0142\u00f3wnej bitwy, przed jak\u0105 stoi dzisiejszy Iran \u2013 tj. kryzys nuklearny \u2013 Rafsand\u017caniemu, \u017ceby prowadzi\u0142 go na jego, tj., Chomeiniego, spos\u00f3b.<\/p>\n Odpowied\u017a Najwy\u017cszego Przyw\u00f3dcy Chameneiego przysz\u0142a nast\u0119pnego dnia. 21 lipca jego biuro og\u0142osi\u0142o o\u015bwiadczenie dotycz\u0105ce tych spraw, akceptuj\u0105ce w zasadzie pogl\u0105d Rafsand\u017caniego na bezpo\u015brednie rozmowy z USA. Utrzymuj\u0105c, \u017ce by\u0142o to w przesz\u0142o\u015bci tak\u017ce jego stanowisko, Chamenei powiedzia\u0142, \u017ce potrzebna jest gwarancja, i\u017c Iran zar\u00f3wno zna prawdziw\u0105 natur\u0119 drugiej strony (tj. USA) i jej cele, jak nie poddaje si\u0119 jej (patrz Aneks).<\/p>\n Poni\u017cej podajemy g\u0142\u00f3wne punkty wywiadu z Rafsand\u017canim, opublikowanego przez jego biuro<\/A> [4]<\/A> :<\/p>\n „Mogli\u015bmy w owym czasie wzi\u0105\u0107 znacznie wi\u0119kszy odwet na Amerykanach\u2026 [ale] nie by\u0142o potrzeby\u2026 Pokazali\u015bmy, \u017ce d\u0105\u017cymy do pokoju, a tak\u017ce nalegali\u015bmy na nasze prawa\u2026 to by\u0142o prawdziwe zwyci\u0119stwo\u201d <\/b><\/p>\n P: Dlaczego Imam [Chomeini] wybra\u0142 pana [do dowodzenia wojn\u0105 przeciwko Irakowi]? <\/i><\/p>\n O: Je\u015bli chodzi o przyczyn\u0119, dla kt\u00f3rej zosta\u0142em wybrany, to by\u0142a opcja wybrania albo mnie, albo ajatollaha Chameneiego. Imam [Chomeini] powiedzia\u0142: \u201eAjatollah Chamenei dozna\u0142 zranienia r\u0119ki [27 lipca 1981 r. w zamachu na niego w Teheranie przeprowadzonym przez organizacj\u0119 Mojahedeen-e Khalq] i ma z ni\u0105 problemy. Jest tak\u017ce prezydentem i musi kierowa\u0107 krajem\u201d. Ale ja by\u0142em w Majlisie i musia\u0142em kierowa\u0107 Majlistem i mia\u0142em tak\u017ce dw\u00f3ch zast\u0119pc\u00f3w. Imam powiedzia\u0142: \u201eMasz dw\u00f3ch zast\u0119pc\u00f3w i je\u015bli nie b\u0119dziesz w Majli\u015bie, nic wa\u017cnego si\u0119 nie stanie. To jest powodem\u201d. R\u00f3wnocze\u015bnie moje stosunki z Korpusem Stra\u017cnik\u00f3w Rewolucji Islamskiej (IRGC) by\u0142y bardzo szczere, bo to ja za\u0142o\u017cy\u0142em IRGC…<\/p>\n P: W ka\u017cdej wojnie jest grupa, kt\u00f3ra osi\u0105ga cel i triumfuje, i druga grupa, kt\u00f3ra nie osi\u0105ga celu i ponosi pora\u017ck\u0119. Pozostaje pytanie, dlaczego po o\u015bmiu latach odwa\u017cnej i \u015bwi\u0119tej obrony re\u017cimu Republiki Islamskiej nie ma w kraju \u017cadnego symbolu ani znaku naszego zwyci\u0119stwa?