{"id":19910,"date":"2023-09-29T19:40:16","date_gmt":"2023-09-29T17:40:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/?p=19910"},"modified":"2023-09-29T19:40:16","modified_gmt":"2023-09-29T17:40:16","slug":"stopniowo-a-potem-nagle-lekcje-z-arcachu-dla-potencjalnych-ofiar-i-przesladowcow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/stopniowo-a-potem-nagle-lekcje-z-arcachu-dla-potencjalnych-ofiar-i-przesladowcow\/19910","title":{"rendered":"Stopniowo a potem nagle: lekcje z Arcachu dla potencjalnych ofiar i prze\u015bladowc\u00f3w"},"content":{"rendered":"

\u0141atwo by\u0142oby powiedzie\u0107, \u017ce skorumpowany, che\u0142pliwy dyktator Azerbejd\u017canu Ilham Alijew przechytrzy\u0142 i pokona\u0142 administracj\u0119 Bidena i przyw\u00f3dztwo Unii Europejskiej.\u00a0Ale to nie jest ca\u0142a prawda.\u00a0Prawda jest taka, \u017ce \u200b\u200bchcieli by\u0107 przechytrzeni w sprawie niewygodnego istnienia Ormian w G\u00f3rskim Karabachu.\u00a0Jest to problem, kt\u00f3rego znikni\u0119cia pragn\u0119li. Staro\u017cytny nar\u00f3d chrze\u015bcija\u0144ski, \u017cyj\u0105cy przez stulecia w swojej g\u00f3rzystej ojczy\u017anie, zosta\u0142 umieszczony w granicach Azerbejd\u017ca\u0144skiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej przez \u00f3wczesnego sowieckiego komisarza ds. narodowo\u015bci J\u00f3zefa Stalina w 1923 roku. [1] Po rozpadzie Zwi\u0105zku Radzieckiego granice te by\u0142y w du\u017cej mierze traktowane przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 jako \u015bwi\u0119te.\u00a0Wed\u0142ug sytuacji na koniec wrze\u015bnia 2023 r. wygl\u0105da na to, \u017ce re\u017cim Alijewa zako\u0144czy\u0142 akceptowanie Ormian z Arcach (jak nazywali swoj\u0105 ojczyzn\u0119) po dziewi\u0119ciu miesi\u0105cach rosn\u0105cego g\u0142odu i cierpie\u0144, po kt\u00f3rych nast\u0105pi\u0142a kr\u00f3tka, ale krwawa inwazja.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Ale poza bardzo realnymi czystkami etnicznymi na Ormianach w Karabachu, pod nosem USA, UE i ONZ, jakie s\u0105 konsekwencje wykraczaj\u0105ce poza granice tego bezpo\u015bredniego konfliktu?<\/span><\/p>\n

Wydaje si\u0119 jasne, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci w wielu przypadkach granice terytorialne na mapie b\u0119d\u0105 mia\u0142y wi\u0119ksze znaczenie ni\u017c los ludno\u015bci znajduj\u0105cej si\u0119 w tych granicach, cz\u0119sto bezbronnych mniejszo\u015bci etnicznych lub religijnych.\u00a0W wielu sytuacjach b\u0119dziemy \u015bwiadkami powrotu do starej rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej najwa\u017cniejsza jest suwerenno\u015b\u0107 terytorialna i gdzie retoryka praw cz\u0142owieka i odpowiedzialno\u015bci za ochron\u0119 pozostanie w\u0142a\u015bnie tylko retoryk\u0105, pozerstwem i niczym wi\u0119cej.\u00a0Jak zauwa\u017cy\u0142 niedawno Michael Rubin, Chiny mog\u0105 teraz udowodni\u0107, \u017ce Tajwan jest w takim samym stopniu ich w\u0142asno\u015bci\u0105, jak Karabach jest integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Azerbejd\u017canu.\u00a0<\/span>[2]<\/span><\/a><\/p>\n

