\n
Wprowadzenie<\/B>
\n
Od czasu rewolucji egipskiej Bractwo Muzu\u0142ma\u0144skie (BM) odgrywa centraln\u0105 i jawn\u0105 rol\u0119 na arenie politycznej; jest jednym z najbardziej zorganizowanych i popularnych ruch\u00f3w w kraju, szczeg\u00f3lnie w por\u00f3wnaniu do nowopowsta\u0142ych ruch\u00f3w. Podczas gdy uprzednio BM by\u0142o zdelegalizowane i prze\u015bladowane, obecnie wkroczy\u0142o w sw\u00f3j z\u0142oty wiek. Utworzy\u0142o oficjaln\u0105 parti\u0119 polityczn\u0105, Parti\u0119 Wolno\u015bci i Sprawiedliwo\u015bci, i otwar\u0142o du\u017ce o\u015brodki w g\u0142\u00f3wnych miastach Egiptu, a jego cz\u0142onkowie s\u0105 wyra\u017anie obecni w mediach i kr\u0119gach decydent\u00f3w. Jedn\u0105 wyra\u017an\u0105 wskaz\u00f3wk\u0105 jego rosn\u0105cej si\u0142y jest przyt\u0142aczaj\u0105ce zwyci\u0119stwo, jakie odnios\u0142o w wyborach do zwi\u0105zku nauczycieli i zwi\u0105zku lekarzy, kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch miesi\u0119cy. Jego przedstawiciele zostali wybrani na najwy\u017csze stanowiska w tych zwi\u0105zkach, zast\u0119puj\u0105c cz\u0142onk\u00f3w by\u0142ej partii rz\u0105dz\u0105cej, Narodowej Partii Demokratycznej (NPD)[1]<\/A> . W ci\u0105gu ostatnich miesi\u0119cy BM prowadzi\u0142o kampani\u0119 na rzecz przeprowadzenia wybor\u00f3w parlamentarnych i prezydenckich tak szybko, jak to mo\u017cliwe, sprzeciwiaj\u0105c si\u0119 propozycji, by od\u0142o\u017cy\u0107 te wybory na okres po naszkicowaniu nowej konstytucji. Powodem tej kampanii jest prawdopodobnie pragnienie BM wykorzystania swojej si\u0142y i obecnej przewagi nad nowymi si\u0142ami politycznymi, kt\u00f3re jeszcze nie mia\u0142y czasu na zorganizowanie si\u0119 i wzmocnienie. Wynik nadchodz\u0105cych wybor\u00f3w parlamentarnych uwa\u017ca si\u0119 za rozstrzygaj\u0105cy, poniewa\u017c nurt, kt\u00f3ry zdob\u0119dzie wi\u0119kszo\u015b\u0107, b\u0119dzie mia\u0142 olbrzymi wp\u0142yw na tre\u015b\u0107 nowej konstytucji, a wi\u0119c charakter i to\u017csamo\u015b\u0107 nowego Egiptu. Naleganie Najwy\u017cszej Rady Si\u0142 Zbrojnych (NNSZ) na przeprowadzenie wybor\u00f3w parlamentarnych przed napisaniem konstytucji, jak tego tak\u017ce domaga si\u0119 BM, doprowadzi\u0142o wielu do twierdzenia, \u017ce zawi\u0105zali oni sojusz[2]<\/A> . To twierdzenie podbudowa\u0142o mianowanie cz\u0142onka BM, Tarika Al-Biszriego, przewodnicz\u0105cym Komitetu Poprawy Konstytucji, kt\u00f3ry zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w lutym 2011 r. i kt\u00f3rego rekomendacje zosta\u0142y p\u00f3\u017aniej zatwierdzone w referendum, kampania BM na rzecz zapewnienia tego zatwierdzenia oraz nieznaczna obecno\u015b\u0107 BM na masowych demonstracjach przeciwko NNSZ i jej polityce. Jednak mi\u0119dzy tymi organami pojawi\u0142 si\u0119 roz\u0142am w sierpniu 2011 r., kiedy NNSZ nie w\u0142\u0105czy\u0142a cz\u0142onk\u00f3w BM do komisji rz\u0105dowej ustanowionej w celu naszkicowania \u201ezasad superkonstytucyjnych\u201d, kt\u00f3re maj\u0105 le\u017ce\u0107 u podstaw nowej konstytucji. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Najwy\u017cszy Przewodnik BM, dr Muhammad Badi, wielokrotnie zaprzecza\u0142 istnieniu jakiejkolwiek umowy z NNSZ[3]<\/A> . Od czasu rewolucji kierownictwo BM czyni\u0142o wysi\u0142ki dla rozwiania obaw w Egipcie i na \u015bwiecie, \u017ce ruch planuje przej\u0119cie w\u0142adzy w kraju. Natychmiast po rewolucji kierownictwo o\u015bwiadczy\u0142o, \u017ce BM nie wystawi kandydata na prezydenta i \u017ce jego partia nie b\u0119dzie stara\u0142a si\u0119 zdoby\u0107 wi\u0119kszo\u015bci w parlamencie, ale b\u0119dzie si\u0119 stara\u0142a o nie wi\u0119cej jak jedn\u0105 trzeci\u0105 miejsc jako cz\u0119\u015b\u0107 sojuszu z partiami islamskimi i nieislamskimi. Jednak w kolejnych miesi\u0105cach wysocy funkcjonariusze BM oznajmili, \u017ce Partia Wolno\u015bci i Sprawiedliwo\u015bci planuje wystawi\u0107 kandydat\u00f3w do ponad 50% miejsc w parlamencie jako cz\u0119\u015b\u0107 sojuszu co pozwoli partii BM na zachowanie lwiej cz\u0119\u015bci miejsc w dodatku do wystawiania w wyborach kandydat\u00f3w niezale\u017cnych. Si\u0142a BM mo\u017ce tak\u017ce wzrosn\u0105\u0107 z powodu faktu, \u017ce w\u015br\u00f3d niezale\u017cnych kandydat\u00f3w na prezydenta s\u0105 postacie zwi\u0105zane z BM lub byli cz\u0142onkowie BM. Niekt\u00f3rzy z nich za\u0142o\u017cyli partie, kt\u00f3re mog\u0105 odci\u0105gn\u0105\u0107 wyborc\u00f3w od BM; jednak partie te prawdopodobnie zwi\u0119ksz\u0105 og\u00f3lne znaczenie bloku islamskiego w parlamencie, jak r\u00f3wnie\u017c jego wp\u0142yw na