… Dlaczego, pana zdaniem, mimo ca\u0142ej solidnej dokumentacji historycznej [potwierdzaj\u0105cej zwyci\u0119stwo Iranu w wojnie] nie ma doniesie\u0144 o obchodach zwyci\u0119stwa narodowego [w Iranie] w rocznic\u0119 Rezolucji [598] i dowodu s\u0142uszno\u015bci Republiki Islamskiej [Iranu] na koniec o\u015bmiu lat wojny? <\/i><\/p>\n O: …Dzia\u0142ali\u015bmy tak, \u017ceby \u015bwiat zobaczy\u0142, i\u017c zachowujemy si\u0119 odpowiedzialnie i zobaczy\u0142, \u017ce nie jeste\u015bmy awanturnikami [ale] m\u00f3wimy logicznie i walczymy za nasze logiczne wypowiedzi. Zobaczyli nasz\u0105 elastyczno\u015b\u0107 w kwestiach, gdzie nie s\u0105dzili, \u017ce oka\u017cemy elastyczno\u015b\u0107. W tych samych warunkach [wojny] mogli\u015bmy stworzy\u0107 problemy innym w Cie\u015bninie Ormuz, ale nie zrobili\u015bmy tego i powiedzieli\u015bmy: \u201ebezpiecze\u0144stwo dla wszystkich lub dla nikogo\u201d\u2026 Mogli\u015bmy w tym czasie wzi\u0105\u0107 znacznie wi\u0119kszy odwet na Amerykanach w wielu miejscach, [ale] nie by\u0142o potrzeby, by\u015bmy to zrobili. Imam [Chomeini] kierowa\u0142 sprawami. W ostatecznym rachunku dzia\u0142ali\u015bmy logicznie. Pokazali\u015bmy, \u017ce d\u0105\u017cymy do pokoju, a tak\u017ce nalegamy na nasze prawa w dodatku do osi\u0105gni\u0119cia tego samego punktu, jaki musieli\u015bmy osi\u0105gn\u0105\u0107. To by\u0142o prawdziwe zwyci\u0119stwo\u2026<\/p>\n P: Za pana pozwoleniem, zajmijmy si\u0119 dog\u0142\u0119bniej [okresem mi\u0119dzy] lipcem 1987 r. a lipcem 1988 r. Panie Rafsand\u017cani, powiedzia\u0142 pan, \u017ce pana strategia by\u0142a jasna i \u017ce wiedzia\u0142 pan dok\u0142adnie, jaki punkt chcia\u0142 pan osi\u0105gn\u0105\u0107\u2026 Wydaje si\u0119, \u017ce dzia\u0142a\u0142 pan z poparciem Imama [Chomeiniego] na drodze, kt\u00f3ra nie podoba\u0142a si\u0119 ekstremistom w Iranie i poza nim\u2026 i kt\u00f3rzy chcieli ca\u0142kowicie udaremni\u0107 szlak dyplomatyczny propagowany przez pana. <\/i><\/p>\n W 1987 r. i 1988 r. by\u0142y dwa ca\u0142kowicie oczywiste tego dowody. W jednym zamieszany by\u0142 ameryka\u0144ski atak helikopterowy [wrzesie\u0144 1987 r.] na wyczarterowany okr\u0119t. Dow\u00f3dca IRGC poprosi\u0142 [o zezwolenie na przeprowadzenie] krwawego odwetu przeciwko Amerykanom; kiedy Imam us\u0142ysza\u0142 o tym, poprosi\u0142 pana, by zapobieg\u0142 pan operacjom tego typu.<\/i><\/p>\n Drugi by\u0142 w lipcu 1988 r., kiedy Amerykanie pope\u0142nili zbrodni\u0119 zaatakowania [ira\u0144skiego pasa\u017cerskiego] Airbusa i w efekcie utorowali drog\u0119 do pora\u017cki dyplomatycznej i stworzenia nowej wojny. W dzie\u0144 po tym, jak ameryka\u0144ski okr\u0119t wojenny zaatakowa\u0142 Airbusa, ajatollah Montazeri wys\u0142a\u0142 list kondolencyjny do Imama [Chomeiniego], w kt\u00f3rym prosi\u0142 [go] o og\u0142oszenie d\u017cihadu przeciwko interesom ameryka\u0144skim. Imam podzi\u0119kowa\u0142 mu za list i powiedzia\u0142: \u201eW tej kwestii [wszyscy] musicie sta\u0107 za Rafsand\u017canim\u2026<\/i><\/p>\n Te wyra\u017ane dowody \u015bwiadcz\u0105 o jednog\u0142o\u015bno\u015bci pana i Imama w kwestii politycznego [zarz\u0105dzania] wojn\u0105 \u2013 to jest, pan propagowa\u0142 ten