{"id":1415,"date":"2010-11-04T00:00:00","date_gmt":"2010-11-04T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www2.memri.org\/polaco\/pakistanski-pracownik-naukowy-wzywa-do-wprowadzenia-racjonalizmu-do-nauki-islamu-w-pakistanie-mozna-rozwinac-idee-o-nowej-roli-dzihadu-jako-krucjaty-pokoju-wiedzy-kreatywnosci-i-innowacji\/1415"},"modified":"2010-11-04T00:00:00","modified_gmt":"2010-11-04T00:00:00","slug":"pakistanski-pracownik-naukowy-wzywa-do-wprowadzenia-racjonalizmu-do-nauki-islamu-w-pakistanie-mozna-rozwinac-idee-o-nowej-roli-dzihadu-jako-krucjaty-pokoju-wiedzy-kreatywnosci-i-innowacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/pakistanski-pracownik-naukowy-wzywa-do-wprowadzenia-racjonalizmu-do-nauki-islamu-w-pakistanie-mozna-rozwinac-idee-o-nowej-roli-dzihadu-jako-krucjaty-pokoju-wiedzy-kreatywnosci-i-innowacji\/1415","title":{"rendered":"Pakista\u0144ski pracownik naukowy wzywa do wprowadzenia racjonalizmu do nauki islamu w Pakistanie: \u201cMo\u017cna rozwin\u0105\u0107 ide\u0119 o nowej roli d\u017cihadu jako krucjaty pokoju, wiedzy, kreatywno\u015bci i innowacji\u2026\u201d"},"content":{"rendered":"<div class=\"bodytext c1\">\n<p><em>W niedawnym artykule znany pakista\u0144ski pracownik naukowy i publicysta, Elf Habib, podkre\u015bli\u0142 potrzeb\u0119 k\u0142adzenia nacisku na racjonalizm w kursach \u201cIslamiat\u201d nauczanych w pakista\u0144skich szko\u0142ach i na uczelniach. \u201eIslamiat\u201d czyli nauka islamu, stanowi\u0105 kluczowy sk\u0142adnik pakista\u0144skiego systemu edukacyjnego.<\/em><\/p>\n<p><em>Dwucz\u0119\u015bciowy artyku\u0142, zatytu\u0142owany \u201cRacjonalizowanie kurs\u00f3w Islamiat\u201d, zosta\u0142 opublikowany przez liberaln\u0105 gazet\u0119 z Lahore \u201eDaily Times\u201d 18 i 19 pa\u017adziernika.<\/em><\/p>\n<p><em>Habib argumentowa\u0142, \u017ce obskuranckie my\u015blenie religijne zosta\u0142o wprowadzone do pakista\u0144skich program\u00f3w szkolnych podczas rz\u0105d\u00f3w genera\u0142 Zia-ul-Haqa w latach 1980. i istnieje pilna potrzeba zracjonalizowania program\u00f3w, by wyeliminowa\u0107 \u201eobskuranck\u0105 wersj\u0119 islamu\u201d.<\/em><\/p>\n<p><em>Podkre\u015blaj\u0105c potrzeb\u0119 racjonalizacji kurs\u00f3w Islamiat, Habibi podkre\u015bli\u0142 jednak potrzeb\u0119 nadania nowego znaczenia d\u017cihadowi, pisz\u0105c: \u201cMo\u017cna rozwin\u0105\u0107 [w podr\u0119cznikach] ide\u0119 o nowej roli d\u017cihadu jako krucjaty dla pokoju, wiedzy, kreatywno\u015bci i innowacji, \u017ceby pokona\u0107 choroby, g\u0142\u00f3d, pragnienie i zanieczyszczenia, i poprawi\u0107 dobrostan ludzi\u201d.<\/em><\/p>\n<p><strong>&#8222;Koraniczne wersety \u2026zosta\u0142y wprowadzone tak\u017ce do matematyki i nauk przyrodniczych, a nauka islamu sta\u0142a si\u0119 obowi\u0105zkowa na studiach wy\u017cszych i podyplomowych\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Poni\u017cej podajemy fragmenty pierwszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u<a name=\"_ednref1\"><\/a> <a href=\"#_edn1\">[1]<\/a> :<\/p>\n<p>Narastaj\u0105ca nietolerancja, ekstremizm i irracjonalno\u015b\u0107, kt\u00f3re w du\u017cym stopniu wywo\u0142a\u0142y burz\u0119 talib\u00f3w, Al-Kaidy i pokrewnych organizacji terrorystycznych, powoduj\u0105 konieczno\u015b\u0107 przerobienia kurs\u00f3w <em>Islamiat<\/em> oraz wymowy ich nauczania. Istotnie, rzeczywisty i trwa\u0142y sukces przeciwko terroryzmowi, co do czego zgadzaj\u0105 si\u0119 niemal wszyscy o\u015bwieceni analitycy i stratedzy, mo\u017cna zapewni\u0107 tylko przez kszta\u0142towanie umys\u0142\u00f3w i aspiracji m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych krwio\u017cerczych organizacji, niszcz\u0105cych \u017cycie, w\u0142asno\u015b\u0107 i perspektywy pokoju, post\u0119pu i symbiotycznej interakcji w zasadniczo nieuchronnie pluralistycznych spo\u0142eczno\u015bciach, twierdzi, \u017ce walczy