kr\u0119gi rz\u0105dowe. BM przedstawi\u0142o swoj\u0105 wizj\u0119 porewolucyjnego Egiptu w wielu dokumentach i o\u015bwiadczeniach. Zar\u00f3wno ruch, jak jego partia polityczna popieraj\u0105 Dokument Al-Azhar[4]<\/A> ; jako cz\u0119\u015b\u0107 Sojuszu Demokratycznego dla Egiptu, kt\u00f3ry partia BM stworzy\u0142a z dziesi\u0105tkami innych partii. Partia Wolno\u015bci i Sprawiedliwo\u015bci spisa\u0142a wytyczne do konstytucji, kt\u00f3re s\u0105 z grubsza podobne do przedstawionych w Dokumencie Al-Azhar. W dodatku partia ta og\u0142osi\u0142a szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 platform\u0119 wyborcz\u0105 na swojej witrynie internetowej, w kt\u00f3rej przedstawi\u0142a swoj\u0105 doktryn\u0119 polityczn\u0105. G\u0142\u00f3wne punkty tej doktryny zostan\u0105 om\u00f3wione poni\u017cej i por\u00f3wnane do platformy opublikowanej przez BM w 2007 r. Liczne drogi BM do wybor\u00f3w<\/B> W nast\u0119pstwie wzmocnienia g\u0142os\u00f3w islamskich w egipskiej debacie politycznej i uznania oficjalnej partii BM w Egipcie i w reszcie \u015bwiata pojawi\u0142y si\u0119 obawy, \u017ce rewolucja egipska jest islamizowana. Dla u\u015bmierzenia tych obaw przyw\u00f3dcy BM prowadzili uspokajaj\u0105c\u0105 kampani\u0119 informacyjn\u0105, powtarzaj\u0105c, \u017ce nie maj\u0105 zamiaru wystawia\u0107 kandydata na prezydenta ani d\u0105\u017cy\u0107 do wi\u0119kszo\u015bci parlamentarnej, a tylko do zaj\u0119cia 30-40% miejsc \u2013 i to tylko jako cz\u0119\u015b\u0107 sojuszu z innymi partiami z rozmaitych nurt\u00f3w. Mimo jednak pr\u00f3b uspokojenia natychmiast po przedstawieniu list kandydat\u00f3w do wybor\u00f3w parlamentarnych zast\u0119pca przewodnicz\u0105cego partii BM, dr Issam Al-Arjan, oznajmi\u0142, \u017ce BM b\u0119dzie stara\u0142o si\u0119 o 50% miejsc parlamentarnych[5]<\/A> . R\u00f3wnocze\u015bnie BM wieloma kana\u0142ami dzia\u0142a na rzecz zmaksymalizowania swoich zdobyczy w nadchodz\u0105cych wyborach: A. Dominacja przedstawicieli BM na listach sojuszu <\/B> W wysi\u0142ku u\u015bmierzenia obaw, \u017ce d\u0105\u017cy do zmonopolizowania parlamentu egipskiego partia BM postanowi\u0142a wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w wyborach parlamentarnych w ramach sojuszu z innymi partiami, z kt\u00f3rych pewne \u2013 co nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107 \u2013 nie s\u0105 islamskie. Jednak dominuje t\u0119 koalicj\u0119, stanowi\u0105c jej znacznie wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ni\u017c pozosta\u0142e partie. Partia BM jest g\u0142\u00f3wnym graczem w Demokratycznym Sojuszu dla Egiptu \u2013 sojuszu, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 z 30 partiami, ale wiele z nich go potem opu\u015bci\u0142o. Najbardziej znana z tych partii, Al-Wafd, opu\u015bci\u0142a sojusz, kiedy zbli\u017ca\u0142a si\u0119 data przedstawienia list kandydat\u00f3w. Niedawno by\u0142o wi\u0119cej doniesie\u0144 o wewn\u0119trznych sporach w koalicji i wewn\u0105trz niekt\u00f3rych partii, kt\u00f3re si\u0119 na ni\u0105 sk\u0142adaj\u0105[6]<\/A> , opu\u015bci\u0142y j\u0105 dalsze partie, w szczeg\u00f3lno\u015bci partie salafickie, podczas gdy inne partie, takie jak partia Al-Ghad, do\u0142\u0105czy\u0142y do koalicji. Obecnie koalicja obejmuje 10 partii. Po opuszczeniu koalicji przez niekt\u00f3re partie, oczekuje si\u0119, \u017ce przedstawiciele BM b\u0119d\u0105 stanowi\u0107 80% listy sojuszu[7]<\/A> . Komentatorzy wyrazili w\u0105tpliwo\u015bci, czy sojusz dotrwa do dnia wybor\u00f3w, ale niekt\u00f3rzy powiedzieli, \u017ce je\u015bli dotrwa, to b\u0119dzie mia\u0142 bardzo du\u017c\u0105 szans\u0119 na sukces[8]<\/A> . Partie salafickie, kt\u00f3re opu\u015bci\u0142y sojusz z BM, za\u0142o\u017cy\u0142y w\u0142asny sojusz obejmuj\u0105cy Al-Nour, Al-Asala i parti\u0119 Al-Binaa Wal-Tanmija, polityczne skrzyd\u0142o Al-Gamaa Al-Islamijja, po tym jak \u2013 ich zdaniem \u2013 BM nie da\u0142a im wystarczaj\u0105cej reprezentacji na li\u015bcie sojuszu[9]<\/A> . Z drugiej strony by\u0142y czynione pr\u00f3by za\u0142o\u017cenia konkurencyjnych sojuszy, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 wystawione w wyborach przeciwko sojuszowi islamskiemu. Na przyk\u0142ad w sierpniu 2011 r. stworzono sojusz Blok Egipski; wzywa\u0142 do ustanowienia pa\u0144stwa obywatelskiego, jako przeciwie\u0144stwa pa\u0144stwa religijnego. Ten sojusz obejmowa\u0142 Tagamu, Egipsk\u0105 Parti\u0119 Demokratyczn\u0105, Parti\u0119 Wolnych Egipcjan i jeszcze kilka partii. Ale tak\u017ce ten sojusz pokaza\u0142 niedawno p\u0119kni\u0119cia i nie jest w