{"id":19200,"date":"2023-05-15T20:44:05","date_gmt":"2023-05-15T18:44:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/?p=19200"},"modified":"2023-05-15T20:44:45","modified_gmt":"2023-05-15T18:44:45","slug":"taha-i-al-moghamsy-dwaj-reformatorzy-dwa-bardzo-rozne-swiaty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/taha-i-al-moghamsy-dwaj-reformatorzy-dwa-bardzo-rozne-swiaty\/19200","title":{"rendered":"Taha i Al-Moghamsy: dwaj reformatorzy, dwa bardzo r\u00f3\u017cne \u015bwiaty"},"content":{"rendered":"

Reforma jest trudna w najlepszych okoliczno\u015bciach.\u00a0W pa\u0144stwach autokratycznych reforma mo\u017ce by\u0107, nawet je\u015bli jest rozpaczliwie potrzebna, niebezpieczna, je\u015bli nie samob\u00f3jcza.\u00a0Mo\u017ce os\u0142abia\u0107 rz\u0105dy lub je wzmacnia\u0107, tworzy\u0107 lub niszczy\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa.\u00a0Zwalczanie reformator\u00f3w, demonizowanie ich i prze\u015bladowanie mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c narz\u0119dziem dla autokratycznych re\u017cim\u00f3w w celu wzmocnienia ich ortodoksyjnej wiarygodno\u015bci, zw\u0142aszcza je\u015bli reformator lub wolnomy\u015bliciel jest osob\u0105 religijn\u0105, jak widzieli\u015bmy w Egipcie w przypadku os\u00f3b takich jak Islam Al- Buhairi czy Ahmed Abdo Muhammad Maher.\u00a0<\/span>[1]<\/span><\/a><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

MEMRI udokumentowa\u0142 niedawno kontrowersje w j\u0119zyku arabskim, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w Arabii Saudyjskiej i na Bliskim Wschodzie w zwi\u0105zku z komentarzami saudyjskiego duchownego Saleha Al-Moghamsy’ego.\u00a0To nie jest jeden z tych przypadk\u00f3w, gdy duchowny propaguje nietolerancj\u0119, ale wr\u0119cz przeciwnie, stara si\u0119 promowa\u0107 tolerancj\u0119, cho\u0107 przez po\u015bredni\u0105, ale radykaln\u0105 inicjatyw\u0119.\u00a07 kwietnia 2023 r. Al-Moghamsy udzieli\u0142 wywiadu oficjalnej telewizji saudyjskiej i opowiada\u0142 si\u0119 za utworzeniem nowej islamskiej szko\u0142y prawoznawstwa i argumentowa\u0142, \u017ce taka szko\u0142a jest pilnie potrzebna, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce ponowne zbadanie pracy staro\u017cytnych uczonych jest nieuniknione.\u00a0<\/span>[2]<\/span><\/a>\u00a0Szczeg\u00f3lnie skupi\u0142 si\u0119 na potrzebie usuni\u0119cia \u201enieautentycznych\u201d powiedze\u0144 Proroka Mahometa, cz\u0119sto wykorzystywanych przez ekstremist\u00f3w jako bro\u0144, ze zbioru akceptowanych hadis\u00f3w.<\/span><\/p>\n

