{"id":19195,"date":"2023-05-09T09:08:46","date_gmt":"2023-05-09T07:08:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/?p=19195"},"modified":"2023-05-12T09:11:40","modified_gmt":"2023-05-12T07:11:40","slug":"problem-niedoborow-wody-na-bliskim-wschodzie-i-w-afryce-polnocnej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/problem-niedoborow-wody-na-bliskim-wschodzie-i-w-afryce-polnocnej\/19195","title":{"rendered":"Problem niedobor\u00f3w wody na Bliskim Wschodzie i w Afryce P\u00f3\u0142nocnej"},"content":{"rendered":"

Kiedy zmar\u0142emu ju\u017c kr\u00f3lowi Libii Idrisowi powiedziano, \u017ce w jego pustynnym kr\u00f3lestwie odkryto rop\u0119 naftow\u0105, westchn\u0105\u0142: \u201eChcia\u0142bym, \u017ceby\u015b mi powiedzia\u0142, \u017ce odkry\u0142e\u015b wod\u0119. Woda sprawia, \u017ce \u200b\u200bludzie pracuj\u0105, a ropa sprawia, \u017ce \u200b\u200bmarz\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n

<\/span>U g\u00f3ry: \u201eUczynili\u015bmy z wody wszystko, co \u017cyje [Koran 21:30]\u201d<\/span><\/i>
\n<\/span>Poni\u017cej: \u201eWoda jest b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem, zachowaj j\u0105\u201d.<\/span><\/i><\/p>\n


\n<\/b>Wst\u0119p<\/b><\/p>\n

W dniu 11 lipca 2007 r. w briefingu dla pracownik\u00f3w Komisji Spraw Zagranicznych Senatu Stan\u00f3w Zjednoczonych na temat \u201ePotencjalnych konflikt\u00f3w wodnych na Bliskim Wschodzie\u201d [1],\u00a0<\/span>identyfikuj\u0105c<\/span><\/a>\u00a0wcze\u015bnie ten rodz\u0105cy si\u0119 kryzys, autor niniejszego raportu przedstawi\u0142 mi\u0119dzy innymi nast\u0119puj\u0105ce punkty dotycz\u0105ce niedoboru wody na Bliskim Wschodzie:<\/span><\/p>\n

Bliski Wsch\u00f3d jest najbardziej dotkni\u0119tym niedoborem wody regionem na \u015bwiecie.\u00a0Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraj\u00f3w regionu nie jest w stanie zaspokoi\u0107 obecnego zapotrzebowania na wod\u0119;<\/span><\/p>\n

\u015arednia dost\u0119pno\u015b\u0107 wody wynosi 1200 metr\u00f3w sze\u015bciennych (CM) na osob\u0119 rocznie i przewiduje si\u0119, \u017ce do 2050 r. zmniejszy si\u0119 o po\u0142ow\u0119 (w por\u00f3wnaniu ze \u015bredni\u0105 globaln\u0105 wynosz\u0105c\u0105 obecnie 8900 metr\u00f3w sze\u015bciennych na osob\u0119 rocznie [2007] i oko\u0142o 6000 metr\u00f3w sze\u015bciennych na osob\u0119 rocznie w 2050;<\/span><\/p>\n

Warstwy wodono\u015bne s\u0105 nadmiernie eksploatowane, a jako\u015b\u0107 wody pogarsza si\u0119, co ma konsekwencje dla zdrowia ludzkiego, wydajno\u015bci rolnictwa i \u015brodowiska;<\/span><\/p>\n

Zawodna dost\u0119pno\u015b\u0107 wody sk\u0142ania ludzi do migracji w poszukiwaniu lepszych mo\u017cliwo\u015bci;<\/span><\/p>\n

A oko\u0142o 60 procent w\u00f3d w regionie to wody transgraniczne, tj. wody, kt\u00f3re przep\u0142ywaj\u0105 przez granice mi\u0119dzynarodowe, nara\u017caj\u0105c wiele kraj\u00f3w, w tym Egipt, Irak i Syri\u0119, na skutki decyzji podj\u0119tych w g\u00f3rnym biegu rzeki przez kraje nadbrze\u017cne.\u00a0Wsp\u00f3\u0142czynnik obci\u0105\u017cenia, czyli udzia\u0142 og\u00f3\u0142u odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 wody pochodz\u0105cych spoza kraju: Egipt (96,9 proc.), Syria (80,3 proc.) i Irak (53,3 proc.)<\/span><\/p>\n

