{"id":19718,"date":"2023-08-25T19:19:29","date_gmt":"2023-08-25T17:19:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/?p=19718"},"modified":"2023-08-25T19:20:59","modified_gmt":"2023-08-25T17:20:59","slug":"swiat-staje-sie-wielobiegunowy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/swiat-staje-sie-wielobiegunowy\/19718","title":{"rendered":"\u015awiat staje si\u0119 wielobiegunowy"},"content":{"rendered":"

Z punktu widzenia Bliskiego Wschodu wydaje si\u0119, \u017ce \u201ejednobiegunowy moment\u201d Zachodu dobieg\u0142 ko\u0144ca.\u00a0Stany Zjednoczone skoncentrowa\u0142y wszystkie swoje wysi\u0142ki na finansowym i militarnym wsparciu Ukrainy przeciwko Rosji, zaniedbuj\u0105c jednak inne regiony \u015bwiata \u2013 przede wszystkim Bliski Wsch\u00f3d.\u00a0USA by\u0142y nieobecne w regionie, w zwi\u0105zku z czym ich historyczni i strategiczni sojusznicy w Zatoce \u2013 jak Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie \u2013 zacz\u0119li szuka\u0107 innych kraj\u00f3w ch\u0119tnych do wsparcia ich interes\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Chiny, kt\u00f3re pragn\u0105 sta\u0107 si\u0119 czo\u0142ow\u0105 superpot\u0119g\u0105 \u015bwiata, nie mog\u0142y sobie wymarzy\u0107 lepszej okazji.\u00a0Wykorzystuj\u0105c pr\u00f3\u017cni\u0119 pozostawion\u0105 przez USA, Pekin po\u015bredniczy\u0142 w normalizacji stosunk\u00f3w pomi\u0119dzy dwoma najwa\u017cniejszymi krajami regionu: Iranem i Arabi\u0105 Saudyjsk\u0105.\u00a0<\/span>[1]<\/span><\/a>\u00a0W ko\u0144cu Waszyngton porzuci\u0142 Saudyjczyk\u00f3w w ich wojnie zast\u0119pczej z Teheranem (w istocie prezydent Joe Biden przyrzek\u0142 uczyni\u0107 Arabi\u0119 \u200b\u200bSaudyjsk\u0105 pa\u0144stwem pariasem w \u015bwietle zab\u00f3jstwa dziennikarza D\u017camala Chaszukd\u017ciego), wi\u0119c zdecydowali si\u0119 zachowywa\u0107 zgodnie ze starym powiedzeniem: \u201eJe\u015bli nie mo\u017cesz ich pokona\u0107, do\u0142\u0105cz do nich\u201d.<\/span><\/p>\n

<\/span>Prezydent Chin Xi Jinping \u2013 Chiny pragn\u0105 zosta\u0107 czo\u0142ow\u0105 superpot\u0119g\u0105 \u015bwiata (Zdj\u0119cie: AFP)<\/span><\/i><\/p>\n

Dyplomatyczna decyzja Saudyjczyk\u00f3w okaza\u0142a si\u0119 satysfakcjonuj\u0105ca.\u00a0Iran powstrzyma\u0142 ataki Houtich na kraje Rady Wsp\u00f3\u0142pracy Zatoki, a Stany Zjednoczone zosta\u0142y zmuszone do uznania strategicznego znaczenia Arabii Saudyjskiej, daj\u0105c jej zielone \u015bwiat\u0142o do opracowania cywilnego programu nuklearnego w zamian za wsparcie w negocjacjach nuklearnych z Iranem. Cz\u0119\u015bciowo wynika\u0142o to ze strachu, \u017ce dawny sojusznik na dobre odwr\u00f3ci si\u0119 od Zachodu i zamiast tego zwr\u00f3ci si\u0119 ku Wschodowi.<\/span><\/p>\n

Lepiej p\u00f3\u017ano ni\u017c wcale, ale mimo to jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano.\u00a0Arabia Saudyjska ju\u017c zdywersyfikowa\u0142a swoje sojusze, uznaj\u0105c, \u017ce nie mo\u017ce polega\u0107 wy\u0142\u0105cznie na Stanach Zjednoczonych.\u00a0Co wi\u0119cej, po katastrofalnym wycofaniu si\u0119 z Afganistanu, Stany Zjednoczone trac\u0105 pozycj\u0119 w Iraku, kt\u00f3ry jest dzi\u015b <\/span>de facto<\/span><\/i> ira\u0144sk\u0105 koloni\u0105.\u00a0Niedawne wzmocnienia Ameryki na morzu i na l\u0105dzie w Syrii i Zatoce Perskiej nie zmieni\u0105 tego faktu.<\/span><\/p>\n