By\u0142y szef presti\u017cowego meczetu Kuba ko\u0142o Medyny, Al-Moghamsy, zosta\u0142 zwolniony z tego stanowiska w 2020 r., podobno przez urz\u0119dnik\u00f3w Ministerstwa Dziedzictwa, za tweet wzywaj\u0105cy do uwolnienia niekt\u00f3rych duchownych, ale jest zwolennikiem reform zachodz\u0105cych w Arabii Saudyjskiej pod przyw\u00f3dztwem nast\u0119pcy tronu Muhammada Bin Salmana (MBS).<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Al-Moghamsy przewidzia\u0142, \u017ce zostanie zaatakowany za swoje uwagi i tak si\u0119 sta\u0142o.\u00a0<\/span>[3]<\/span><\/a>\u00a0Zosta\u0142 pot\u0119piony przez duchownych salafickich w Kr\u00f3lestwie i poza nim.\u00a0Co wa\u017cniejsze, jego sugestie zosta\u0142y pot\u0119pione przez najwy\u017csze grono uczonych w Arabii Saudyjskiej, a tak\u017ce przez poszczeg\u00f3lnych czo\u0142owych uczonych saudyjskich.\u00a0Z drugiej strony liberalni pisarze i komentatorzy chwalili propozycj\u0119 Al-Moghamsy’ego i wzywali do p\u00f3j\u015bcia jeszcze dalej, wzywaj\u0105c do jeszcze g\u0142\u0119bszej reformy religijnej.<\/span><\/p>\n

Mimo krytyki ze strony religijnego establishmentu, Al-Moghamsy jest nieugi\u0119ty.\u00a0Ma stosunkowo wysoki profil w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych (6,6 miliona obserwuj\u0105cych na Twitterze\u00a0<\/span>[4]<\/span><\/a>\u00a0i 2,2 miliona obserwuj\u0105cych na YouTube\u00a0<\/span>[5]<\/span><\/a>, gdzie ma ponad 8000 film\u00f3w) i nadal publikuje tre\u015bci po wybuchu kontrowersji.<\/span><\/p>\n

Sugestia Al-Moghamsy’ego, kt\u00f3ra zosta\u0142a tak szybko odrzucona przez religijny establishment, by\u0142a religijnie umiarkowana, cho\u0107 administracyjnie odwa\u017cna.\u00a0Nie opowiada\u0142 si\u0119 za \u017cadnymi prawdziwymi zmianami religijnymi, ale raczej za zmian\u0105 tego, kto interpretuje teksty, poza czterema mocno zakorzenionymi sunnickimi (Hanafi, Maliki, Shafi’i i Hanbali) i jedn\u0105 szyick\u0105 (Ja’fari) szko\u0142ami <\/span>fikh<\/span><\/i> (\u201eprawoznawstwo\u201d).\u00a0Osobom z zewn\u0105trz mo\u017ce si\u0119 to wydawa\u0107 \u0142agodne, ale dla tych, kt\u00f3rzy powa\u017cnie traktuj\u0105 <\/span>fikh<\/span><\/i>, by\u0142o to wystarczaj\u0105co odwa\u017cne.<\/span><\/p>\n

Fakt, \u017ce ten konkretny sp\u00f3r religijny w Kr\u00f3lestwie toczy\u0142 si\u0119 w cywilizowany i wzgl\u0119dnie uprzejmy spos\u00f3b, \u015bwiadczy o tym, jak zmienia si\u0119 Arabia Saudyjska.\u00a0Kraj jest pa\u0144stwem autorytarnym, nikt nie mo\u017ce temu zaprzeczy\u0107, ale u\u015bcisk, w jakim wahabizm mia\u0142 na spo\u0142ecze\u0144stwo i rz\u0105d, zosta\u0142 przerwany.\u00a0Nie tylko policja religijna, kt\u00f3rej kiedy\u015b si\u0119 obawiano, znikn\u0119\u0142a, ale podejmuje si\u0119 szereg krok\u00f3w, aby spr\u00f3bowa\u0107 przekszta\u0142ci\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo w bardziej produktywne, zamo\u017cne i szcz\u0119\u015bliwe, bardziej wed\u0142ug modelu singapurskiego Lee Kwan Yu ni\u017c czegokolwiek, co mog\u0142a by wyprodukowa\u0107 liberalna, demokratyczna Ameryka.\u00a0Zagraniczni obserwatorzy saudyjscy widza t\u0119 ironi\u0119. Awans MBS z\u0142ama\u0142 w\u0142adz\u0119 jego krewnego i rywala Muhammada Bin Nayefa (MBN).\u00a0Bin Nayef, bliski wsp\u00f3\u0142pracownik ameryka\u0144skiej CIA,\u00a0uprawia\u0142 akrobacj\u0119 na wysokim poziomie, \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z Amerykanami w walce z terroryzmem, jednocze\u015bnie s\u0142u\u017c\u0105c jako patron islamizmu w Arabii Saudyjskiej. Niezale\u017cnie od b\u0142\u0119d\u00f3w MBS (w tym winy za morderstwo Chaszod\u017cd\u017ciego), wzmacnia je w ameryka\u0144skich oczach obalenie cz\u0142owieka, z kt\u00f3rym elita wywiadu Waszyngtonu od lat czu\u0142a si\u0119 najlepiej.<\/span><\/p>\n