sam tor my\u015bli, co Imam. Gdyby pan tego nie robi\u0142, te dwa incydenty zmieni\u0142yby tor [dyplomacji]. <\/i><\/p>\n Jaka jest pana opinia o tych dw\u00f3ch reakcjach Imama\u2026? Jakie by\u0142yby konsekwencje dla [naszej] drogi dyplomatycznej, gdyby\u015bmy zareagowali [si\u0142\u0105 i d\u017cihadem] na prowokacje ameryka\u0144skie]? <\/i><\/p>\n O: [Konsekwencj\u0105 by\u0142oby, \u017ce musieliby\u015bmy] rzuci\u0107 si\u0119, by\u0107 mo\u017ce, w wojn\u0119 z Amerykanami \u2013 Irak by\u0142by niezmiernie zadowolony i tak\u017ce Arabowie, i otwar\u0142by si\u0119 nowy front [przeciwko Iranowi], czego nie pragn\u0105\u0142 ani Imam, ani ja. Oczywi\u015bcie do pewnego stopnia zrobili\u015bmy to w Zatoce Perskiej \u2013 to jest, kiedy Amerykanie upierali si\u0119 przy wywieszaniu swojej flagi na statkach Kuwejtu lub eskortowali ich [tj. Kuwejtczyk\u00f3w] konwoje tankowc\u00f3w, by\u0142 to rodzaj wojny przeciwko nam i pokazali\u015bmy Amerykanom \u2013 cho\u0107 nie jawnie ani w spos\u00f3b zadeklarowany \u2013 \u017ce nie mog\u0105 tego robi\u0107. Albo musz\u0105 wyra\u017anie wej\u015b\u0107 na pole bitwy, albo [przesta\u0107 wywiesza\u0107 swoje flagi na statkach arabskich].<\/p>\n W tej cz\u0119\u015bci [wojny] ca\u0142kowicie pokonali\u015bmy Amerykan\u00f3w i to sprowadzi\u0142o wstyd na ich pozycj\u0119 w regionie. Ich polityk\u0105 by\u0142o naciskanie Iranu pod szeregiem aspekt\u00f3w: w aspekcie ekonomicznym starali si\u0119 odci\u0105\u0107 nasz [eksport] ropy naftowej. W aspekcie militarnym dawali Saddamowi \u015brodki, kt\u00f3re przekracza\u0142y nasze plany militarne. Ameryka pokaza\u0142a, \u017ce by\u0142a gotowa i\u015b\u0107 na wojn\u0119 przeciwko nam\u2026<\/p>\n Chomeini zdecydowa\u0142 si\u0119 wypi\u0107 \u201ckielich trucizny\u201d w interesie re\u017cimu ira\u0144skiego <\/b><\/p>\n P: Panie Haszemi, w tym li\u015bcie, [w kt\u00f3rym deklaruje, \u017ce Iran godzi si\u0119 na zako\u0144czenie wojny] Imam [Chomeini] u\u017cywa kluczowych s\u0142\u00f3w, jednego po drugim. Jednym [z takich okre\u015ble\u0144] jest \u201ekielich trucizny\u201d, a drugim \u201eidentyfikowanie, co jest w interesie [re\u017cimu]\u201d\u2026 Oba te kluczowe terminy otrzyma\u0142y ekstremistyczne interpretacje. Dzisiaj m\u0142odzi ludzie nie maj\u0105 w\u0142a\u015bciwego postrzegania poj\u0119cia \u201ekielicha trucizny\u201d i \u201eidentyfikowania tego, co jest w interesie [re\u017cimu]\u201d, tak jak rozumia\u0142 to Imam. Czy m\u00f3g\u0142by pan om\u00f3wi\u0107 u\u017cycie przez Imama w li\u015bcie tych dw\u00f3ch termin\u00f3w? <\/i><\/p>\n O: Na jednym ze spotka\u0144 by\u0142o nas pi\u0119ciu, kt\u00f3rzy przyszli\u015bmy do Imama [Chomeiniego], \u017ceby powiedzie\u0107 mu, jak przebiega wojna [i przedyskutowa\u0107] czy chcemy j\u0105 kontynuowa\u0107, czy nie. Przekaza\u0142em moj\u0105 stanowcz\u0105 