znacz\u0105cym stopniu obecny w mediach, w odr\u00f3\u017cnieniu od sojuszu BM[10]<\/A> . B. BM wystawia kandydat\u00f3w zar\u00f3wno z listy partyjnej, jak i jako niezale\u017cnych <\/B> Pod naciskiem BM i innych si\u0142 politycznych NRSZ zdecydowa\u0142a o uchyleniu Artyku\u0142u Pi\u0105tego Prawa Wyborczego, aby kandydaci na pos\u0142\u00f3w mogli teraz stara\u0107 si\u0119 o wyb\u00f3r r\u00f3wnocze\u015bnie z list partyjnych i list niezale\u017cnych, zamiast tylko z jednej listy[11]<\/A> . Rozmaite si\u0142y polityczne nalega\u0142y na t\u0119 zmian\u0119 twierdz\u0105c, \u017ce zminimalizuje to szanse by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w NPD na zostanie pos\u0142ami z listy niezale\u017cnej, bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce NPD zosta\u0142a rozwi\u0105zana i oczekuje si\u0119, \u017ce jej byli cz\u0142onkowie b\u0119d\u0105 startowa\u0107 w wyborach jako niezale\u017cni. Dzia\u0142a to tak\u017ce na korzy\u015b\u0107 BM, podnosz\u0105c szanse jego kandydat\u00f3w na zdobycie miejsc, na kt\u00f3re nie mogliby startowa\u0107, gdyby nie uchylono tego paragrafu prawnego. \u0179r\u00f3d\u0142o z Partii Wolno\u015bci i Sprawiedliwo\u015bci powiedzia\u0142o, \u017ce partia ta wystawi kandydat\u00f3w na przynajmniej 50% niezale\u017cnych miejsc w parlamencie[12]<\/A> . Nale\u017cy zanotowa\u0107, \u017ce w ostatnich wyborach parlamentarnych za re\u017cimu Mubaraka kandydaci BM startowali tylko jako niezale\u017cni. W 2005 r. BM zdoby\u0142o 88 miejsc, za\u015b w 2010 sko\u0144czyli bez obecno\u015bci w parlamencie[13]<\/A> . C. Ludzie zwi\u0105zani z BM startuj\u0105 w wyborach prezydenckich jako kandydaci niezale\u017cni <\/B> Chocia\u017c BM nie wystawi kandydata na prezydenta, w wyborach prezydenckich maj\u0105 wystartowa\u0107 byli cz\u0142onkowie tego ruchu, tacy jak Abd Al Munim Abu Al-Futouh, by\u0142y cz\u0142onek biura Przewodnika G\u0142\u00f3wnego, kt\u00f3ry odszed\u0142, by umo\u017cliwi\u0107 kandydowanie. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce dzia\u0142acze BM, kt\u00f3rzy do\u0142\u0105czyli do kampanii poparcia Abu Al-Futouha lub uczestniczyli w iftar<\/I> (zako\u0144czenie postu) Ramadanu, kt\u00f3ry urz\u0105dzi\u0142, byli przes\u0142uchiwani przez BM, a niekt\u00f3rzy nawet zawieszeni jako cz\u0142onkowie ruchu[14]<\/A> . Inni kandydaci zwi\u0105zani z BM b\u0119d\u0105 kandydowali na prezydenta, tacy jak Hazem Abu Ismail, kt\u00f3ry kandydowa\u0142 do parlamentu w wyborach 2005 r. jako przedstawiciel BM, i Abdallah Al-Aszal, kt\u00f3ry pisuje na portalu ruchu. Ten ostatni oceni\u0142, \u017ce BM b\u0119dzie go popiera\u0142, poniewa\u017c jest on zbli\u017cony do ideologii ruchu[15]<\/A> . D. Partie, kt\u00f3re si\u0119 od\u0142ama\u0142y, b\u0119d\u0105 startowa\u0107 osobno <\/B> Byli cz\u0142onkowie BM mog\u0105 dosta\u0107 si\u0119 do parlamentu poprzez partie, kt\u00f3re od\u0142ama\u0142y si\u0119 od BM. Partia Al-Wasat, kt\u00f3ra od\u0142ama\u0142a sie od BM w 1996 r. i kt\u00f3rej w owym czasie nie zatwierdzi\u0142a pa\u0144stwowa Komisja Partyjna, zyska\u0142a uznanie po rewolucji, przyci\u0105gaj\u0105c wielu cz\u0142onk\u00f3w BM[16]<\/A> . Niedawno cztery dalsze partie oderwa\u0142y si\u0119 od BM, w wi\u0119kszo\u015bci za\u0142o\u017cone przez m\u0142odsze pokolenie ruchu, kt\u00f3re sprzeciwia si\u0119 starej gwardii[17]<\/A> : \u00b7 Al-Tayar Al-Masri: <\/I>Za\u0142o\u017cona przez kilkoro m\u0142odych ludzi z Koalicji M\u0142odzie\u017cy Rewolucyjnej, w\u015br\u00f3d nich s\u0105 Islam Lutfi, Muhammad Al-Qassas i Muhammad Al-Abbas. Za\u0142o\u017cyciele odm\u00f3wili wst\u0105pienia do Partii Wolno\u015bci i Sprawiedliwo\u015bci twierdz\u0105c, \u017ce nie jest ona wystarczaj\u0105co niezale\u017cna od ruchu BM. Al-Tayar Al-Masri okre\u015bla si\u0119 jako obywatelska, demokratyczna partia z religijnymi zasadami i warto\u015bciami, propaguj\u0105ca wzmocnienie osi\u0105gni\u0119\u0107 rewolucji i rozbudowanie politycznie i spo\u0142ecznie s\u0142abych grup[18]<\/A> . M\u0142odzi ludzie z BM, kt\u00f3rzy do\u0142\u0105czyli do Al-Tayar Al-Masri, byli przes\u0142uchiwani, zawieszani, a nawet wyrzucani z BM[19]<\/A> . \u00b7 Al-Riyada: <\/I>Za\u0142o\u017cona przez Chaleda Daouda, po\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 niedawno z parti\u0105 Masr Al-Mustaqbal, aby \u2013 jak m\u00f3wi\u0105 jej przyw\u00f3dcy \u2013 reprezentowa\u0107 libera\u0142\u00f3w islamskich[20]<\/A> . \u00b7 Al-Islah Wal-Tanmiya: <\/I>Partia m\u0142odzie\u017cowa pod przyw\u00f3dztwem by\u0142ego parlamentarzysty Anwara Ismata Al-Sadata, kt\u00f3ry