Tymczasem Chiny w dalszym ci\u0105gu wzmacniaj\u0105 swoj\u0105 rol\u0119 polityczn\u0105 i gospodarcz\u0105 w regionie.\u00a0Ambasador Chin w Teheranie, Chang Hua podkre\u015bli\u0142 niedawno, \u017ce wsp\u00f3\u0142praca chi\u0144sko-ira\u0144ska jest u szczytu. Rzeczywi\u015bcie, wed\u0142ug firmy Kpler zajmuj\u0105cej si\u0119 analiz\u0105 danych, obj\u0119te sankcjami dostawy ira\u0144skiej ropy naftowej do Chin potroi\u0142y si\u0119 w ci\u0105gu ostatnich trzech lat, a sektor naftowy Iranu odnotowuje zauwa\u017calny wzrost.\u00a0Pa\u0144stwowy koncern naftowy Arabii Saudyjskiej, Aramco, r\u00f3wnie\u017c inwestuje miliardy dolar\u00f3w w chi\u0144ski przemys\u0142 petrochemiczny.<\/span><\/p>\n

<\/span>Premier Benjamin Netanjahu i prezydent Chin Xi Jinping \u2013 tak\u017ce Bibi ma zaplanowan\u0105 wizyt\u0119 w Chinach (fot. Getty Images)<\/span><\/i><\/p>\n

Tak\u017ce premier Izraela Benjamin Netanjahu ma zaplanowan\u0105 wizyt\u0119 w Pekinie.\u00a0<\/span>[2]<\/span><\/a>\u00a0Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jest to trudny czas dla Izraela \u2013 co tydzie\u0144 w ca\u0142ym kraju odbywaj\u0105 si\u0119 masowe demonstracje przeciwko rz\u0105dowi i polityce Netanjahu, a Autonomia Palesty\u0144ska coraz bardziej obawia si\u0119 zamachu stanu na Zachodnim Brzegu dokonanego przez Hamas, Palesty\u0144ski Islamski D\u017cihad i inne grupy terrorystyczne.\u00a0Poniewa\u017c Stany Zjednoczone wydaj\u0105 si\u0119 coraz bardziej bezsilne w radzeniu sobie z trwaj\u0105cym od kilkudziesi\u0119ciu lat konfliktem izraelsko-palesty\u0144skim, Chiny ch\u0119tnie zast\u0105pi\u0142yby je w roli nowego mediatora (obok Kataru i Egiptu).\u00a0<\/span>[3]<\/span><\/a><\/p>\n

Dla Izraela Chiny s\u0105 r\u00f3wnie\u017c cenne jako kana\u0142 dialogu z Rosj\u0105.\u00a0Stany Zjednoczone naciska\u0142y na Izrael, aby sprzeda\u0142 Niemcom sw\u00f3j system obrony przeciwrakietowej Arrow, kt\u00f3ry prawdopodobnie trafi na Ukrain\u0119.\u00a0Rosjanie, kt\u00f3rzy dzia\u0142aj\u0105 u s\u0105siada Izraela, Syrii, nie zlekcewa\u017c\u0105 tego.\u00a0Przez lata istnia\u0142o milcz\u0105ce porozumienie mi\u0119dzy obydwoma krajami, kt\u00f3re pozwala\u0142o Izraelowi atakowa\u0107 wspierane przez Iran boj\u00f3wki w Syrii, ale sytuacja mo\u017ce si\u0119 pogorszy\u0107, je\u015bli izraelski system Arrow trafi na Ukrain\u0119.\u00a0W\u0142a\u015bnie dlatego Izrael mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c zainteresowany \u201edywersyfikacj\u0105\u201d swoich globalnych sojuszy w celu ochrony swoich interes\u00f3w narodowych.<\/span><\/p>\n

Chiny ciesz\u0105 si\u0119, gdy Stany Zjednoczone s\u0105 zaj\u0119te Ukrain\u0105.\u00a0Zgodnie z naukami Lao Tzu, Pekin chce, aby obecny konflikt trwa\u0142 nadal, gdy\u017c poch\u0142ania on energi\u0119 Ameryki i daje KPCh czas na wzmocnienie swojej pozycji wobec Waszyngtonu.<\/span><\/p>\n

<\/span>Prezydent Autonomii Palesty\u0144skiej Mahmoud Abbas i prezydent Chin Xi Jinping \u2013 Chiny chcia\u0142yby po\u015bredniczy\u0107 w konflikcie palesty\u0144sko-izraelskim (Zdj\u0119cie: AP)<\/span><\/i><\/p>\n

