![](\"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/MDB229-1.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
31 sierpnia 2020 r. w D\u017cuba, stolicy Republiki Po\u0142udniowego Sudanu, mia\u0142o miejsce historyczne wydarzenie. By\u0142o to podpisanie Porozumienia Pokojowego D\u017cuba (JPA) mi\u0119dzy rz\u0105dem tymczasowym Sudanu a sze\u015bcioma suda\u0144skimi grupami rebeliant\u00f3w obejmuj\u0105cymi Suda\u0144ski Front Rewolucyjny (SFR) i Ruch Wyzwolenia Sudanu pod przewodnictwem Minniego Minnawiego. Dwie inne grupy rebelianckie, kierowane przez weteran\u00f3w powsta\u0144czych, Abdula Wahid Nura i Abdela Aziz al-Hilu, nie podpisa\u0142y porozumienia, ale pozostaj\u0105 w kontaktach z Chartumem. W negocjacjach po\u015bredniczy\u0142 prezydent Sudanu Po\u0142udniowego, Salva Kiir Mayardit.<\/p>\n
Porozumienie zawarto po roku trudnych negocjacji i jest wielkim osi\u0105gni\u0119ciem kruchego pa\u0144stwa tymczasowego w Sudanie, kt\u00f3re przej\u0119\u0142o rz\u0105dy po obaleniu w 2019 r. trwaj\u0105cego 30 lat re\u017cimu Baszira. Podkre\u015blaj\u0105c znaczenie tego paktu, niemal ca\u0142e suda\u0144skie kierownictwo polityczne uczestniczy\u0142o w podpisywaniu, premier Abdalla Hamdok, genera\u0142 Abdel Fattah al-Burhan, szef Rady Suwerenno\u015bci Sudanu, oraz wiceprzewodnicz\u0105cy Rady, genera\u0142 Muhammad Hamdan Dagalo.<\/p>\n
Suda\u0144ska historia pe\u0142na jest porozumie\u0144 pokojowych, w wi\u0119kszo\u015bci nieudanych. Cywilne lub tymczasowe rz\u0105dy Sudanu dwukrotnie pr\u00f3bowa\u0142y w 1964 i w 1985 roku i ponios\u0142y pora\u017ck\u0119 w doprowadzeniu do pokoju mi\u0119dzy Chartumem a rebeliantami z Sudanu Po\u0142udniowego. Dyktatorom Sudanu uda\u0142o si\u0119 nieco lepiej. Porozumienie z Addis Abeby z 1972 r., podpisane przez dyktatora Gaafara Nimeiry\u2019ego, zako\u0144czy\u0142o pierwsz\u0105 suda\u0144sk\u0105 wojn\u0119 domow\u0105 (1955-1972). Nimeiry z\u0142ama\u0142 nast\u0119pnie t\u0119 umow\u0119 w 1983 r., og\u0142aszaj\u0105c pa\u0144stwo islamskie i wywo\u0142uj\u0105c drug\u0105 suda\u0144sk\u0105 wojn\u0119 domow\u0105 (1983-2005). Re\u017cim islamistycznego dyktatora, Omara al-Baszira zako\u0144czy\u0142 t\u0119 wojn\u0119 przez podpisanie Wszechstronnego Porozumienia Pokojowego (CPA) in 2005, co zako\u0144czy\u0142o jedn\u0105 z najd\u0142u\u017cej trwaj\u0105cych wojen w Afryce. Podczas gdy CPA z czasem doprowadzi\u0142o do niepodleg\u0142o\u015bci Sudanu Po\u0142udniowego, nie zako\u0144czy\u0142o to konflikt\u00f3w o niskim nat\u0119\u017ceniu, kt\u00f3re tl\u0105 si\u0119 w regionach Darfuru, Kordofanu Po\u0142udniowego i Niebieskiego Nilu.<\/p>\n
Dwie grupy, kt\u00f3re nie podpisa\u0142y, s\u0105 znacz\u0105ce, ale prawdopodobnie same nie zerw\u0105 ani nie zak\u0142\u00f3c\u0105 umowy. Panuje zawieszenie broni, kt\u00f3re w zasadzie jest przestrzegane przez wszystkie grupy. Abdul Wahid Nur, kt\u00f3ry dowodzi frakcj\u0105 Fur w Ruchu Wyzwolenia Sudanu (frakcja Minnawiego to g\u0142\u00f3wnie ludzie pochodzenia etnicznego Zaghawa), od lat jest nazywany \u201epan \u2019nie\u2019\u201d zar\u00f3wno przez ludzi Zachodu, jak cz\u0119\u015b\u0107 Suda\u0144czyk\u00f3w. Cho\u0107 istotnie ma baz\u0119 we w\u0142asnej grupie etnicznej, szczeg\u00f3lnie w regionie D\u017cebel Marrah, Nur nie ma licz\u0105cych si\u0119 si\u0142 zbrojnych w terenie. Si\u0142a Abdula Wahida polega na jego konsekwentnej odmowie uczestniczenia w porozumieniach pokojowych Chartumu, kt\u00f3re w ko\u0144cu okazywa\u0142y si\u0119 nieudane.<\/p>\n