Oczywi\u015bcie wydaje si\u0119, \u017ce s\u0105 miejsca, gdzie granice nie maj\u0105 znaczenia. Ormianie z Karabachu, Ujgurowie i Rohingjowie maj\u0105 zosta\u0107 zmia\u017cd\u017ceni przez re\u017cimy kontroluj\u0105ce te populacj\u0119 w swoich granicach. Wielkim wyj\u0105tkiem od tego nowego wzrostu suwerenno\u015bci jest sam Zach\u00f3d \u2013 granice Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki i Unii Europejskiej, te granice wydaj\u0105 si\u0119 do\u015b\u0107 przepuszczalne, w przeciwie\u0144stwie do jedenastu kilometr\u00f3w, kt\u00f3re od prawie roku dzieli\u0142y g\u0142oduj\u0105cych Ormian z Arcachu od w\u0142a\u015bciwej Armenii przez Korytarz Lachin.\u00a0Na Lampedus\u0119 dziesi\u0105tki tysi\u0119cy mo\u017ce dotrze\u0107 bezkarnie, ale do Stepanakertu nie mo\u017cna by\u0142o dowie\u017a\u0107 m\u0105ki.\u00a0<\/span><\/p>\n

Sytuacj\u0119 w G\u00f3rskim Karabachu, male\u0144kim obszarze wielko\u015bci ameryka\u0144skiego stanu Rhode Island, obserwowano uwa\u017cnie gdzie indziej, daleko poza Kaukazem, jako model i szablon tego, jak przeprowadzi\u0107 czystki etniczne, \u017ceby usz\u0142o to na sucho.\u00a0Pomog\u0142o oczywi\u015bcie posiadanie azerbejd\u017ca\u0144skiej got\u00f3wki na przekupywanie obcokrajowc\u00f3w, ale jeszcze bardziej znacz\u0105ce by\u0142o po\u0142\u0105czenie rasistowskiej retoryki stosowanej w celu mobilizacji w\u0142asnej ludno\u015bci, blokady ekonomicznej przeciwnika, a na koniec szybkiej akcji wojskowej przeprowadzonej podczas pozorowanych \u201edyskusji pokojowych\u201d z przeciwnikami i z \u0142atwowiernym Zachodem. Widzimy pewne oznaki lub echa tego w wysi\u0142kach Republiki Kosowa maj\u0105cych na celu pozbycie si\u0119 swojej niesfornej serbskiej mniejszo\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej; wysi\u0142ki te prawdopodobnie teraz nabior\u0105 tempa.\u00a0<\/span>[3]<\/span><\/a><\/p>\n

Populacje na Bliskim Wschodzie tak\u017ce bardzo uwa\u017cnie obserwowa\u0142y sytuacj\u0119 na Kaukazie \u2013 po\u0142\u0105czenie skutecznej turecko-azerskiej dwulicowo\u015bci i ra\u017c\u0105cej ameryka\u0144sko-europejskiej nieudolno\u015bci.\u00a0Jak zauwa\u017cy\u0142 jeden z liba\u0144skich obserwator\u00f3w, to, co przydarzy\u0142o si\u0119 Ormianom w Karabachu, prawdopodobnie stanie si\u0119 w g\u00f3rach Libanu za dekad\u0119 lub dwie.\u00a0Mia\u0142 na my\u015bli ludno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 i druzyjsk\u0105 tego regionu, nara\u017con\u0105 na powolne, a nast\u0119pnie nag\u0142e czystki etniczne dokonywane przez coraz bardziej asertywn\u0105 i silnie uzbrojon\u0105 populacj\u0119 muzu\u0142man\u00f3w szyickich \u2013 na czele z Hezbollahem i Amalem \u2013 przy wsp\u00f3\u0142udziale Syrii Assada.\u00a0To polityka etniczna wzorowana na s\u0142ynnym cytacie Hemingwaya z \u201eS\u0142o\u0144ce te\u017c wschodzi\u201d: \u201eJak dosz\u0142o do bankructwa?\u201d\u00a0„Dwiema drogami.\u00a0Stopniowo, a potem nagle\u201d. \u201eR\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107\u201d to wszechobecne, modne s\u0142owo na Zachodzie.\u00a0Na wschodzie jest to jednak co\u015b, co nale\u017cy wyeliminowa\u0107.<\/span><\/p>\n

