Fakt, \u017ce re\u017cim staje si\u0119 wewn\u0119trznie jeszcze bardziej autorytarny ni\u017c dotychczas, wydaje si\u0119 niewielk\u0105 przeszkod\u0105 na drodze do mi\u0119dzynarodowych wp\u0142yw\u00f3w. Turcja jest du\u017cym krajem z du\u017c\u0105 armi\u0105 i rozwijaj\u0105cym si\u0119 przemys\u0142em obronnym, strategicznie zlokalizowanym mi\u0119dzy Europ\u0105 a Azj\u0105 (co ju\u017c Rzymianie wiedzieli dawno temu o Anatolii i Konstantynopolu). Jest r\u00f3wnie\u017c pa\u0144stwem granicznym na linii frontu z UE, wi\u0119c mo\u017ce zamkn\u0105\u0107 lub szeroko otworzy\u0107 kurek nielegalnej imigracji na Zach\u00f3d i nie waha si\u0119 tego robi\u0107. Oczekuje, \u017ce za to zap\u0142aty i pieni\u0105dze nadal b\u0119d\u0105 p\u0142yn\u0105\u0107 do Turcji.<\/p>\n
Ale szereg czynnik\u00f3w \u2013 wojna (przez zast\u0119pc\u00f3w) Iranu z Izraelem, lokalne wojny domowe, ogromne ambicje Erdogana \u2013 doprowadzi\u0142y do \u200b\u200bprzyj\u0119cia przez Turcj\u0119 roli swego rodzaju nieformalnego imperium na Bliskim Wschodzie i w Afryce, co pozwoli\u0142o jej na projekcj\u0119 si\u0142y i wp\u0142yw\u00f3w daleko poza jej granice. Przez pewien czas wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce Erdo\u011fan by\u0142 zbyt odwa\u017cny, co spowodowa\u0142o, \u017ce szereg potencjalnych przeciwnik\u00f3w zbli\u017cy\u0142o si\u0119 do siebie \u2013 Grecja, Egipt, Izrael, ZEA. Ale kilka lat temu re\u017cim Erdogana zdecydowa\u0142, \u017ce bezpo\u015brednia konfrontacja ideologiczna z pa\u0144stwami arabskimi, takimi jak Egipt, ZEA i Arabia Saudyjska, jest zbyt kosztowna.\u00a0[3]<\/a>\u00a0Ankara z\u0142agodzi\u0142a retoryk\u0119, uciszy\u0142a swoich arabskich islamistycznych pe\u0142nomocnik\u00f3w i z\u0142o\u017cy\u0142a niezb\u0119dny uk\u0142on, aby przywr\u00f3ci\u0107, je\u015bli nie ciep\u0142e stosunki, to przynajmniej lepsze stosunki z tymi pa\u0144stwami.<\/p>\n Ten \u201erodzaj imperium\u201d, jaki Turcja zdoby\u0142a, sk\u0142ada si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z upad\u0142ych, parias\u00f3w lub kleptokratycznych pa\u0144stw na obszarze od Morza Kaspijskiego do Sahary. Wyj\u0105tkiem i klejnotem w koronie tej mrocznej konstelacji jest Katar, wcale nie satelita ani marionetka, ale pe\u0142noprawny partner, zw\u0142aszcza finansowy, podzielaj\u0105cy z Turcj\u0105 ten sam ambitny, radykalny islamistyczny \u015bwiatopogl\u0105d. Oba kraje s\u0105 kluczowymi sojusznikami terroryst\u00f3w Hamasu w Gazie.\u00a0[4]<\/a><\/p>\n Ale poza Katarem Turcja ma bliskie, trwa\u0142e relacje z re\u017cimami w Azerbejd\u017canie, Libii, Sudanie, Somalii i Syrii. Relacje te r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od miejsca. Niekt\u00f3re, jak bogaty Azerbejd\u017can, nie s\u0105 zale\u017cno\u015bciami, ale etnicznymi, politycznymi sojusznikami, kt\u00f3rzy mogliby p\u00f3j\u015b\u0107 gdzie indziej, ale tego nie zrobi\u0105. Azerbejd\u017can i Turcja sprzymierzy\u0142y si\u0119 przeciwko Ormianom i Rosjanom oraz w wielu innych przedsi\u0119wzi\u0119ciach, ale Azerbejd\u017can ma znacznie cieplejsze wi\u0119zi z Izraelem ni\u017c Turcja. Ropa z Azerbejd\u017canu p\u0142ynie do Izraela ruroci\u0105giem Baku-Tbilisi-Ceyhan (BTC), a nast\u0119pnie tankowcem z Turcji do Hajfy. Pomimo wsparcia Turcji dla Hamasu i zaciek\u0142ej wrogo\u015bci wobec Izraela, ropa nadal p\u0142ynie nieprzerwanie przez ca\u0142\u0105 wojn\u0119 w Gazie.<\/p>\n Jest prawdopodobne, \u017ce re\u017cim islamistyczny w Trypolisie w Libii uleg\u0142by si\u0142om libijskiego przyw\u00f3dcy Chalify Haftara dawno temu, gdyby nie interwencja Turcji. Jest to bogate w rop\u0119 tureckie terytorium zale\u017cne na wybrze\u017cu Afryki P\u00f3\u0142nocnej, reinkarnacja Libii sprzed wojny w\u0142osko-tureckiej z 1911 r.