g\u0142osi rz\u0105dy prawa, wolno\u015b\u0107 religii, sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 i niezale\u017cno\u015b\u0107 instytucji prawnych, religijnych i edukacyjnych[21]<\/A> . \u00b7 Al-Nahda:<\/I> Za\u0142o\u017cona przez by\u0142ych przyw\u00f3dc\u00f3w BM Abd Al-Munima Abu Al-Futouha i Ibrahima Al-Zafraniego, do kt\u00f3rych do\u0142\u0105czy\u0142 p\u00f3\u017aniej by\u0142y zast\u0119pca przewodnika generalnego BM, dr Muhammad Habib, kt\u00f3ry jest jednym z kandydat\u00f3w na wiceprzewodnicz\u0105cego partii[22]<\/A> . Partia ta uwa\u017ca religi\u0119 za centralny sk\u0142adnik to\u017csamo\u015bci Egiptu i wierzy, \u017ce ka\u017cda pr\u00f3ba odrodzenia, kt\u00f3ra pomija ten czynnik, jest skazana na niepowodzenie[23]<\/A> . Kontrowersja wok\u00f3\u0142 wytycznych konstytucyjnych<\/B> Kierunek polityczny BM i jego partii odzwierciedlaj\u0105 rozmaite dokumenty. BM sprzeciwia\u0142o sie propozycji, by rz\u0105d naszkicowa\u0142 wytyczne, albo \u201ezasady super-konstytucyjne\u201d, do nowej konstytucji przed przeprowadzeniem wybor\u00f3w parlamentarnych. Ma nadziej\u0119 na odegranie kluczowej roli w kszta\u0142towaniu konstytucji po wyborach i stara si\u0119 przeszkodzi\u0107 ka\u017cdemu posuni\u0119ciu, kt\u00f3re mog\u0142oby ograniczy\u0107 jego swobod\u0119 dzia\u0142ania w tym wzgl\u0119dzie. Dlatego te\u017c sprzeciwia\u0142 si\u0119 dokumentowi wicepremiera Alego Al-Simisa o super-konstytucyjnych zasadach. Ruch podpisa\u0142 jednak Dokument Al-Azhar, napisany przez szejka Al-Azhar, Ahmada Al-Tajjeba, kt\u00f3ry przedstawia generalne wytyczne definiuj\u0105ce status religii w porewolucyjnym Egipcie. Dokument ten sprzeciwia si\u0119 ustanowieniu pa\u0144stwa religijnego rz\u0105dzonego przez duchownych, opowiadaj\u0105c si\u0119 zamiast tego za okre\u015bleniem islamu jako religii pa\u0144stwowej i islamskiego szariatu<\/I> jako g\u0142\u00f3wnego \u017ar\u00f3d\u0142a ustawodawstwa \u2013 jak stwierdza to Artyku\u0142 Drugi obecnej konstytucji Egiptu \u2013 przyznaj\u0105c nie-muzu\u0142manom prawo do w\u0142asnej legislacji w kwestiach statusu osobistego. Nale\u017cy zanotowa\u0107, \u017ce najwy\u017cszy przewodnik BM poprosi\u0142 muftiego ruchu, dra Abd Al-Rahmana Al-Barra, o napisanie szczeg\u00f3\u0142owego artyku\u0142u o zawarto\u015bci Dokumentu Al-Azhar, ale jeszcze nie zosta\u0142 on opublikowany. Ponadto Demokratyczny Sojusz dla Egiptu, kt\u00f3rego BM jest cz\u0142onkiem, naszkicowa\u0142 dokument maj\u0105cy stanowi\u0107 podstaw\u0119 nowej konstytucji. Podobnie jak Dokument Al-Azhar tak\u017ce ten dokument opowiada si\u0119 za zachowaniem Artyku\u0142u Drugiego z dodatkiem klauzuli przyznaj\u0105cej swobod\u0119 nie-muzu\u0142manom w sprawach statusu osobistego. Opowiada si\u0119 tak\u017ce za wolno\u015bci\u0105 wiary i wyznania, jedno\u015bci\u0105 narodow\u0105, brakiem dyskryminacji i r\u00f3wno\u015bci\u0105 dla wszystkich obywateli niezale\u017cnie od wyznania, pochodzenia etnicznego i p\u0142ci. W odr\u00f3\u017cnieniu od platformy partyjnej, kt\u00f3ra przeciwstawia si\u0119 tylko tworzeniu partii wojskowych, ten dokument sprzeciwia si\u0119 zak\u0142adaniu wszystkich partii religijnych i sekciarskich. Podobnie jak platforma partyjna BM, kt\u00f3r\u0105 om\u00f3wimy poni\u017cej, dokument Sojuszu Demokratycznego tak\u017ce opowiada si\u0119 za honorowaniem praw cz\u0142owieka zapisanych w konwencjach mi\u0119dzynarodowych w spos\u00f3b, kt\u00f3re nie s\u0105 sprzeczne z zasadami szariatu<\/I>. Definiuje aren\u0119 arabsko-islamsko-afryka\u0144sk\u0105 jako g\u0142\u00f3wny teatr dzia\u0142a\u0144 egipskiej polityki zagranicznej i definiuje wyzwolenie Palestyny i Iraku jako g\u0142\u00f3wne filary tej\u017ce polityki. Opowiada si\u0119 tak\u017ce za strategicznym dialogiem z Iranem i Turcj\u0105 o przysz\u0142o\u015bci regionu \u2013 co nie pojawia si\u0119 w platformie partyjnej BM \u2013 i m\u00f3wi o ponownej ocenie porozumie\u0144 i um\u00f3w z Izraelem \u201eNa podstawie tego, \u017ce nie istnieje prawdziwy pok\u00f3j i \u017ce trwaj\u0105 pogwa\u0142cenia prawa [Palesty\u0144czyk\u00f3w] do samostanowienia”[24]<\/A> . Platforma partyjna BM<\/B> Oficjalna platform Partii Wolno\u015bci i Sprawiedliwo\u015bci, og\u0142oszona na witrynie internetowej[25]<\/A> jest identyczna ze szkicem platformy opublikowanym w 2007 r.[26]<\/A> z wyj\u0105tkiem zmian dokonanych w kilku paragrafach, kt\u00f3re by\u0142y przedmiotem kontrowersji mi\u0119dzy cz\u0142onkami BM, a tak\u017ce wywo\u0142a\u0142y krytyk\u0119 przeciwko ruchowi w 2007 r., poniewa\u017c wskazywa\u0142y na zamiar ustanowienia pa\u0144stwa religijnego w Egipcie. Te paragrafy zosta\u0142y z\u0142agodzone lub pomini\u0119te w nowej platformie, \u017ceby unikn\u0105\u0107 krytyki ze strony przeciwnik\u00f3w BM. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce platforma zosta\u0142a opublikowana na witrynie internetowej partii BM bez \u017cadnego oficjalnego oznajmienia i jest mo\u017cliwe, \u017ce w kt\u00f3rym\u015b momencie partia og\u0142osi alternatywn\u0105 platform\u0119. \u0179r\u00f3d\u0142em autorytetu partii jest islamski szariat<\/I><\/B> Wed\u0142ug platformy (s. 5-9), Partia Wolno\u015bci i Sprawiedliwo\u015bci jest \u201cparti\u0105, kt\u00f3rej \u017ar\u00f3d\u0142em autorytetu jest islamski szariat<\/I>, w kt\u00f3ry wierzy wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludu egipskiego\u201d. Platforma definiuje szariat<\/I> jako g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o ustawodawstwa. Dodaje, \u017ce nie-muzu\u0142manie maj\u0105 prawo do w\u0142asnego ustawodawstwa w sprawach wiary, oddawania czci i statusu osobistego wsz\u0119dzie tam, gdzie te prawa r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od szariatu<\/I>, ale powinni by\u0107 s\u0105dzeni wed\u0142ug muzu\u0142ma\u0144skich zasad sprawiedliwo\u015bci i r\u00f3wno\u015bci we wszystkich innych dziedzinach \u017cycia. Platforma stwierdza nast\u0119pnie, \u017ce cele szariatu<\/I> musz\u0105 przenika\u0107 priorytety, d\u0105\u017cenia, polityk\u0119 i strategi\u0119 Egiptu i musz\u0105 tworzy\u0107 podstaw\u0119 zasad kulturalnych zar\u00f3wno muzu\u0142man\u00f3w, jak nie-muzu\u0142man\u00f3w. Dlatego te\u017c partia BM propaguje nast\u0119puj\u0105ce warto\u015bci, kt\u00f3re \u2013 jak twierdzi \u2013 wyp\u0142ywaj\u0105 z szariatu<\/I>: jedno\u015b\u0107 narodowa; wolno\u015b\u0107 przekona\u0144 i wyznania; r\u00f3wno\u015b\u0107 praw i obowi\u0105zk\u00f3w; respektowanie praw cz\u0142owieka; stosowanie zasady szura<\/I> (rada) jako demokratycznego narz\u0119dzia tak w dzia\u0142alno\u015bci politycznej, jak w kr\u0119gach prywatnych, rodzinnych i spo\u0142ecznych. Platforma podkre\u015bla, \u017ce partia jest otwarta dla wszystkich obywateli egipskich niezale\u017cnie od ich wyznania, p\u0142ci, wieku, zawodu lub statusu spo\u0142ecznego, \u017ce partia d\u0105\u017cy do ca\u0142o\u015bciowej reformy we wszystkich dziedzinach \u2013 politycznej, konstytucyjnej i moralnej \u2013 i \u017ce opowiada si\u0119 za wpajaniem \u201eprawdziwego znaczenia zasad islamskiego szariatu<\/I>, jego standard\u00f3w moralnych i jego warto\u015bci, kt\u00f3re podzielaj\u0105 wszystkie wiary monoteistyczne jako spos\u00f3b \u017cycia dla jednostek i dla spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d (s. 9). Platforma stwierdza nast\u0119pnie, \u017ce status szariatu<\/I> jako \u017ar\u00f3d\u0142a w\u0142adzy b\u0119dzie odzwierciedlony w pogl\u0105dach wi\u0119kszo\u015bci w wybranym parlamencie, kt\u00f3ry b\u0119dzie reprezentowa\u0142 consensus narodowy. Podobnie jak platforma z 2007 r. popiera ponowne powo\u0142anie Najwy\u017cszej Rady Duchownych, ale nie jako organ, kt\u00f3ry b\u0119dzie dyktowa\u0142 prezydentowi i w\u0142adzy ustawodawczej w sprawach szariatu<\/I>. Obecna platforma stwierdza w jednej z sekcji \u015brodkowych (nie za\u015b sekcji czo\u0142owej, jak w platformie z 2007 r.), \u017ce Rada b\u0119dzie tylko pomaga\u0142a instytucjom pa\u0144stwowym w interpretowaniu fatw<\/I> religijnych i b\u0119dzie organem spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rego wybierany b\u0119dzie szejk Al-Azhar (s. 75). Wyja\u015bniaj\u0105c natur\u0119 pa\u0144stwa islamskiego platforma stwierdza, \u017ce jest to pa\u0144stwo obywatelskie w tym sensie, \u017ce nie jest kierowane przez policj\u0119, armi\u0119 ani duchownych. W istocie platforma twierdzi, \u017ce w islamie nie ma duchownych, a tylko s\u0105 uczeni religijni, kt\u00f3rzy nie s\u0105 wy\u0142\u0105czeni spod krytyki i kt\u00f3rzy nie maj\u0105 monopolu nad religi\u0105 ani ustawodawstwem. Rz\u0105dz\u0105cy w pa\u0144stwie islamskim, dodaje platforma, to obywatele wybrani zgodnie z wol\u0105 ludu, a g\u0142\u00f3wn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 mi\u0119dzy pa\u0144stwem islamskim a innymi pa\u0144stwami jest to, \u017ce islamski szariat<\/I> jest \u017ar\u00f3d\u0142em w\u0142adzy reguluj\u0105cej wszystkie dziedziny \u017cycia zar\u00f3wno dla muzu\u0142man\u00f3w, jak i ich nie-muzu\u0142ma\u0144skich partner\u00f3w w ojczy\u017anie. Nowe rz\u0105dy b\u0119d\u0105 parlamentarne, nie prezydenckie <\/B> Platforma opowiada si\u0119 