Chocia\u017c populacje Libanu na wielu obszarach s\u0105 mieszane, nadal istniej\u0105 stosunkowo jednorodne skupiska etniczne chrze\u015bcijan na p\u00f3\u0142nocy i Druz\u00f3w na po\u0142udniu, na terenie dawnego Mutasarrifate [gubernia] G\u00f3r Libanu.\u00a0<\/span>[4]<\/span><\/a> Dla Hezbollahu oba s\u0105 problemami.\u00a0Druzowie blokuj\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 strefy szyickiej wi\u0119kszo\u015bci rozci\u0105gaj\u0105cej si\u0119 od Dahiye w Bejrucie do Po\u0142udnia. Chrze\u015bcijan w Libanie nie da si\u0119 ca\u0142kowicie zmia\u017cd\u017cy\u0107, je\u015bli utrzymaj\u0105 pewn\u0105 kontrol\u0119 nad zwartym bastionem chrze\u015bcija\u0144skim, niezale\u017cnie od tego, jak jest ma\u0142y.\u00a0Zawsze istnieje obawa, cho\u0107 wydaje si\u0119 to ma\u0142o prawdopodobne, \u017ce mog\u0105 ponownie znale\u017a\u0107 zagranicznego patrona, kt\u00f3ry zajmie si\u0119 ich spraw\u0105, tak jak robi\u0142y to zar\u00f3wno Francja, jak i Izrael w r\u00f3\u017cnych momentach w przesz\u0142o\u015bci, ze szkod\u0105 dla hegemonii Hezbollahu\/Iranu w regionie.\u00a0A mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce niewielka, ale wolna liba\u0144ska strefa chrze\u015bcija\u0144ska rozkwitnie obok totalitarnej Syrii i \u201eHezbollahistanu\u201d, jest czym\u015b, czego nale\u017cy za wszelk\u0105 cen\u0119 unika\u0107.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli zmia\u017cd\u017cenie Ormian w Karabachu jest lekcj\u0105 pogl\u0105dow\u0105 dla chrze\u015bcijan i Druz\u00f3w w Libanie, to samo mo\u017cna powiedzie\u0107 o Kurdach w Syrii i Iraku, \u017cyj\u0105cych obecnie we wzgl\u0119dnie autonomicznych regionach.\u00a0Obydwa regiony s\u0105 bardzo podatne na machinacje przeciwko nim kierowane z Damaszku i Bagdadu i, jak na ironi\u0119, takie posuni\u0119cia prawdopodobnie odby\u0142yby si\u0119 za zgod\u0105 Turcji, kt\u00f3ra oczywi\u015bcie by\u0142a kluczowym zwolennikiem Azerbejd\u017canu w jego kampaniach antyormia\u0144skich.\u00a0Turcja przeprowadzi\u0142a ju\u017c czystki etniczne w syryjskim kurdyjskim regionie Afrin, pocz\u0105wszy od 2018 r., przy oboj\u0119tno\u015bci Zachodu.\u00a0<\/span>[5]<\/span><\/a>Turcja chcia\u0142aby kontrolowa\u0107 woln\u0105 od Kurd\u00f3w stref\u0119 przygraniczn\u0105 na ca\u0142ej swojej granicy z Syri\u0105, ale prawdopodobnie zadowoli\u0142aby si\u0119 przysz\u0142o\u015bci\u0105, w kt\u00f3rej utrzyma\u0142aby swoje obecne zdobycze, podczas gdy Assad wypiera wspieranych przez Amerykan\u00f3w Kurd\u00f3w, kt\u00f3rzy rz\u0105dz\u0105 w tzw. Autonomicznej Administracji P\u00f3\u0142nocnej i Wschodniej Syrii (AANES).\u00a0Je\u015bli w 2018 r., kiedy zaj\u0119to Afrin, Zach\u00f3d by\u0142 oboj\u0119tny, w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci prawdopodobnie b\u0119dzie jeszcze bardziej oboj\u0119tny z powodu obsesji na punkcie polityki si\u0142y wobec Rosji i Chin. Szczeg\u00f3lnie, je\u015bli administracji Bidena uda si\u0119 zapewni\u0107 jakie\u015b nowe porozumienie z re\u017cimem w Iranie.<\/span><\/p>\n