Zarz\u0105dzane, autorytarne reformy nie s\u0105 przyjemne wed\u0142ug zachodnich standard\u00f3w.\u00a0Ale musimy tylko por\u00f3wna\u0107 to z innymi scenariuszami, kt\u00f3re widzieli\u015bmy w regionie.\u00a0Po pierwsze, istniej\u0105 imploduj\u0105ce pa\u0144stwa upad\u0142e.\u00a0Potem kraje, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o reformach, ale jest to tylko puste gadanie.\u00a0S\u0105 te\u017c kraje, w kt\u00f3rych zabija si\u0119 reformator\u00f3w.\u00a0Nie potrafi\u0119 patrze\u0107 na kontrowersj\u0119 wok\u00f3\u0142 Al-Moghamsy’ego bez cofni\u0119cia si\u0119 w czasie i przypomnienia sobie innego wybitnego reformatora, Suda\u0144czyka Mahmouda Muhammada Tah\u0119.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/span>Mahmoud Muhammad Taha (Talal Nayer)<\/span><\/i><\/p>\n

Taha (1909-1985) by\u0142 radykalnym islamskim reformatorem, kt\u00f3ry chcia\u0142 zliberalizowa\u0107 religi\u0119.\u00a0<\/span>[6]<\/span><\/a>\u00a0Jego wizja daleko wykracza\u0142a poza wszystko, co zasugerowa\u0142 Al-Moghamsy.\u00a0Przez lata Taha pokojowo rozpowszechnia\u0142 swoje pogl\u0105dy w Sudanie.\u00a0W 1968 roku suda\u0144ski s\u0105d oskar\u017cy\u0142 go o apostazj\u0119, ale nic si\u0119 nie sta\u0142o.\u00a0<\/span>[7]<\/span><\/a> Rz\u0105d Sudanu zosta\u0142 obalony w nast\u0119pnym roku przez lewicowych oficer\u00f3w naseryst\u00f3w pod dow\u00f3dztwem genera\u0142a D\u017caafara Al-Nimeiry’ego.\u00a0Ale Al-Nimeiry, lewicowiec, w ko\u0144cu sta\u0142 si\u0119 niepopularny, wi\u0119c wymy\u015bli\u0142 si\u0119 na nowo jako Al-Nimeiry, islamista, i pod namow\u0105 ambitnego islamistycznego przyw\u00f3dcy, Hassana Al-Turabiego, kaza\u0142 straci\u0107 Tah\u0119, radykalnego reformatora o \u0142agodnych manierach, w styczniu 1985 roku. Taha tak naprawd\u0119 nigdy nic nie zrobi\u0142.\u00a0Zosta\u0142 zabity za swoje my\u015bli i s\u0142owa, za wiar\u0119 w r\u00f3wno\u015b\u0107 religii i za sprzeciw wobec szariatu.\u00a0Za to zosta\u0142 uznany za odst\u0119pc\u0119 od islamu i powieszony.<\/span><\/p>\n

Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej Al-Nimeiry zosta\u0142 obalony podczas podr\u00f3\u017cy do Stan\u00f3w Zjednoczonych (islamski Al-Nimeiry sta\u0142 si\u0119 bliskim sojusznikiem antykomunistycznych Stan\u00f3w Zjednoczonych).\u00a0Al-Turabi i jego sojusznicy przej\u0119li ca\u0142y kraj cztery lata p\u00f3\u017aniej, w 1989 r., pogr\u0105\u017caj\u0105c kraj w 30 latach terroru, wojny i islamizmu, z kt\u00f3rych Sudan ledwie wyszed\u0142, zanim ponownie pogr\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 w wojnie w kwietniu 2023 r.<\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug szanowanego Arabskiego Barometru, islam polityczny mo\u017ce w pewnym stopniu powr\u00f3ci\u0107 w regionie, przynajmniej je\u015bli chodzi o poziom religijno\u015bci w\u015br\u00f3d arabskiej m\u0142odzie\u017cy w niekt\u00f3rych krajach.\u00a0<\/span>[8]<\/span><\/a>\u00a0Sonda\u017c nie by\u0142 jednolity (i nie obejmowa\u0142 Arabii Saudyjskiej).\u00a0Ale sonda\u017ce wykaza\u0142y wzrost liczby Suda\u0144czyk\u00f3w (wzrost o 10 procent, do 62 procent), kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce duchowni religijni powinni wp\u0142ywa\u0107 na rz\u0105d.\u00a0\u201eM\u0142odzie\u017c jest bardziej pozytywnie nastawiona do roli religii w polityce w sze\u015bciu z dziewi\u0119ciu kraj\u00f3w uwzgl\u0119dnionych w obu falach badania\u2026 W Tunezji, Iraku i Libanie r\u00f3\u017cnica mie\u015bci si\u0119 w granicach b\u0142\u0119du, co oznacza, \u017ce \u200b\u200bnie dosz\u0142o do \u017cadnej skutecznej zmiany\u201d.\u00a0<\/span>[9]<\/span><\/a>Jak na ironi\u0119, kiedy partie islamistyczne straci\u0142y w\u0142adz\u0119, atrakcyjno\u015b\u0107 islamu u w\u0142adzy wydaje si\u0119 rosn\u0105\u0107 w\u015br\u00f3d m\u0142odych.<\/span><\/p>\n

To\u017csamo\u015b\u0107, zar\u00f3wno narodowa, jak i religijna, b\u0119dzie w nadchodz\u0105cych latach kluczowym polem walki w procesie reform w regionie.\u00a0Nie samym chlebem \u017cyje cz\u0142owiek, a dobrobyt ekonomiczny, je\u015bli taki nadejdzie, nie mo\u017ce poruszy\u0107 serca ani zainspirowa\u0107 duszy.\u00a0Reformatorzy, czy to autorytarni, czy nie, b\u0119d\u0105 musieli umiej\u0119tnie manewrowa\u0107 na polach minowych wiary religijnej i jedno\u015bci narodowej, je\u015bli maj\u0105 odnie\u015b\u0107 sukces.<\/span><\/p>\n

Naj\u0142atwiejsz\u0105, kr\u00f3tkoterminow\u0105 drog\u0105 b\u0119dzie pod\u0105\u017canie drog\u0105 Al-Nimeiry\u2019ego lub re\u017cimu egipskiego pod rz\u0105dami prezydenta Al-Sisi, rodzaj represji owini\u0119tych sztandarem tego lub innego rodzaju islamu.\u00a0O wiele trudniejszym wydaje si\u0119 by\u0107 to, co pr\u00f3buje zrobi\u0107 MBS, a mianowicie wykucie nowej to\u017csamo\u015bci narodowej, w kt\u00f3rej religia jest istotna, ale nie przewy\u017csza innych to\u017csamo\u015bci i gdzie istnieje pewna tolerancja ale, jak wida\u0107 w przypadku Al-Moghamsy, nie tyle, \u017ce ca\u0142y projekt reformy legnie w gruzach. Miejsce, gdzie duma z w\u0142asnego kraju zast\u0119puje dum\u0119 z jednej odmiany szowinistycznej religii.\u00a0Taki wysi\u0142ek mo\u017ce zadecydowa\u0107 nie tylko o przysz\u0142o\u015bci jednego kraju, ale i ca\u0142ego regionu.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