tak\u017ce (s. 11) za rz\u0105dami parlamentarno-konstytucyjnymi, kt\u00f3re uwa\u017ca za najbardziej odpowiadaj\u0105ce warunkom kraju. Egipt b\u0119dzie mia\u0142 premiera i prezydenta, ale ten ostatni b\u0119dzie pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 symboliczn\u0105, nie za\u015b wykonawcz\u0105, sprzecznie z praktyk\u0105 niedawnych dziesi\u0119cioleci. Partia uwa\u017ca rz\u0105d za oficjalnego przedstawiciela ludu egipskiego, kt\u00f3ry jest \u017ar\u00f3d\u0142em autorytetu, w\u0142adzy i rz\u0105d\u00f3w. To znaczy, \u017ce nar\u00f3d ma prawo wyboru swoich przyw\u00f3dc\u00f3w i przedstawicieli w rz\u0105dzie, poci\u0105ga\u0107 ich do odpowiedzialno\u015bci za ich dzia\u0142anie i zwalnia\u0107 ich na wypadek wykrocze\u0144. Partia opowiada si\u0119 za elastycznym rozdzia\u0142em mi\u0119dzy ga\u0142\u0119ziami rz\u0105du, z wsp\u00f3\u0142prac\u0105 mi\u0119dzy ga\u0142\u0119ziami wykonawcz\u0105 i ustawodawcz\u0105, i z odpowiedzialno\u015bci\u0105 rz\u0105du przed parlamentem. Wed\u0142ug platformy (s. 14) idea\u0142 demokratyczny musi przenika\u0107 wszystkie dziedziny \u017cycia, od areny politycznej i instytucji pa\u0144stwowych do zachowania jednostki i stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych. Platforma identyfikuje demokracj\u0119 z zasadami szura<\/I>, akceptowanymi przez islam, definiuj\u0105c j\u0105 jako prawo ludzi do decydowania o w\u0142asnym losie. Wyja\u015bnia, \u017ce poniewa\u017c islam nie dyktuje konkretnej formy rz\u0105d\u00f3w szura<\/I>, nale\u017cy przyj\u0105\u0107 najlepsz\u0105 form\u0119 rz\u0105d\u00f3w, jak\u0105 rozwin\u0119\u0142a ludzko\u015b\u0107 \u2013 a mianowicie demokracj\u0119. Platforma (s. 17) wzywa do pluralizmu partyjnego bez w\u0142\u0105czania partii militarnych lub partii, kt\u00f3rych platforma propaguje dyskryminacj\u0119 obywateli. Nawo\u0142uje tak\u017ce do tego, by aktywne spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie dzia\u0142a\u0142o obok pa\u0144stwa. Egipt musi ponownie rozwa\u017cy\u0107 swoje porozumienia mi\u0119dzynarodowe <\/B> Nast\u0119pnie (s. 21-22) platforma stwierdza, \u017ce partia BM b\u0119dzie d\u0105\u017cy\u0142a do pokojowych stosunk\u00f3w z innymi krajami i narodami oraz instytucjami mi\u0119dzynarodowymi na bazie wzajemnego szacunku, r\u00f3wno\u015bci i braterstwa, jak to definiuje szariat<\/I>. Partia b\u0119dzie honorowa\u0142a mi\u0119dzynarodowe konwencje dotycz\u0105ce praw, jak d\u0142ugo nie s\u0105 one sprzeczne z szariatem<\/I>, a spory b\u0119d\u0105 rozwi\u0105zywane zgodnie z przyj\u0119tymi na \u015bwiecie normami, kt\u00f3re s\u0105 zgodne z szariatem<\/I>. Platforma wzywa do zreformowania ONZ-u i anulowania prawa weta w celu neutralno\u015bci i zr\u00f3wnowa\u017cenia sprzecznych interes\u00f3w. Czyni\u0105c aluzj\u0119 do porozumienia pokojowego z Izraelem platforma stwierdza (s.22), \u017ce porozumienia mi\u0119dzy krajami musz\u0105 by\u0107 akceptowane przez ich narody i musz\u0105 odpowiada\u0107 interesom stron i zasadom sprawiedliwo\u015bci. Takie porozumienia b\u0119d\u0105 honorowane pod warunkiem, \u017ce ich sygnatariusze pozostan\u0105 zobowi\u0105zani do wprowadzania ich w \u017cycie co do joty, jak to jest przyj\u0119te w stosunkach mi\u0119dzynarodowych i \u201edlatego partia uwa\u017ca za niezb\u0119dne ponowne rozwa\u017cenie wielu porozumie\u0144 podpisanych w r\u00f3\u017cnych dziedzinach za poprzedniego re\u017cimu\u201d. Nowa platforma bardziej otwarcie m\u00f3wi o Izraelu ni\u017c propozycja z 2007 r., zgodnie z og\u00f3ln\u0105 atmosfer\u0105 porewolucyjnego Egiptu. Definiuje (s. 24) kwesti\u0119 palesty\u0144sk\u0105 jako \u201enajpilniejsz\u0105 kwesti\u0119 z punktu widzenia bezpiecze\u0144stwa narodowego Egiptu\u201d wobec faktu, \u017ce \u201etw\u00f3r syjonistyczny jest rasistowskim, osadniczym, ekspansjonistycznym i agresywnym tworem, kt\u00f3ry ma bro\u0144 masowego zniszczenia i kt\u00f3ry spowodowa\u0142 wiele wojen w regionie, wp\u0142yn\u0105\u0142 na sytuacj\u0119 geograficzn\u0105, polityczn\u0105, spo\u0142eczn\u0105 i ekonomiczn\u0105 [regionu] i sabotowa\u0142 plany rozwoju. Wygna\u0142 lud z jego domu i przej\u0105\u0142 panowanie nad \u015bwi\u0119tymi miejscami islamskimi i chrze\u015bcija\u0144skimi w Palestynie. Dlatego partia uwa\u017ca za niezb\u0119dne uczynienie maksymalnych wysi\u0142k\u00f3w dla rozwi\u0105zania tej kwestii i zapewnienia palesty\u0144skiego prawa samostanowienia i prawa uchod\u017ac\u00f3w do powrotu do ich dom\u00f3w, ustanowienia ich pa\u0144stwa z Jerozolim\u0105 jako stolic\u0105 i oddania wszystkich