Badanie przeprowadzone przez Bank \u015awiatowy na temat problemu niedoboru wody<\/b><\/p>\n

Bank \u015awiatowy opublikowa\u0142 27 kwietnia tego roku obszerne opracowanie znacznie bardziej szczeg\u00f3\u0142owych analiz z ponad 200 stronami tekstu, wykres\u00f3w, tabel i przypis\u00f3w do kwestii poruszonych we wst\u0119pie. <\/span>[2]<\/span><\/a> Badanie przeprowadzone przez czterech do\u015bwiadczonych ekonomist\u00f3w Banku \u015awiatowego zwraca uwag\u0119 na trzy g\u0142\u00f3wne kwestie: obecn\u0105 sytuacj\u0119 w zakresie zapotrzebowania na wod\u0119 i jej dost\u0119pno\u015bci, prognozy do 2050 r. oraz wyniki instytucji zaanga\u017cowanych w zarz\u0105dzanie zasobami wodnymi i spos\u00f3b, w jaki powinny by\u0107 kszta\u0142towane tak, aby radzi\u0107 sobie z pojawiaj\u0105cymi si\u0119 strategicznymi niedoborami wody.<\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug tego badania kraje Bliskiego Wschodu i Afryki P\u00f3\u0142nocnej (MENA) s\u0105 jednymi z najbardziej dr\u0119czonymi niedoborami wody na \u015bwiecie, a ponadto s\u0105 najgor\u0119tszymi i najbardziej suchymi krajami.\u00a0Do\u015bwiadczy\u0142y zmniejszaj\u0105cych si\u0119 dop\u0142yw\u00f3w wody wzd\u0142u\u017c wsp\u00f3lnych rzek i wsp\u00f3lnych warstw wodono\u015bnych.\u00a0Badanie ostrzega, \u017ce \u200b\u200bwzrost populacji i zmiany klimatu tylko zaostrz\u0105 problem niedoboru wody.\u00a0Rzeczywi\u015bcie, populacja wzros\u0142a z nieco ponad 100 milion\u00f3w w 1960 roku do ponad 450 milion\u00f3w w 2018 roku i oczekuje si\u0119, \u017ce wzro\u015bnie do oko\u0142o 720 milion\u00f3w w 2050 roku.<\/span><\/p>\n

Kraje w regionie o najwi\u0119kszych populacjach \u2013 Irak, Syria, Egipt i Maroko \u2013 maj\u0105 znaczn\u0105 populacj\u0119 rolnicz\u0105 i s\u0105 domem dla ponad 70 procent ludno\u015bci wiejskiej regionu, licz\u0105cej 167 milion\u00f3w.\u00a0Kraje te kieruj\u0105 ponad trzy czwarte poboru wody na nawadnianie w rolnictwie.<\/span><\/p>\n

W badaniu oszacowano, \u017ce do 2030 r. \u015brednia roczna dost\u0119pno\u015b\u0107 zasob\u00f3w wodnych na mieszka\u0144ca w regionie MENA spadnie poni\u017cej bezwzgl\u0119dnego progu niedoboru wody wynosz\u0105cego 500 CM na osob\u0119 rocznie.\u00a0Badanie stwierdza, \u017ce \u200b\u200bw ci\u0105gu nast\u0119pnej dekady wszystkie kraje MENA spadn\u0105 poni\u017cej progu niedoboru wody wynosz\u0105cego 1000 CM na osob\u0119 rocznie.\u00a0Ostrzega ponadto, \u017ce pob\u00f3r wody jest znacznie wi\u0119kszy ni\u017c dost\u0119pne zasoby odnawialne, a jest ma\u0142o prawdopodobne, by malej\u0105ce \u017ar\u00f3d\u0142a zaopatrzenia zosta\u0142y uzupe\u0142nione przez opady deszczu.\u00a0W badaniu oszacowano, \u017ce zapotrzebowanie na wod\u0119 w 2050 r. b\u0119dzie wymaga\u0142o dodatkowej poda\u017cy w wysoko\u015bci 25 miliard\u00f3w metr\u00f3w sze\u015bciennych rocznie, co odpowiada budowie 65 stacji odsalania wielko\u015bci Ras Al-Chair w Arabii Saudyjskiej, obecnie najwi\u0119kszej na \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie odsalanie nie jest wolne od koszt\u00f3w, je\u015bli chodzi o szkody dla \u015brodowiska.\u00a0Zak\u0142ady odsalania wyrzucaj\u0105 du\u017ce ilo\u015bci solanki, s\u0142onego materia\u0142u, kt\u00f3ry zwi\u0119ksza zasolenie wody morskiej.\u00a0Rybo\u0142\u00f3wstwo pada g\u0142\u00f3wn\u0105 tego ofiar\u0105.\u00a0Rybacy skar\u017cyli si\u0119 na spadek ilo\u015bci ryb w Zatoce Perskiej, przypisywany wielu zak\u0142adom odsalania prowadzonym przez kraje Zatoki Perskiej, g\u0142\u00f3wnie Arabi\u0119 \u200b\u200b\u200b\u200bSaudyjsk\u0105 i Zjednoczone Emiraty Arabskie.\u00a0Zdolno\u015b\u0107 odsalania jest najwi\u0119ksza w regionie MENA i wynosi 46 procent w por\u00f3wnaniu z 13 procentami w USA i 8 procentami w Europie Zachodniej.<\/span><\/p>\n