*Amb.\u00a0Alberto M. Fernandez jest wiceprezesem MEMRI.<\/span><\/i><\/p>\n

\n

[1]<\/span><\/a>\u00a0See MEMRI Daily Brief No. 328,\u00a0<\/span>A Sword Of Damocles Over Free Thought In Egypt (And Elsewhere)<\/span><\/a>, October 20, 2021.<\/span><\/p>\n

[2]<\/span><\/a>\u00a0See MEMRI TV Clip No. 10280,\u00a0<\/span>Saudi Islamic Scholar Saleh Al-Moghamsy: A New School Of Islamic Jurisprudence Must Be Established \u2013 I Hope To Be The One Who Does This; There Are Many Exaggerations In The Hadith That Must Be Reevaluated<\/span><\/a>, April 7, 2023.<\/span><\/p>\n

[3]<\/span><\/a>\u00a0See MEMRI Special Dispatch No. 10606,\u00a0<\/span>Saudi Cleric’s Proposal To Establish New School Of Islamic Jurisprudence Rejected By Salafists And Hardliners, Praised, Endorsed By Liberals<\/span><\/a>, May 11, 2023.<\/span><\/p>\n

[4]<\/span><\/a>\u00a0Twitter.com\/SalehAlmoghamsy, accessed May 11, 2023.<\/span><\/p>\n

[5]<\/span><\/a>\u00a0<\/span>Youtube.com\/@Alrasekhoon<\/span><\/a>, accessed May 11, 2023.<\/span><\/p>\n

[6]<\/span><\/a>\u00a0See MEMRI Daily Brief No. 47,\u00a0<\/span>Remembering A Radical Reformer: The Legacy Of Mahmud Muhammad Taha<\/span><\/a>, June 11, 2015.<\/span><\/p>\n

[7]<\/span><\/a>\u00a0Independentarabia.com\/node\/412926, January 18, 2023.<\/span><\/p>\n

[8]<\/span><\/a>\u00a0Arabbarometer.org\/2023\/05\/a-new-dawn-for-politicAl-islam, May 8, 2023.<\/span><\/p>\n

[9]<\/span><\/a>\u00a0Arabbarometer.org\/2023\/05\/a-new-dawn-for-politicAl-islam, May 8, 2023.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Reforma jest trudna w najlepszych okoliczno\u015bciach.\u00a0W pa\u0144stwach autokratycznych reforma mo\u017ce by\u0107, nawet je\u015bli jest rozpaczliwie potrzebna, niebezpieczna, je\u015bli nie samob\u00f3jcza.\u00a0Mo\u017ce os\u0142abia\u0107 rz\u0105dy lub je wzmacnia\u0107, tworzy\u0107 lub niszczy\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa.\u00a0Zwalczanie reformator\u00f3w, demonizowanie ich i prze\u015bladowanie mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c narz\u0119dziem dla autokratycznych re\u017cim\u00f3w w celu wzmocnienia ich ortodoksyjnej wiarygodno\u015bci, zw\u0142aszcza je\u015bli reformator lub wolnomy\u015bliciel jest osob\u0105 religijn\u0105, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19202,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[824,828,835,837],"tags":[911,915],"class_list":["post-19200","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-specjalne-komunikaty","category-autonomia-palestynska","category-archiwum","category-kraje","tag-konfliktu-izraelsko-palestynskiego","tag-islam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19200","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19200"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19204,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19200\/revisions\/19204"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19202"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}