islamskich i chrze\u015bcija\u0144skich miejsc \u015bwi\u0119tych [ich prawnych w\u0142a\u015bcicielom] oraz rozbrojenia ca\u0142ego Bliskiego Wschodu z broni masowego zniszczenia\u2026\u201d Wed\u0142ug platformy partia BM b\u0119dzie d\u0105\u017cy\u0142a do przywr\u00f3cenia wiod\u0105cej roli Egiptu w \u015bwiecie arabskim, islamskim i w Afryce, jak r\u00f3wnie\u017c na arenie mi\u0119dzynarodowej. Zak\u0142ada jedno\u015b\u0107 arabsk\u0105 i islamsk\u0105 jako warunek bezpiecze\u0144stwa narodowego Egiptu, o co nale\u017cy stara\u0107 si\u0119 w przemy\u015blany i stopniowy spos\u00f3b i w zgodzie z wol\u0105 ludu. W\u015br\u00f3d cel\u00f3w partii, wyszczeg\u00f3lnionych w platformie (s. 42) s\u0105 ustanowienie mostu l\u0105dowego mi\u0119dzy Egiptem i Arabi\u0105 Saudyjsk\u0105 oraz usuni\u0119cie barier podatkowych i wizowych mi\u0119dzy pa\u0144stwami arabskimi. Platforma (s. 54) odrzuca polityk\u0119 warunkowej pomocy zagranicznej, opowiadaj\u0105c si\u0119 za samowystarczalno\u015bci\u0105 i partnerstwem ekonomicznym. Nowa platforma skre\u015bla kontrowersyjne paragrafy dotycz\u0105ce kobiet i Kopt\u00f3w <\/B> Poprzednia platforma partii BM obiecywa\u0142a wzmocnienie pozycji kobiet, przyznanie im wszystkich praw bez podwa\u017cania podstawowych warto\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa i r\u00f3wnowa\u017c\u0105c obowi\u0105zki i prawa kobiet. Nowa platforma (s. 16) tak\u017ce stwierdza, \u017ce wszyscy obywatele maj\u0105 prawo do starania si\u0119 i s\u0142u\u017cenia na stanowiskach publicznych, wst\u0119powania do organizacji politycznych, studiowania i pracowania, jak d\u0142ugo nie podwa\u017ca to podstawowych warto\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa. Wylicza (s. 65) prawa zam\u0119\u017cnej kobiety do pracy w dziedzinach politycznej, kulturalnej, spo\u0142ecznej i ekonomicznej, je\u015bli to \u201enie narusza prawa rodziny ani nakaz\u00f3w islamskiego szariatu<\/I>\u201d. W nowej platformie nie ma klauzuli, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 w poprzedniej propozycji (s. 103), wed\u0142ug kt\u00f3rej \u201ebrzemienia prezydentury nie wolno umieszcza\u0107 na barkach kobiety \u2013 ani te\u017c nadzoru i dowodzenia armi\u0105 \u2013 poniewa\u017c jest to sprzeczne z jej natur\u0105 i jej pozosta\u0142ymi rolami spo\u0142ecznymi i humanitarnymi\u2026\u201d Propozycja platformy z 2007 r. okre\u015bla tak\u017ce (s. 15), \u017ce nie-muzu\u0142manin nie nadaje si\u0119 do s\u0142u\u017cenia jako prezydent kraju: \u201eIstniej\u0105 podstawowe stanowiska religijne w kraju, kt\u00f3rych [zadaniem] jest obrona religii\u2026 Te stanowiska religijne obejmuj\u0105 stanowisko prezydenta lub premiera, zale\u017cnie od rz\u0105d\u00f3w politycznych [w kraju]. Dlatego te\u017c uwa\u017camy, \u017ce obowi\u0105zki prezydenta lub premiera \u2013 zale\u017cnie od re\u017cimu politycznego \u2013 s\u0105 sprzeczne z wiar\u0105 nie-muzu\u0142man\u00f3w. W wyniku nie-muzu\u0142manin jest zwolniony z tego stanowiska w oparciu o islamski szariat<\/I>, kt\u00f3ry nie zobowi\u0105zuje nie-muzu\u0142man\u00f3w do wykonywania funkcji sprzecznych z ich wiar\u0105\u2026\u201d Tej klauzuli nie ma w nowej platformie, kt\u00f3ra nie zajmuje si\u0119 kwesti\u0105 prawa Kopt\u00f3w do zajmowania stanowisk publicznych. Dodatkowo propozycja platformy z 2007 r. zawiera\u0142a klauzul\u0119 wymagaj\u0105c\u0105, by \u201ewszystkie dzia\u0142ania zwi\u0105zane z aspektami turystyki by\u0142y zgodne z islamskimi zasadami, warto\u015bciami i prawami\u201d i \u017ce \u201eturysta musi zapozna\u0107 si\u0119 z religijnymi ograniczeniami muzu\u0142ma\u0144skimi, \u017ceby nie przekroczy\u0107 ich publicznie podczas swojego pobytu [w Egipcie]\u201d. W odr\u00f3\u017cnieniu od tego nowa platforma (s. 41) uznaje znaczenie turystyki jako \u017ar\u00f3d\u0142a dochodu narodowego i \u017ar\u00f3d\u0142a dochodu dla setek tysi\u0119cy Egipcjan, i nie zawiera tej klauzuli. BM jest \u015bwiadome krytyki zar\u00f3wno w kraju, jak za granic\u0105, wywo\u0142anej powy\u017cej wspomnianymi klauzulami z projektu platformy z 2007 r. oraz oczekiwaniami spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej, \u017ce ruch zajmie si\u0119 t\u0105 krytyk\u0105 w ko\u0144cowej wersji. Usuni\u0119cie kontrowersyjnych klauzul dotycz\u0105cych roli Najwy\u017cszej Rady Duchownych, roli kobiet i Kopt\u00f3w oraz obowi\u0105zku turyst\u00f3w przestrzegania praw islamu oznacza zmian\u0119 ideologiczn\u0105, przynajmniej na zewn\u0105trz, w kierunku postawy umiarkowanej. Ta zmiana jednak mo\u017ce by\u0107 jedynie posuni\u0119ciem taktycznym w celu unikni\u0119cia krytyki, przedstawiaj\u0105c parti\u0119 Wolno\u015bci i Sprawiedliwo\u015bci jako tolerancyjn\u0105, nowoczesn\u0105 i umiarkowan\u0105, co w nadchodz\u0105cych wyborach przyci\u0105gnie tak szerok\u0105 baz\u0119 poparcia jak to mo\u017cliwe. * L. Azuri jest pracownikiem naukowym w MEMRI.