opini\u0119, \u017ce nie widz\u0119, [by by\u0142o] w interesie [re\u017cimu kontynuowanie wojny]. W tych warunkach w owym czasie trudno by\u0142o Imamowi podpisa\u0107 to i zaakceptowa\u0107\u2026<\/p>\n Nasze spotkanie trwa\u0142o do wieczora. Proponowano sposoby dzia\u0142ania. [Chomeini] powiedzia\u0142: \u201ePowiedzieli\u015bmy ludziom, \u017ce nawet je\u015bli wojna b\u0119dzie trwa\u0142a 20 lat, b\u0119dziemy niez\u0142omni i \u017ce wojna b\u0119dzie trwa\u0142a do zwyci\u0119stwa i do usuni\u0119cia [gro\u017aby] fitna<\/i> [ze strony Iraku]. Je\u015bli teraz przyjdziemy i nagle zrobimy to [to jest, o\u015bwiadczymy, \u017ce to koniec wojny], jak\u0105 odpowied\u017a damy ludziom i walcz\u0105cym? To z\u0142amie im serca\u201d.<\/p>\n Na tym spotkaniu dyskutowali\u015bmy te kwestie. Zaakceptowali\u015bmy pogl\u0105d [Chomeiniego] i nie argumentowali\u015bmy, ale [kontynuowali\u015bmy] dyskusj\u0119, czy jest teraz w interesie [re\u017cimu] kontynuowanie [wojny] w ten spos\u00f3b. Omawiali\u015bmy to [dalej].<\/p>\n Imam zosta\u0142 przekonany, \u017ce musimy to zrobi\u0107 [tj. zako\u0144czy\u0107 wojn\u0119] teraz i doszed\u0142 do wniosku, \u017ce jest w naszym interesie zgoda na zrobienie tego. Ale w dyskusji wyp\u0142yn\u0119\u0142a tak\u017ce kwestia, jak to zrobi\u0107. Zaproponowa\u0142em: \u201eJe\u015bli trudno ci og\u0142osi\u0107 to, rozwi\u0105\u017c\u0119 problem. [Ju\u017c jest ustalone, \u017ce] jestem twoim zast\u0119pc\u0105 [w dowodzeniu si\u0142ami zbrojnymi] i mam prawo sk\u0142adania podpisu w tej sprawie. Ja zaakceptuj\u0119 [Rezolucj\u0119 598 ONZ o zako\u0144czeniu wojny]. Mo\u017ce natychmiast potem b\u0119dziesz m\u00f3g\u0142 powiedzie\u0107, \u017ce on [tj. Rafsand\u017cani] przekroczy\u0142 [swoje kompetencje] i powinien by\u0142 uzyska\u0107 moje [tj. Chomeiniego] pozwolenie, jako g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cego si\u0142ami zbrojnymi. B\u0119dziesz wtedy m\u00f3g\u0142 postawi\u0107 mnie przed s\u0105dem. Lepiej jest po\u015bwi\u0119ci\u0107 jednego cz\u0142owieka ni\u017c sko\u0144czy\u0107 z wszystkimi tymi problemami\u201d. Spojrza\u0142 na mnie czule i powiedzia\u0142: \u201eNie, to nie jest dobre\u201d. Przedstawi\u0142 propozycj\u0119, kt\u00f3ra nami wstrz\u0105sn\u0119\u0142a. Nie zaakceptowali\u015bmy jej i powiedzieli\u015bmy, \u017ce by\u0142oby nies\u0142uszne jej zaakceptowanie.<\/p>\n P: Czy nie wspomina\u0142 pan przedtem o tej propozycji? <\/i><\/p>\n O: Nie, nigdy nigdzie o niej nie wspomnia\u0142em.<\/p>\n P:<\/i>Kim byli ludzie, kt\u00f3rzy uczestniczyli w tym spotkaniu? <\/i><\/p>\n O: Szefowie [trzech] ga\u0142\u0119zi: przewodnicz\u0105cy Majlisu [sam Rafsand\u017cani], prezydent [Chamenei], szef wymiaru sprawiedliwo\u015bci [ajatollah Mousavi Ardebili], premier [Mir-Hossein Mousavi] i Ahmad [Chomeini, syn Imama], kt\u00f3ry zazwyczaj uczestniczy\u0142 w naszych spotkaniach.