To samo mo\u017cna powiedzie\u0107 o Rosji.\u00a0Konflikt na Ukrainie da\u0142 Moskwie wyj\u0105tkow\u0105 okazj\u0119 do przewodzenia walce z \u201eneokolonializmem\u201d i \u201eimperializmem\u201d na kontynencie afryka\u0144skim i gdzie indziej, tak jak to mia\u0142o miejsce w czasach Zwi\u0105zku Radzieckiego.\u00a0Niedawny zamach stanu w Nigrze pokazuje, \u017ce Rosji uda\u0142o si\u0119 ponownie ustawi\u0107 w tej roli, poniewa\u017c mimo nacisk\u00f3w Ameryki na interwencj\u0119 Wsp\u00f3lnoty Gospodarczej Pa\u0144stw Afryki Zachodniej (ECOWAS) przeciwko juncie wojskowej, wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraj\u00f3w afryka\u0144skich sprzeciwia si\u0119 rozpocz\u0119ciu wojny.\u00a0Na razie, pomimo zachodnich sankcji i wojny na Ukrainie, Rosja utrzymuje si\u0119 na powierzchni, g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki po\u017cyczkom pa\u0144stwowym, subsydiom oraz sprzeda\u017cy ropy i gazu do Chin.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli ide\u0105 Zachodu, by zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 w wojn\u0119 Ukrainy z Rosj\u0105, by\u0142o utrwalenie \u201eko\u0144ca historii\u201d, to koncepcja Fukuyamy, kt\u00f3ra przewidywa\u0142a, \u017ce \u200b\u200bliberalna demokracja zwyci\u0119\u017cy jako trwa\u0142y porz\u0105dek, osi\u0105gn\u0119\u0142a co\u015b zupe\u0142nie odwrotnego.\u00a0Poniewa\u017c USA s\u0105 w zasadzie nieobecne na \u015bwiecie, pojawi\u0142y si\u0119 nowe pot\u0119gi.\u00a0Pot\u0119gi te nie maj\u0105 jeszcze takich wp\u0142yw\u00f3w jak Stany Zjednoczone, niemniej stale rosn\u0105 w miar\u0119 zmniejszania si\u0119 dominacji Ameryki.\u00a0W konsekwencji wybory prezydenckie w USA w 2024 r. b\u0119d\u0105 decyduj\u0105ce dla ustalenia, czy ameryka\u0144ska wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 przetrwa (a miejmy nadziej\u0119, \u017ce tak si\u0119 stanie), czy te\u017c ca\u0142kowicie si\u0119 za\u0142amie i ust\u0105pi miejsca \u201ewielobiegunowemu\u201d porz\u0105dkowi \u015bwiatowemu, nad kt\u00f3rym od lat pracuj\u0105 Chiny i Rosja.<\/span><\/p>\n

*Anna Mahjar-Barducci jest starszym pracownikiem naukowym MEMRI<\/span><\/i><\/p>\n

\n

[1]<\/span><\/a>\u00a0Ynetnews.com\/article\/rj6ddcben, March 21, 2023.<\/span><\/p>\n

[2]<\/span><\/a>\u00a0Ynetnews.com\/article\/sknohryu2, June 28, 2023.<\/span><\/p>\n

[3]<\/span><\/a>\u00a0Ynetnews.com\/article\/hyv6vrtp3, June 19, 2023.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z punktu widzenia Bliskiego Wschodu wydaje si\u0119, \u017ce \u201ejednobiegunowy moment\u201d Zachodu dobieg\u0142 ko\u0144ca.\u00a0Stany Zjednoczone skoncentrowa\u0142y wszystkie swoje wysi\u0142ki na finansowym i militarnym wsparciu Ukrainy przeciwko Rosji, zaniedbuj\u0105c jednak inne regiony \u015bwiata \u2013 przede wszystkim Bliski Wsch\u00f3d.\u00a0USA by\u0142y nieobecne w regionie, w zwi\u0105zku z czym ich historyczni i strategiczni sojusznicy w Zatoce \u2013 jak Arabia Saudyjska […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19720,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[824,828,835,837],"tags":[948,970],"class_list":["post-19718","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-specjalne-komunikaty","category-autonomia-palestynska","category-archiwum","category-kraje","tag-china","tag-russia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19718","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19718"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19718\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19723,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19718\/revisions\/19723"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19720"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19718"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19718"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19718"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}