<\/I> [1]<\/A> Al-Masri Al-Yawm<\/I>(Egypt), September 16, 2011; Al-Ahram<\/I> (Egypt), October 17, 2011. [2]<\/A> Egyptian intellectual Mamoun Fandy claimed that as early as February 2011, the SCAF and the MB had struck a deal, orchestrated by former Egyptian intelligence chief 'Omar Suleiman, to involve the MB in the government. According to Fandy, the SCAF intends to ensure the MB’s victory in the elections, in return for an MB effort to draft a constitution guaranteeing the military a central role in running the country, as in the Turkish model. Al-Sharq Al-Awsat <\/I>(London), July 4, 2011. [3]<\/A> Al-Yawm Al-Sabi’<\/I>(Egypt), July 7, 2011; Roz Al-Yousef<\/I> (Egypt), April 14, 2011. [4]<\/A> On this document and the MB’s position regarding it, see MEMRI Inquiry and Analysis Series Report No. 734, ” Egypt’s Islamic Camp, Once Suppressed By Regime, Now Taking Part in Shaping New Egypt \u2013 Part I: The Al-Azhar Document,” September 6, 2011, http:\/\/www.memri.org\/report\/en\/0\/0\/0\/0\/0\/0\/5617.htm<\/A> . [5]<\/A> Al-Masri Al-Yawm<\/I>(Egypt), October 23, 2011. [6]<\/A> Al-Masri Al-Yawm <\/I>(Egypt), October 5, 2011. [7]<\/A> Al-Masri Al-Yawm <\/I>(Egypt), October 24, 2011. [8]<\/A> Al-Ahram<\/I>(Egypt), September 4, 2011. [9]<\/A> Al-Masri Al-Yawm <\/I>(Egypt), October 23, 2011. [10]<\/A> Al-Ahram, <\/I>(Egypt), September 4, 2011; Al-Masri Al-Yawm <\/I>(Egypt), October 10, 2011. [11]<\/A> Al-Ahram <\/I>(Egypt), October 9, 2011. [12]<\/A> Al-Shurouq <\/I>(Egypt), October 14, 2011. [13]<\/A> For more on the results of the 2010 parliamentary elections and on the MB’s place in them, see MEMRI Inquiry & Analysis Series Report No.653, „Results of Elections to Egyptian People’s Assembly – Ruling Party: 420 Seats, Muslim Brotherhood: 0,” December 28, 2010, http:\/\/www.memri.org\/report\/en\/0\/0\/0\/0\/0\/0\/4875.htm<\/A> . [14]<\/A> Al-Masri Al-Yawm <\/I>(Egypt), May 4, 2011, September 20, 2011. [15]<\/A> Al-Wafd <\/I>(Egypt), March 22, 2011. [16]<\/A> Al-Masri Al-Yawm <\/I>(Egypt), April 2, 2011. [17]<\/A> On the rebellion of the younger generation of the MB, see MEMRI Special Dispatch Series Report No.3654, „Young Members of Egyptian Muslim Brotherhood Call for 'Revolution’ Within the Movement,” March 9, 2011, http:\/\/www.memri.org\/report\/en\/0\/0\/0\/0\/0\/193\/5080.htm<\/A> . [18]<\/A> Al-Masri Al-Yawm <\/I>(Egypt), June 23, 2011; Al-Ahram <\/I>(Egypt), June 22, 2011. [19]<\/A> Al-Masri Al-Yawm <\/I>(Egypt), August 1, 2011. [20]<\/A> Al-Masri Al-Yawm <\/I>(Egypt), September 5, 2011. [21]<\/A> Rdpegypt.org; Al-Masri Al-Yawm<\/I> (Egypt), June 26, 2011. [22]<\/A> Al-Dustour<\/I>(Egypt), July 13, 2011. [23]<\/A> http:\/\/www.facebook.com\/NahdaParty<\/A>; Al-Masri Al-Yawm<\/I> (Egypt), July 5, 2011. [24]<\/A> Al-Wafd<\/I>(Egypt), August 1, 2011. [25]<\/A> Hurryh.com. [26]<\/A> On the 2007 MB draft party platform, see MEMRI Inquiry & Analysis Series Report No.409, „Public Debate on the Political Platform of the Planned Muslim Brotherhood Party in Egypt,” December 11, 2007, http:\/\/www.memri.org\/report\/en\/0\/0\/0\/0\/0\/125\/2632.htm<\/A> . Wprowadzenie Od czasu rewolucji egipskiej Bractwo Muzu\u0142ma\u0144skie (BM) odgrywa centraln\u0105 i jawn\u0105 rol\u0119 na arenie politycznej; jest jednym z najbardziej zorganizowanych i popularnych ruch\u00f3w w kraju, szczeg\u00f3lnie w por\u00f3wnaniu do nowopowsta\u0142ych ruch\u00f3w. Podczas gdy uprzednio BM by\u0142o zdelegalizowane i prze\u015bladowane, obecnie wkroczy\u0142o w sw\u00f3j z\u0142oty wiek. Utworzy\u0142o oficjaln\u0105 parti\u0119 polityczn\u0105, Parti\u0119 Wolno\u015bci i Sprawiedliwo\u015bci, i […]<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[833,835,837,863],"tags":[],"class_list":["post-2043","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-badania-i-analizy","category-archiwum","category-kraje","category-egipt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2043","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2043"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2043\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2043"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2043"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2043"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"