<\/p>\n P: Poza panem, czy inni mieli jakie\u015b propozycje? <\/i><\/p>\n O: Nie pami\u0119tam. Imam [Chomeini] przedstawi\u0142 propozycje, ale odrzucili\u015bmy j\u0105. Imam powiedzia\u0142: \u201eTeraz, kiedy musimy zgodzi\u0107 si\u0119 [na zako\u0144czenie wojny], id\u017acie i zapro\u015bcie przyw\u00f3dc\u00f3w spomi\u0119dzy ludzi w ca\u0142ym kraju i powiedzcie im dok\u0142adnie to, co zosta\u0142o powiedziane tutaj. Powiedzcie im i wyja\u015bnijcie im to na specjalnym spotkaniu, kt\u00f3re nie zostanie upublicznione. Zostan\u0105 przekonani, a p\u00f3\u017aniej b\u0119d\u0105 broni\u0107 naszego dzia\u0142ania\u2026\u201d<\/p>\n Prezydent [Chamenei] odby\u0142 takie spotkanie, \u017ceby wyja\u015bni\u0107 [dlaczego zgodzili\u015bmy si\u0119 na zako\u0144czenie wojny]. Zaprosili\u015bmy szereg ludzi. Ahmad [Chomeini] powiedzia\u0142 tak\u017ce, \u017ce Imam osobi\u015bcie napisa\u0142 list i \u017ce og\u0142osi [t\u0119 decyzj\u0119]. Nawet tego nie spodziewali\u015bmy si\u0119. Potem dowiedzieli\u015bmy si\u0119 o tre\u015bci tego listu.<\/p>\n Imam [Chomeini] dzia\u0142a\u0142, bior\u0105c pod uwag\u0119 interesy [re\u017cimu]. Podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 po jednym d\u0142ugim spotkaniu i po negocjacjach z szefami [trzech] ga\u0142\u0119zi, kt\u00f3rym ca\u0142kowicie ufa\u0142. Powiedzieli\u015bmy [mu] o [pogarszaj\u0105cej si\u0119] sytuacji ekonomicznej, sytuacji w eksporcie ropy naftowej i sytuacji na polu bitwy oraz sytuacji oddanych sil, kt\u00f3rymi nie mogli\u015bmy porz\u0105dnie zarz\u0105dza\u0107. Powiedzieli\u015bmy mu o problemie rodzin tych [wojownik\u00f3w] i problemie wi\u0119\u017ani\u00f3w [wojennych] i innych problemach. Kiedy wyja\u015bnili\u015bmy to wszystko, zgodzi\u0142 si\u0119 [zako\u0144czy\u0107 wojn\u0119]<\/p>\n Ponadto, [najwi\u0119kszym] problemem by\u0142o u\u017cycie przez Irak broni chemicznej przeciwko du\u017cym miastom. Powiedzia\u0142em, \u017ce je\u015bli, na przyk\u0142ad, Tabriz mia\u0142by zosta\u0107 uderzony jutro [broni\u0105 chemiczn\u0105], jak Halabd\u017ca [w Iraku] \u2013 co mogliby\u015bmy zrobi\u0107? Co by si\u0119 sta\u0142o? Mogli z \u0142atwo\u015bci\u0105 [u\u017cy\u0107 broni chemicznej, by] uderzy\u0107 w Tabriz, Urmi\u0119 lub nawet Teheran.<\/p>\n Przeanalizowali\u015bmy to wszystko. Wszyscy wiedzieli\u015bmy, \u017ce Zach\u00f3d i Rosjanie byli gotowi da\u0107 [Irakowi] wszystko, by przerazi\u0107 nas i zmusi\u0107 [do zako\u0144czenia wojny]<\/p>\n W tych warunkach [nasz] interes by\u0142 jasny. Kwestia zgody lub odmowy [na zako\u0144czenie wojny] by\u0142a dla Imama bardzo gorzka, tak gorzka jak kielich trucizny. Kwestia tego, jak oznajmi\u0107 to ludziom, ju\u017c jest zwi\u0105zana z nast\u0119pn\u0105 spraw\u0105. By\u0142o bardzo gorzkie dla Imama powiedzenie tego wojownikom na liniach frontu i rodzinom m\u0119czennik\u00f3w i rannych, poniewa\u017c zabierze czas, zanim [pozytywne] wyniki takiego dzia\u0142ania stan\u0105 si\u0119 jasne.