<\/p>\n <\/p>\n Sudan pod rz\u0105dami by\u0142ego dyktatora Omara Al-Baszira by\u0142 bliskim sojusznikiem Erdogana, a wi\u0119zi te zosta\u0142y wzmocnione i o\u017cywione podczas wojny domowej w Sudanie przez armi\u0119 suda\u0144sk\u0105 (SAF). SAF jest bli\u017cej ni\u017c kiedykolwiek przedtem od ca\u0142kowitego zwyci\u0119stwa w konflikcie z milicj\u0105 RSF D\u017cand\u017cawid. Jednym z powod\u00f3w jest to, \u017ce SAF by\u0142a w stanie zdoby\u0107 wsparcie militarne i polityczne ze strony Turcji, Rosji, Chin i Iranu. To, oraz mobilizacja boj\u00f3wkarzy pochodz\u0105cych z kadr islamistycznych i r\u00f3\u017cnych wata\u017ck\u00f3w (w tym by\u0142ych rebeliant\u00f3w z Darfuru), wydaje si\u0119 zmieni\u0107 bieg wydarze\u0144.\u00a0[5]<\/a>\u00a0Przysz\u0142y Sudan bezpo\u015brednio pod dow\u00f3dztwem genera\u0142\u00f3w SAF lub, co bardziej prawdopodobne, pod dow\u00f3dztwem polityk\u00f3w islamistycznych s\u0142u\u017c\u0105cych interesom armii, b\u0119dzie mia\u0142 serdeczne, bliskie wi\u0119zi z Ankar\u0105. Sudan jest zdewastowany jak nigdy dot\u0105d przez ten konflikt, ale kraj ten nadal pozostaje \u2013 potencjalnie \u2013 \u017ar\u00f3d\u0142em wielkiego bogactwa dla rz\u0105dz\u0105cych elit i zagranicznych sojusznik\u00f3w.<\/p>\n Somalia od ponad dekady korzysta w znacznym stopniu ze wsparcia Turcji i jest gotowa kontynuowa\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w szerokim zakresie dziedzin, w tym w szkoleniu i wyposa\u017caniu przez Turcj\u0119 lokalnej armii do walki z d\u017cihadystami Al-Szabab. Turcja prowadzi r\u00f3wnie\u017c poszukiwania ropy naftowej i gazu u wybrze\u017cy Somalii.\u00a0[6]<\/a><\/p>\n Najnowszym elementem tego u\u017cytecznego, cho\u0107 czasami chwiejnego, imperium jest oczywi\u015bcie Syria, gdzie wspierani przez Turcj\u0119 islamistyczni rebelianci odnie\u015bli sukces w obaleniu w grudniu 2024 r. trwaj\u0105cego przez 50 lat re\u017cimu Assada. Podobnie jak Sudan, Syria jest zdewastowana przez wojn\u0119, ale ma te\u017c wielki potencja\u0142. Podobnie jak Sudan, jest r\u00f3wnie\u017c strategicznie po\u0142o\u017cona. Rola Turcji w kszta\u0142towaniu przysz\u0142ej armii syryjskiej b\u0119dzie znacz\u0105ca.\u00a0[7]<\/a><\/p>\n Turcja ma r\u00f3wnie\u017c inne obszary wp\u0142yw\u00f3w \u2013 jednym z nich jest Azja \u015arodkowa \u2013 i stara si\u0119 r\u00f3wnie\u017c konkurowa\u0107 z Rosj\u0105 i Chinami (na r\u00f3\u017cne sposoby) w Afryce, aby skorzysta\u0107 z niedawnego spadku wp\u0142yw\u00f3w Francji, a szerzej \u2013 Zachodu, na tym kontynencie.\u00a0[8]<\/a><\/p>\n Cho\u0107 Turcja nie jest skierowana przeciwko konkretnemu pojedynczemu przeciwnikowi, jak by\u0142a skierowana sie\u0107 pe\u0142nomocnik\u00f3w Iranu na Bliskim Wschodzie (przeciwko Izraelowi i Stanom Zjednoczonym), \u0142a\u0144cuch plac\u00f3wek Turcji pozwala jej na projekcj\u0119 si\u0142y przeciwko szeregowi potencjalnych wrog\u00f3w. Mo\u017ce mie\u0107 obecno\u015b\u0107 na Morzu Czerwonym i Oceanie Indyjskim. Mo\u017ce \u2013 poprzez Syri\u0119 \u2013 stawi\u0107 czo\u0142a Izraelowi i zastraszy\u0107 Liban i Jordani\u0119. Ogranicza Egipt od po\u0142udnia i zachodu. I staje twarz\u0105 w twarz z si\u0142ami wspieranymi przez ZEA w Libii, Sudanie i Somalilandzie.<\/p>\n Wyzwaniem dla Ankary b\u0119dzie utrzymanie tych neoimperialnych relacji korzystnych i dochodowych dla rz\u0105dz\u0105cych elit Turcji, a nie wyczerpuj\u0105cych ich zasob\u00f3w.