Trudna lekcja dla chrze\u015bcijan i Druz\u00f3w w Libanie, a tak\u017ce dla Kurd\u00f3w, polega na tym, aby ju\u017c teraz zaplanowa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 na jeszcze trudniejsz\u0105 ewentualno\u015b\u0107.\u00a0Oznacza to budowanie w jak najwi\u0119kszym stopniu wi\u0119zi zagranicznych, maj\u0105c jednocze\u015bnie \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce w czasie kryzysu te wi\u0119zi zagraniczne mog\u0105 nie mie\u0107 \u017cadnego znaczenia i \u017ce pozostan\u0105, podobnie jak Ormianie w Karabachu, jedynie z w\u0142asnymi zasobami gospodarczymi i si\u0142ami bezpiecze\u0144stwa, by pr\u00f3bowa\u0107 prze\u017cy\u0107 i przetrwa\u0107.\u00a0Jest to przera\u017caj\u0105ca mo\u017cliwo\u015b\u0107, kt\u00f3rej jednak nie mo\u017cna zignorowa\u0107.<\/span><\/p>\n

*Alberto M. Fernandez jest wiceprezesem MEMRI.<\/span><\/i><\/p>\n

\n

[1]<\/span><\/a>\u00a0Rferl.org\/a\/30893222.html, October 14, 2020.<\/span><\/p>\n

[2]<\/span><\/a>\u00a0Aei.org\/op-eds\/did-biden-just-greenlight-world-war-iii, September 25, 2023.<\/span><\/p>\n

[3]<\/span><\/a>\u00a0B92.net\/eng\/news\/politics.php?nav_id=116617, September 15, 2023.<\/span><\/p>\n

[4]<\/span><\/a>\u00a0Washingtoninstitute.org\/policy-analysis\/preserving-unity-lebanon-federating-its-political-system, April 20, 2023.<\/span><\/p>\n

[5]<\/span><\/a>\u00a0Nybooks.com\/online\/2018\/04\/11\/how-turkeys-campaign-in-afrin-is-stoking-syrian-hatreds, April 11, 2018.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0141atwo by\u0142oby powiedzie\u0107, \u017ce skorumpowany, che\u0142pliwy dyktator Azerbejd\u017canu Ilham Alijew przechytrzy\u0142 i pokona\u0142 administracj\u0119 Bidena i przyw\u00f3dztwo Unii Europejskiej.\u00a0Ale to nie jest ca\u0142a prawda.\u00a0Prawda jest taka, \u017ce \u200b\u200bchcieli by\u0107 przechytrzeni w sprawie niewygodnego istnienia Ormian w G\u00f3rskim Karabachu.\u00a0Jest to problem, kt\u00f3rego znikni\u0119cia pragn\u0119li. Staro\u017cytny nar\u00f3d chrze\u015bcija\u0144ski, \u017cyj\u0105cy przez stulecia w swojej g\u00f3rzystej ojczy\u017anie, zosta\u0142 umieszczony […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19912,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[824,828,835,837],"tags":[908,912],"class_list":["post-19910","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-specjalne-komunikaty","category-autonomia-palestynska","category-archiwum","category-kraje","tag-izrael","tag-konflikt-arabsko-izraelski"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19910","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19910"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19910\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19913,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19910\/revisions\/19913"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19912"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19910"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19910"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19910"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}