Drugi odmawiaj\u0105cy, weteran rebelii ludu Nuba, Abdel Aziz Al-Hilu, przewodniczy frakcji Ruch Wyzwolenia-P\u00f3\u0142noc Lud\u00f3w Sudanu (SPLM-N), kt\u00f3ry w 2017 r. rozbi\u0142 si\u0119 na wojuj\u0105ce frakcje. Frakcja Malik Agar (z regionu Niebieskiego Nilu) podpisa\u0142a porozumienie. Roz\u0142am w SPLM-N motywowany by\u0142 w r\u00f3wnym stopniu konfliktem osobistym, jak etniczno\u015bci\u0105, ale Al-Hilu utrzymywa\u0142, \u017ce zanim mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 prawdziwy pok\u00f3j Sudan musi og\u0142osi\u0107, \u017ce jest prawdziwie \u015bwieckim pa\u0144stwem, nie za\u015b pa\u0144stwem islamskim. Niepokoi si\u0119, \u017ce islamski Sudan wcze\u015bniej lub p\u00f3\u017aniej zastosuje przymus i przemoc wobec nie-muzu\u0142man\u00f3w i \u015bwieckich, jak to si\u0119 zdarzy\u0142o z porozumieniami z Addis Abeby i z CPA.<\/p>\n
To nowe porozumienie ma na celu ostateczne zako\u0144czenie tych brutalnych i krwawych, ale cz\u0119sto zapomnianych wojen, kt\u00f3re hamowa\u0142y rozw\u00f3j i izolowa\u0142y Sudan, wyrz\u0105dzaj\u0105c nieobliczalne szkody miejscowej ludno\u015bci na tych bardzo marginalizowanych obszarach. Podobnie jak przy poprzednich porozumieniach pokojowych sygnatariusze rebeliant\u00f3w otrzymaj\u0105 polityczne stanowiska i rz\u0105dowe synekury w Chartumie. To porozumienie jednak ma na celu namacaln\u0105 popraw\u0119 \u017cycia w strefach konfliktu. Grupy rebelianckie maj\u0105 otrzyma\u0107 30% miejsc w rz\u0105dach regionalnych, kt\u00f3re otrzymaj\u0105 40 procent lokalnych dochod\u00f3w (w\u0142\u0105cznie z dochodami z ropy naftowej), a nowy fundusz b\u0119dzie p\u0142aci\u0142 750 milion\u00f3w dolar\u00f3w rocznie przez 10 lat zubo\u017ca\u0142emu Darfurowi, Kordofanowi Po\u0142udniowemu i Niebieskiemu Nilowi. R\u00f3wnie dodaj\u0105ce otuchy jest ustanowienie Narodowej Komisji Wolno\u015bci Religijnej z lokalnymi oddzia\u0142ami, by pom\u00f3c strzec praw suda\u0144skich chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy s\u0105 znacz\u0105c\u0105 grup\u0105 zar\u00f3wno w stanach Niebieskiego Nilu, jak Kordofanu Po\u0142udniowego.<\/p>\n
![](\"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/MDB2291_1.jpg\")
<\/p>\n
Dla przetrzymania ostrego kryzysu ekonomicznego, zmiany klimatycznej i pandemii koronawirusa Sudan rozpaczliwie potrzebuje pokoju i sprawiedliwo\u015bci, a to porozumienie jest znacz\u0105cym krokiem w tym kierunku. \u00a0Fakt, \u017ce podpisuj\u0105cymi w D\u017cuba byli najpot\u0119\u017cniejsi liderzy kruchego rz\u0105du w Chartumie \u2013 szef cywilnej administracji i dw\u00f3ch kluczowych genera\u0142\u00f3w \u2013 znaczy wiele. Sudan zdecydowanie zas\u0142uguje na wi\u0119ksze poparcie mi\u0119dzynarodowe po tym pakcie pokojowym, jak te\u017c zas\u0142ugiwa\u0142 na nie od odej\u015bcia re\u017cimu Baszira w sierpniu 2019 r.<\/p>\n