Charakter wzrostu populacji ma znacz\u0105cy wp\u0142yw na zu\u017cycie wody. Populacja miejska wzros\u0142a z 40 milion\u00f3w w 1962 roku do 300 milion\u00f3w w 2020 roku. Urbanizacja poci\u0105ga za sob\u0105 zmian\u0119 stylu \u017cycia, a populacje zurbanizowane prawdopodobnie zu\u017cywaj\u0105 wi\u0119cej wody na mieszka\u0144ca ni\u017c tradycyjna ludno\u015b\u0107 wiejska, powoduj\u0105c dodatkowy stres w zapotrzebowaniu na wod\u0119.\u00a0Badanie wskazuje, \u017ce zar\u00f3wno Gaza, jak i Zachodni Brzeg s\u0105 silnie zurbanizowane, a ponad trzy czwarte ludno\u015bci mieszka w miastach.\u00a0Zmniejsza si\u0119 udzia\u0142 rolnictwa jako \u017ar\u00f3d\u0142a utrzymania.<\/span><\/p>\n

Zarz\u0105dzanie zasobami wodnymi<\/b><\/p>\n

Co ciekawe, w badaniu czytamy: \u201eW ca\u0142ej historii instytucje inwestuj\u0105ce i zarz\u0105dzaj\u0105ce [projektami] wody irygacyjnej na du\u017c\u0105 skal\u0119 by\u0142y powi\u0105zane ze scentralizowanymi formami w\u0142adzy \u2013 faraonami, su\u0142tanami, cesarzami, kr\u00f3lami, administracjami kolonialnymi i post-niepodleg\u0142o\u015bciowymi rz\u0105dami centralnymi”.\u00a0Skupienie si\u0119 na du\u017cych projektach infrastrukturalnych, zw\u0142aszcza tamach, rozszerzy\u0142o rol\u0119 rz\u0105d\u00f3w centralnych w zarz\u0105dzaniu zak\u0142adami wodnymi.<\/span><\/p>\n

W badaniu zwr\u00f3cono uwag\u0119 na znaczne rozbie\u017cno\u015bci mi\u0119dzy poda\u017c\u0105 a popytem na wod\u0119.\u00a0Zach\u0119cona dost\u0119pno\u015bci\u0105 dochod\u00f3w z ropy naftowej, jak r\u00f3wnie\u017c po\u017cyczkami udzielanymi na preferencyjnych warunkach przez organizacje mi\u0119dzynarodowe, takie jak Bank \u015awiatowy, wi\u0119kszo\u015b\u0107 rz\u0105d\u00f3w w regionie zainwestowa\u0142a znaczne \u015brodki finansowe w budow\u0119 zap\u00f3r i du\u017cych projekt\u00f3w wodnych, kt\u00f3rych budowa, cho\u0107 kosztowna, niesie ze sob\u0105 znaczny presti\u017c dla w\u0142adc\u00f3w.\u00a0Z drugiej strony kraje te pozosta\u0142y w tyle pod wzgl\u0119dem popytu, a mianowicie budowy infrastruktury niezb\u0119dnej do kierowania wody tam, gdzie jest ona najbardziej potrzebna, czy to w rolnictwie, czy do konsumpcji miejskiej.<\/span><\/p>\n