<\/p>\n Kwestia interesu [re\u017cimu] zawsze jest prowadzona w ten spos\u00f3b. To znaczy, \u017ce kiedy kto\u015b robi co\u015b na rzecz interes\u00f3w [re\u017cimu], co jest sprzeczne z normaln\u0105 drog\u0105, zawsze w tym momencie s\u0105 problemy. Wielu jest niezadowolonych, a niekt\u00f3rzy s\u0105 szcz\u0119\u015bliwi, widzimy wi\u0119c, \u017ce po og\u0142oszeniu Rezolucji [598] grupy na rozkaz Imama uda\u0142y si\u0119 na linie frontu z listem Imama w r\u0119ku, \u017ceby wyja\u015bni\u0107 to walcz\u0105cym.<\/p>\n W swojej m\u0105dro\u015bci Imam s\u0142usznie u\u017cy\u0142 okre\u015blenia \u201cpij\u0119 kielich trucizny\u201d. To znaczy: \u201eDecyduj\u0119 si\u0119 na wypicie\u201d. Nikt go do tego nie zmusza\u0142; by\u0142a sytuacja, w kt\u00f3rej wybra\u0142 to na rzecz interesu re\u017cimu. Moim zdaniem u\u017cy\u0142 tego zwrotu z rozwag\u0105 i dalekowzroczno\u015bci\u0105. Podporz\u0105dkowa\u0142 si\u0119 interesom [re\u017cimu], a tak\u017ce pokaza\u0142 ludziom swoje niezadowolenie [\u017ce musia\u0142 podj\u0105\u0107 decyzje], kt\u00f3rej nie chcia\u0142\u2026<\/p>\n Decyzja Chomeiniego by\u0142a jak zawieszenie broni w Hudajbijja; \u201cJe\u015bli kt\u00f3rego\u015b dnia ta sprawa b\u0119dzie dyskutowana, dyskusja powinna odby\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy mn\u0105, Przyw\u00f3dc\u0105 [Chameneim] i m\u0119drcami narodu\u201d <\/b><\/p>\n P: …Czy s\u0105dzi pan, \u017ce Imam [Chomeini] w dzisiejszym klimacie zleci\u0142 Zgromadzeniu Ekspert\u00f3w [kt\u00f3remu przewodniczy Rafsand\u017cani] podj\u0119cie tej decyzji i przyj\u0119cie za ni\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u2026? <\/i><\/p>\n O: \u2026 R\u00f3\u017cnica opinii zacz\u0119\u0142a si\u0119 w owym czasie w samym Zgromadzeniu. Byli ci, kt\u00f3rzy nie zgadzali si\u0119 [zaakceptowa\u0107 rezolucj\u0119], ale na spotkaniu z [Chomeinim] pi\u0119ciu z nas zgodzili\u015bmy si\u0119 jednog\u0142o\u015bnie [na zako\u0144czenie wojny]\u2026 Kiedy na spotkaniu odczytywano g\u0142o\u015bno list Imama [Chomeiniego], niekt\u00f3rzy g\u0142o\u015bno p\u0142akali, bo nie byli \u015bwiadomi wszystkich zwi\u0105zanych z tym spraw\u2026<\/p>\n Gdyby\u015bmy chcieli tego samego teraz, [znowu] b\u0119dzie niezgoda. By\u0142oby to mo\u017cna zrobi\u0107 tylko, je\u015bli przyw\u00f3dca [Chamenei] lub Imam [Chomeini] chcieliby w pe\u0142ni przenie\u015b\u0107 [to brzemi\u0119] na barki kogo\u015b innego i powiedzie\u0107, \u017ce instytucja prawna to zadecydowa\u0142a, wtedy jest to mo\u017cliwe. Ale tak nie by\u0142o wtedy, w owym czasie, i w tym czasie g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cy przyj\u0105\u0142 odpowiedzialno\u015b\u0107\u2026<\/p>\n P:[Czy ta decyzja by\u0142a] jak zawieszenie broni w Hudajbijja?