\u00a0[9]<\/a>\u00a0Wa\u017cna jest tutaj rola sojusznik\u00f3w z pieni\u0119dzmi \u2013 Kataru, Libii i Azerbejd\u017canu. Turcja nie mo\u017ce odbudowa\u0107 Syrii i Sudanu ani czerpa\u0107 zysk\u00f3w z tej odbudowy sama, bez pomocy. Musi r\u00f3wnie\u017c ostro\u017cnie manewrowa\u0107, je\u015bli chodzi o Rosj\u0119, Chiny, Izrael, Arabi\u0119 \u200b\u200bSaudyjsk\u0105 i Zjednoczone Emiraty Arabskie \u2013 wszystkie kraje z w\u0142asnymi programami i udzia\u0142ami \u2013 oraz z odradzaj\u0105cymi si\u0119 Stanami Zjednoczonymi pod wodz\u0105 prezydenta Trumpa. Jednak pomimo odra\u017caj\u0105cych przechwa\u0142ek i wielu potkni\u0119\u0107 Turcja, by\u0107 mo\u017ce, znalaz\u0142a model wp\u0142ywu, wojny i polityki, kt\u00f3ry mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 trwalszy i bardziej znacz\u0105cy dla regionu oraz bardziej szkodliwy dla interes\u00f3w Zachodu ni\u017c znacznie bardziej okrzyczana sie\u0107 pe\u0142nomocnik\u00f3w Iranu.\u00a0[10]<\/a><\/p>\n *Alberto M. Fernandez jest wiceprezesem MEMRI.<\/em><\/p>\n <\/a>[1]<\/a>\u00a0Apnews.com\/article\/turkey-rubio-fidan-ukraine-peace-defense-f35-21d69518e2b5748da3ecf7380f1065f5, March 26, 2025<\/p>\n <\/a>[2]<\/a>\u00a0Politico.eu\/article\/turkey-crisis-recep-tayyip-erdogan-ekrem-imamoglu-arrest-eu-accession-funds, March 27, 2025.<\/p>\n <\/a>[3]<\/a>\u00a0Middleeasteye.net\/news\/turkey-egypt-end-decade-long-rift-Erdo\u011fan-visit-sisi, February 13, 2024.<\/p>\n <\/a>[4]<\/a>\u00a0See MEMRI Special Dispatch No. 11899,\u00a0Qatari Defense Minister In Past Tweets: 'We Are All Hamas’; 'We Must Plan How To Influence The Decision-Makers In The U.S.’<\/a>, March 27, 2025.<\/p>\n <\/a>[5]<\/a>\u00a03ayin.com\/kickle, March 24, 2025.<\/p>\n <\/a>[6]<\/a>\u00a0Aa.com.tr\/en\/energy\/general\/turkiye-signs-deal-for-oil-and-gas-exploration-in-somalian-offshore\/42542#, July 18, 2024.<\/p>\n <\/a>[7]<\/a>\u00a0Longwarjournal.org\/archives\/2025\/03\/turkey-increasing-military-assistance-to-syria.php, March 27, 2025.<\/p>\n <\/a>[8]<\/a>\u00a0Turkiyetoday.com\/turkiye\/turkiye-expands-presence-in-chad-with-deployment-at-former-french-bases-121893, February 20, 2025.<\/p>\n <\/a>[9]<\/a>\u00a0See MEMRI Daily Brief No. 600,\u00a0Turkey’s Syrian Mercenaries Come To The Sahel In Africa<\/a>, May 17, 2024.<\/p>\n <\/a>[10]<\/a>\u00a0See MEMRI TV Clip No. 11918,\u00a0Commemorating Ottoman Victory In Gallipoli, Turkish President Erdo\u011fan Outlines 'Our Spiritual Geography’: 'From Syria To Gaza, From Aleppo To Tabriz, From Mosul To Jerusalem’<\/a>, March 24, 2025.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" To musia\u0142 by\u0107 s\u0142odko-gorzki moment. Kilka dni po tym, jak Unia Europejska pochwali\u0142a Turcj\u0119 jako wa\u017cnego sojusznika, podczas gdy UE stara\u0142a si\u0119 sprzeciwi\u0107 Stanom Zjednoczonym i kontynuowa\u0107 wojn\u0119 Ukrainy, re\u017cimem Erdogana wstrz\u0105sn\u0119\u0142y masowe demonstracje po rz\u0105dowych represjach wobec opozycji politycznej. Wszystko sz\u0142o, przynajmniej na arenie mi\u0119dzynarodowej, wyj\u0105tkowo dobrze dla Ankary. Rzeczywi\u015bcie, mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22796,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[835,837,843,864],"tags":[],"class_list":["post-22792","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum","category-kraje","category-turcja","category-specjalne-raporty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22792","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22792"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22792\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22795,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22792\/revisions\/22795"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22796"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22792"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Picture2.jpg\")
\n