Obawiaj\u0105c si\u0119 politycznej rewolty i niestabilno\u015bci politycznej, wi\u0119kszo\u015b\u0107 rz\u0105d\u00f3w niech\u0119tnie podnosi ceny wody, aby odzwierciedla\u0142y rzeczywisty koszt produkcji, a jednocze\u015bnie zach\u0119ca\u0142y do \u200b\u200befektywnego wykorzystania ograniczonych zasob\u00f3w i zniech\u0119ca\u0142y do \u200b\u200bmarnotrawstwa.\u00a0Nielegalne pod\u0142\u0105czanie do wodoci\u0105g\u00f3w, nieefektywne lub skorumpowane egzekwowanie rachunk\u00f3w i pobieranie nale\u017cnych pieni\u0119dzy stanowi\u0105 du\u017ce obci\u0105\u017cenie dla zarz\u0105dzania zasobami wodnymi.\u00a0Egzekwowanie przepis\u00f3w wodnych cz\u0119sto spotyka si\u0119 z silnym oporem u\u017cytkownik\u00f3w.\u00a0Badanie podaje przyk\u0142ad z Jordanii, gdzie mieszka\u0144cy wsi wyrzucili urz\u0119dnik\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 przepisami wodnymi, gdy pr\u00f3bowali zamkn\u0105\u0107 nielegalne studnie.\u00a0W rezultacie wk\u0142ad ka\u017cdego metra sze\u015bciennego wody w warto\u015b\u0107 dodan\u0105 brutto rolnictwa nawadnianego waha si\u0119 od mniej ni\u017c 0,10 dolara za cm w Libii do ponad 2 dolar\u00f3w w Izraelu, co daje 20-krotn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119. Ca\u0142kowita produktywno\u015b\u0107 wody w MENA wynosi tylko oko\u0142o po\u0142owy przeci\u0119tnej \u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n

Wirtualna woda<\/b><\/p>\n

Aby sprosta\u0107 rosn\u0105cemu zapotrzebowaniu na wod\u0119 w przysz\u0142o\u015bci, w opracowaniu sformu\u0142owano do\u015b\u0107 du\u017c\u0105 liczb\u0119 zalece\u0144.\u00a0Obejmuj\u0105 one bardziej efektywne wykorzystanie wody w rolnictwie, ekonomiczne ustalanie cen w celu zniech\u0119cenia do marnotrawstwa, wydajniejsze instytucje gospodarki wodnej oraz dalsze poleganie na wirtualnej wodzie.<\/span><\/p>\n

Wirtualna woda to ukryty przep\u0142yw wody w zbo\u017cach i innych towarach, kt\u00f3rymi handluje si\u0119 mi\u0119dzy krajami.\u00a0Na przyk\u0142ad Egipt jest najwi\u0119kszym importerem pszenicy na \u015bwiecie.\u00a0Potrzeba 11 000 galon\u00f3w wody, aby wyhodowa\u0107 buszel lub oko\u0142o 60 funt\u00f3w pszenicy.\u00a0Tradycyjnie uprawa ry\u017cu wymaga od 3000 do 5000 litr\u00f3w wody do wyprodukowania kilograma ry\u017cu i oko\u0142o 135 000 galon\u00f3w wody do wyprodukowania tony lucerny przeznaczonej na pasz\u0119 dla zwierz\u0105t.\u00a0Arabia Saudyjska jest jednym z najwi\u0119kszych importer\u00f3w lucerny.\u00a0Wirtualny import wody w MENA \u2013 woda importowana w \u017cywno\u015bci i innych towarach rolnych podwoi\u0142a si\u0119 do 255 miliard\u00f3w CM w latach 1998-2010. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce ilo\u015b\u0107 wody przep\u0142ywaj\u0105cej przez Nil wynosi oko\u0142o 300 milion\u00f3w CM,\u00a0wirtualna woda wp\u0142ywaj\u0105ca do MENA poprzez towary rolne i inne jest mniej wi\u0119cej r\u00f3wna ca\u0142emu przep\u0142ywowi wody w rzece Nil w ci\u0105gu dekady.\u00a0Polegaj\u0105c w du\u017cym stopniu na wirtualnej wodzie, kraje MENA oszcz\u0119dzaj\u0105 ogromne ilo\u015bci wody, kt\u00f3ra by\u0142aby potrzebna, a w niekt\u00f3rych przypadkach niedost\u0119pna w wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci, do lokalnej uprawy towar\u00f3w w celu wy\u017cywienia du\u017cej i szybko rosn\u0105cej populacji.\u00a0Badanie wskazuje jednak, \u017ce poleganie na wirtualnym imporcie wody nara\u017ca kraje na szok poda\u017cowy, taki jak ten, kt\u00f3ry spowodowa\u0142a niedawna wojna na Ukrainie.<\/span><\/p>\n