<\/A> [5]<\/b><\/A> <\/i><\/p>\n O: To by\u0142o bardzo podobne. Tutaj jest to samo. Traktat pokojowy Imama Hassana<\/A> [6]<\/A> tak\u017ce by\u0142 tym samym\u2026 Imam [Chomeini] jest g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cym wszystkich si\u0142 zbrojnych i jego odpowiedzialno\u015bci\u0105 jest deklarowanie wojny i pokoju. Ja by\u0142em jego zast\u0119pc\u0105. Inni tak\u017ce wyra\u017cali opinie i radzili\u2026 Imam wiedzia\u0142 dok\u0142adnie, co dzieje si\u0119 na wojnie z minuty na minut\u0119\u2026<\/p>\n P: Chcia\u0142bym us\u0142ysze\u0107 pana opini\u0119 dotycz\u0105c\u0105 analogii mi\u0119dzy tymi dwiema kwestiami \u2013 wojn\u0105 Iran-Irak i [kwesti\u0105] nuklearn\u0105 \u2013 obie dotycz\u0105ce niezbywalnych praw ludu i re\u017cimu. Je\u015bli wa\u017cymy je na skali, jakie podobie\u0144stwa i r\u00f3\u017cnice widzi pan mi\u0119dzy nimi? Czy mo\u017cemy wyci\u0105gn\u0105\u0107 nauk\u0119 z wojny ira\u0144sko-irackiej [i zastosowa\u0107 j\u0105] do kwestii nuklearnej? <\/i><\/p>\n O: Nie chc\u0119 tego omawia\u0107, poniewa\u017c w obecnym czasie dziedzina podejmowania decyzji jest w ogniu. Je\u015bli powiemy, \u017ce istnieje podobie\u0144stwo mi\u0119dzy przypadkiem wojny Iran-Irak, a przypadkiem kwestii nuklearnej, b\u0119dzie to szkodliwe. Je\u015bli kt\u00f3rego\u015b dnia ta sprawa b\u0119dzie dyskutowana, dyskusja powinna odby\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy mn\u0105, przyw\u00f3dc\u0105 [Chameneim] i m\u0119drcami narodu, \u017ceby re\u017cim m\u00f3g\u0142 podj\u0105\u0107 ka\u017cd\u0105 decyzj\u0119, jak\u0105 chce. Ale obecnie nie ma zwi\u0105zku mi\u0119dzy tymi dwiema kwestiami\u2026<\/p>\n Aneks: Stanowisko Chameneiego wobec bezpo\u015brednich rozm\u00f3w z USA <\/b><\/p>\n W odpowiedzi na nacisk Rafsand\u017caniego Najwy\u017cszy Przyw\u00f3dca Chamenei przedstawi\u0142 w\u0142asne stanowisko w sprawie bezpo\u015brednich rozm\u00f3w nuklearnych z USA<\/A> [7]<\/A> :<\/p>\n „Zawsze wierzyli\u015bmy w interakcj\u0119 ze \u015bwiatem, ale g\u0142\u00f3wn\u0105 kwesti\u0105 w kontaktach ze \u015bwiatem jest, \u017ce ka\u017cda interakcja musi opiera\u0107 si\u0119 na w\u0142a\u015bciwym rozpoznaniu \u2018drugiej strony\u2019 i na zrozumieniu jej cel\u00f3w, bo je\u015bli nie rozpoznamy ich poprawnie, nadepn\u0105 nas\u2026<\/p>\n Na pocz\u0105tku tego roku powiedzia\u0142em tak\u017ce, \u017ce nie jestem optymist\u0105 w sprawie negocjacji z USA, chocia\u017c w minionych latach nie odrzuca\u0142em negocjacji z nimi i pewnych kwestiach, takich jak Irak\u2026 Amerykanie s\u0105 zawodni, nierozs\u0105dni i nieuczciwi\u2026<\/p>\n W ci\u0105gu ostatnich kilku miesi\u0119cy przedstawiciele ameryka\u0144scy przyj\u0119li postaw\u0119, kt\u00f3ra raz jeszcze podkre\u015bli\u0142a, \u017ce