Cho\u0107 jednak to porozumienie mo\u017ce i powinno zosta\u0107 przyj\u0119te z zadowoleniem przez mi\u0119dzynarodow\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107, jest ono s\u0142abe. Jest s\u0142abe nie z powodu z\u0142ych intencji sygnatariuszy, nie z powodu niewystarczaj\u0105cych ust\u0119pstw, ale poniewa\u017c zarz\u0105dzanie jest og\u00f3lnie s\u0142abe w kraju wielko\u015bci Sudanu. Pe\u0142no jest tam zbrojnych i paramilitarnych grup, cz\u0119\u015bciowo jako dziedzictwo re\u017cimu Baszira, oraz grup plemiennych i etnicznych (znaczna cz\u0119\u015b\u0107 wojny Chartumu w tych regionach by\u0142a prowadzona przez lokalnie rekrutowanych plemiennych boj\u00f3wkarzy, walcz\u0105cych z tradycyjnymi wrogami po stronie rebeliant\u00f3w). Przemoc na niskim szczeblu dokonywana przez ludzi miejscowych \u2013 walki o pastwiska, wod\u0119 lub inne zasoby \u2013 trwa na wszystkich terenach obj\u0119tych porozumieniem pokojowym i na tych, kt\u00f3re nie s\u0105 obj\u0119te.<\/p>\n
M\u00f3wi\u0105cy \u201cnie\u201d Al-Hilu nie dzia\u0142a ca\u0142kowicie nies\u0142usznie, kiedy \u017c\u0105da wi\u0119cej od Chartumu. Kluczem jednak do zapewnienia pokoju w daleko po\u0142o\u017conych regionach nie jest zobowi\u0105zanie do \u015bwiecko\u015bci, ale zapewnienie, \u017ce w Chartumie jest centralny rz\u0105d, kt\u00f3ry zar\u00f3wno dzia\u0142a, jak i jest sprawiedliwy. Najlepiej mo\u017cna to zrobi\u0107 przez wzmocnienie tymczasowego rz\u0105du kierowanego przez Hamdoka. Jest wielkim osi\u0105gni\u0119ciem, \u017ce w JPA zapisana jest decentralizacja, ale to zobowi\u0105zanie przetrwa tylko, je\u015bli w Sudanie b\u0119dzie przestrzegaj\u0105cy prawa rz\u0105d, kt\u00f3ry respektuje takie porozumienia. Tak z pewno\u015bci\u0105 jest dzisiaj, ale czy tak pozostanie w 2022 r., kiedy sko\u0144czy si\u0119 okres przej\u015bciowy? Teraz jest pora, by spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa czynami, a nie tylko s\u0142owami, wspar\u0142a post\u0119p dokonany przez to porozumienie i przez stworzenie g\u0142\u00f3wnie cywilnego rz\u0105du tymczasowego. Pok\u00f3j, sprawiedliwo\u015b\u0107 i post\u0119p zostan\u0105 zapewnione zmarginalizowanym spo\u0142eczno\u015bciom w Sudanie, je\u015bli post\u0119p, sprawiedliwo\u015b\u0107 i rozw\u00f3j zostan\u0105 zapewnione w Chartumie.<\/p>\n
*Alberto M. Fernandez jest wiceprezesem MEMRI.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 31 sierpnia 2020 r. w D\u017cuba, stolicy Republiki Po\u0142udniowego Sudanu, mia\u0142o miejsce historyczne wydarzenie. By\u0142o to podpisanie Porozumienia Pokojowego D\u017cuba (JPA) mi\u0119dzy rz\u0105dem tymczasowym Sudanu a sze\u015bcioma suda\u0144skimi grupami rebeliant\u00f3w obejmuj\u0105cymi Suda\u0144ski Front Rewolucyjny (SFR) i Ruch Wyzwolenia Sudanu pod przewodnictwem Minniego Minnawiego. Dwie inne grupy rebelianckie, kierowane przez weteran\u00f3w powsta\u0144czych, Abdula Wahid Nura i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14673,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[835,836,845,864],"tags":[],"class_list":["post-14671","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum","category-tematy","category-stosunki-wewnatrzarabskie","category-specjalne-raporty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14671","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14671"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14671\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14675,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14671\/revisions\/14675"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14673"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14671"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14671"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14671"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}