Wniosek<\/b><\/p>\n

Autorzy badania konkluduj\u0105 nast\u0119puj\u0105cymi og\u00f3lnymi spostrze\u017ceniami: \u201e\u2026wody staje si\u0119 coraz mniej w regionie MENA\u2026 a obecne trajektorie popytu przewy\u017cszaj\u0105 poda\u017c. Dost\u0119pne odnawialne zasoby wodne s\u0105 nadmiernie przydzielane do zastosowa\u0144 konsumpcyjnych (rolnictwo, miasta i przemys\u0142). Podczas gdy g\u0142\u00f3wne przyczyny niedoboru wody s\u0105 zwi\u0105zane ze wzrostem demograficznym i gospodarczym, koszt zaniechania dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z klimatem jest znacznie wy\u017cszy w MENA ni\u017c w innych regionach \u015bwiata. Kontynuacja obecnej \u015bcie\u017cki gospodarki odpadami i alokacji mo\u017ce kosztowa\u0107 region od 6 i 14 proc. produktu krajowego brutto (PKB) do 2050 r. \u2013 w por\u00f3wnaniu ze \u015bwiatow\u0105 \u015bredni\u0105 redukcji PKB o mniej ni\u017c 1 proc. do 2050 r.\u201d<\/span><\/p>\n

Woda, a nie terytorium czy uchod\u017acy, mo\u017ce by\u0107 g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em konflikt\u00f3w na Bliskim Wschodzie i w Afryce P\u00f3\u0142nocnej.\u00a0Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraj\u00f3w MENA czerpie wod\u0119 spoza swoich granic.\u00a0Rosn\u0105ca populacja zar\u00f3wno w krajach znajduj\u0105cych si\u0119 w g\u00f3rnym, jak i w dolnym biegu rzeki, w po\u0142\u0105czeniu ze zmianami klimatycznymi, zanieczyszczeniem i szybko rosn\u0105c\u0105 urbanizacj\u0105, wywrze wielk\u0105 presj\u0119 na zmniejszanie si\u0119 zasob\u00f3w wodnych i by\u0107 mo\u017ce wywo\u0142a konflikty zbrojne.\u00a0W niedalekiej przysz\u0142o\u015bci region mo\u017ce zosta\u0107 skonfrontowany z tymi, kt\u00f3rych Organizacja Narod\u00f3w Zjednoczonych okre\u015bli\u0142a jako \u201euciekinier\u00f3w wodnych\u201d, czyli tych, kt\u00f3rych ziemia znalaz\u0142a si\u0119 pod wod\u0105 i tych, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 znale\u017a\u0107 wody do picia.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy zmar\u0142emu ju\u017c kr\u00f3lowi Libii Idrisowi powiedziano, \u017ce w jego pustynnym kr\u00f3lestwie odkryto rop\u0119 naftow\u0105, westchn\u0105\u0142: \u201eChcia\u0142bym, \u017ceby\u015b mi powiedzia\u0142, \u017ce odkry\u0142e\u015b wod\u0119. Woda sprawia, \u017ce \u200b\u200bludzie pracuj\u0105, a ropa sprawia, \u017ce \u200b\u200bmarz\u0105\u201d. U g\u00f3ry: \u201eUczynili\u015bmy z wody wszystko, co \u017cyje [Koran 21:30]\u201d Poni\u017cej: \u201eWoda jest b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem, zachowaj j\u0105\u201d. Wst\u0119p W dniu 11 lipca 2007 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19197,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[824,828,835,837],"tags":[885,909,921,924,954,967,968],"class_list":["post-19195","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-specjalne-komunikaty","category-autonomia-palestynska","category-archiwum","category-kraje","tag-arabia-saudyjska","tag-irak","tag-jordania","tag-egipt","tag-syria","tag-autonomia-palestynska","tag-zjednoczone-emiraty-arabskie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19195","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19195"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19195\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19198,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19195\/revisions\/19198"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19197"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}