nie powinno by\u0107 \u017cadnego optymizmu w sprawie [negocjacji] z nimi\u2026 W stosunkach ze \u015bwiatem sztuk\u0105 jest kontynuowania w\u0142asn\u0105 drog\u0105 bez pozwolenia \u2018drugiej stronie\u2019 [tj. USA] na hamowanie ruchu do przodu. Je\u015bli interakcja ze \u015bwiatem powoduje odwr\u00f3t, jest to strata. Je\u015bli sensem ugody i wzajemnego zrozumienia jest, [\u017ce druga strona] m\u00f3wi ci \u2018musisz zawr\u00f3ci\u0107 ze swojej drogi\u2019, a ty odpowiadasz \u2018dobrze\u2019, to jest to strata. Nasi funkcjonariusze i politycy musz\u0105 to sobie zapami\u0119ta\u0107\u201d.<\/p>\n *A. Savyon jest dyrektork\u0105 Iranian Media Project w MEMRI; Y. Mansharof i E. Kharrazi s\u0105 pracownikami badawczymi w MEMRI.<\/i><\/p>\n Przypisy (nie spolszczone):<\/p>\n <\/A> [1]<\/A> See MEMRI Inquiry and Analysis No. 996, Iran’s Presidential Elections \u2013 Another Episode In The Years-Long Struggle For The Iranian Leadership between Khamenei and Rafsanjani \u2013 Part I<\/A> , July 14, 2013.<\/p>\n <\/A> [2]<\/A> See similar calls by Rafsanjani in recent months for negotiating with the U.S. and for Iran to compromise on the nuclear issue: MEMRI Inquiry and Analysis No. 821, Rafsanjani Calls For Dialogue With the U.S.<\/A> , April 4, 2012 and MEMRI Special Dispatch No. 5105, Iranian Daily Calls On Regime To Compromise In Nuclear Talks<\/A>, December 25, 2012. <\/b><\/p>\n <\/A> [3]<\/A> Entekhab.ir, July 21, 2013.<\/p>\n <\/A> [4]<\/A> www.hashemirafsanjani.ir<\/A>, July 7, 2013.<\/p>\n <\/A> [5]<\/A> The Truce of Hudaybiyya is a 10-year armistice agreement signed by the Prophet Muhammad and the people of Mecca in 628 CE. This set the precedent in Islamic tradition for making agreements with infidels.<\/p>\n <\/A> [6]<\/A> A treaty signed by the second imam, Hassan the son of 'Ali, with the Umayyad leader Mu’awiyah that was to be temporary.<\/A> [7]<\/A> Leader.ir, July 21, 2013. Wprowadzenie W ostatnich tygodniach w Teheranie wida\u0107 oznaki nasilenia si\u0119 walki o przyw\u00f3dztwo mi\u0119dzy ira\u0144skim Najwy\u017cszym Przyw\u00f3dc\u0105 Alim Chameneim a uprzednio drugim cz\u0142owiekiem w kierownictwie ira\u0144skim, Haszemim Rafsand\u017canim. Ten wy\u0142aniaj\u0105cy si\u0119 konflikt koncentruje si\u0119 na sprawie bezpo\u015brednich rozm\u00f3w z USA i na rozwi\u0105zaniu kwestii nuklearnej. Od wybor\u00f3w prezydenckich w czerwcu 2013 r., kt\u00f3re Rafsand\u017cani uwa\u017ca […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[833,835],"tags":[],"class_list":["post-3005","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-badania-i-analizy","category-archiwum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3005","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3005"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3005\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"