o narzucenie dziwacznej, obskuranckiej wersji islamu. Tak wi\u0119c trzeba ujawni\u0107 i naprawi\u0107 daremno\u015b\u0107, bezsens i katastrofalny wp\u0142yw tej mentalno\u015bci\u2026 [przez] wpojenie realistycznego zrozumienia [nakierowanego] na przysz\u0142o\u015b\u0107, zmieniaj\u0105c programy nauczania, kursy i spos\u00f3b uczenia m\u0142odych student\u00f3w. Ta misja jest tym bardziej nagl\u0105ca, \u017ce Pakistan\u2026 jest tak\u017ce obwiniany o wyl\u0119ganie, hodowanie, przechowywanie i eksportowanie niekt\u00f3rych z najbardziej potwornych i zmutowanych gatunk\u00f3w [ekstremizmu].<\/p>\n<p>Wyeliminowanie tej mentalno\u015bci jest tym bardziej konieczne, \u017ce ten kurs, rozpocz\u0119ty przez nieetyczne, dora\u017ane i egoistyczne motywy genera\u0142a Zia-ul-Haqa, najbardziej diabelskiego dyktatora tego kraju, narzuci\u0142 autorytarny i obskurancki proces my\u015blowy i zintensyfikowa\u0142 dusz\u0105cy i manipulacyjny uchwyt [kierowanego przez wojsko] establishmentu na zasobach i instytucjach narodu. Powstrzyma\u0142 nies\u0142ychanie istotne priorytety demokratyczne, takie jak zwierzchnictwo cywilne i sprawiedliwszy rozdzia\u0142 zasob\u00f3w dla powszechnego dobrobytu i rozwoju.<\/p>\n<p>Zia istotnie wyznawa\u0142 wewn\u0119trznie bezsensown\u0105 koncepcj\u0119 fundamentalistyczn\u0105, \u017ce przes\u0142odzone deklaracje poparcia islamu wraz z czytaniem, recytowaniem i uczeniem si\u0119 pism \u015bwi\u0119tych, odrodzi er\u0119 pobo\u017cno\u015bci, zamo\u017cno\u015bci i post\u0119pu oraz legendarny splendor muzu\u0142ma\u0144ski. W rezultacie wersety koraniczne zosta\u0142y wprowadzone tak\u017ce do matematyki i nauk przyrodniczych, a nauka islamu sta\u0142a si\u0119 obowi\u0105zkowa na studiach wy\u017cszych i podyplomowych. Ale obiecany zalew pobo\u017cno\u015bci, post\u0119pu i obfito\u015bci sta\u0142 si\u0119 jako\u015b bardziej nieuchwytny i kraj ze\u015blizgn\u0105\u0142 si\u0119 zamiast tego w spiral\u0119 sekciarstwa i konflikt\u00f3w etnicznych.<\/p>\n<p><strong>&#8222;[Premier Nawaz Szarif] d\u0105\u017cy\u0142 donkiszotowsk\u0105 drog\u0105, by zamieni\u0107 ka\u017cdego chodz\u0105cego do szko\u0142y dzieciaka w intelektualnego giganta, tak bieg\u0142ego w klasycznym arabskim, by t\u0142umaczy\u0107 \u015bwi\u0119ty Koran\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Kursy <em>Islamiat<\/em> sta\u0142y si\u0119 jeszcze obszerniejsze i obci\u0105\u017caj\u0105ce podczas\u2026 [ery dwukrotnego premiera Nawaza Szarifa]. Popychany podobno przez swojego <em>Abbaji<\/em> [ojca] wprowadzi\u0142 obszerne fragmenty pism \u015bwi\u0119tych i dzieci mia\u0142y t\u0142umaczy\u0107 te wersety i dostarcza\u0107 wyja\u015bnie\u0144 dla ka\u017cdego s\u0142owa w nich.<\/p>\n<p>Nawaz, w swojej gorliwo\u015bci wsparcia polityki Zii, d\u0105\u017cy\u0142 donkiszotowsk\u0105 drog\u0105, by zamieni\u0107 ka\u017cdego chodz\u0105cego do szko\u0142y dzieciaka w intelektualnego giganta, tak bieg\u0142ego w klasycznym arabskim, by t\u0142umaczy\u0107 \u015bwi\u0119ty Koran, umie\u0107 na pami\u0119\u0107 znaczne jego cz\u0119\u015bci, a r\u00f3wnocze\u015bnie studiowa\u0107 kilka innych przedmiot\u00f3w. Nauka <em>Islamiat<\/em> by\u0142a wiec obramowana nauk\u0105 klasycznego arabskiego i masywnego uczenia si\u0119 na pami\u0119\u0107.<\/p>\n<p>Reakcja nastolatk\u00f3w na to kolosalne obci\u0105\u017cenie by\u0142a ca\u0142kiem oczywista, i by\u0142y doniesienia, \u017ce w niekt\u00f3rych szko\u0142ach uczniowie wsp\u00f3lnie modlili si\u0119 o uwolnienie od Nawaza i m\u0119ki, jakiej ich podda\u0142. Nigdy si\u0119 nie dowiemy, na ile suplikacje tych m\u0142odych dusz przyspieszy\u0142y jego usuni\u0119cie, ale ci\u0119\u017car kurs\u00f3w <em>Islamiat<\/em> nigdy nie zosta\u0142 zracjonalizowany.<\/p>\n<p><strong>&#8222;Muszarraf\u2026 jak bezmy\u015blny farmer\u2026 chcia\u0142 wy\u0142onienia si\u0119 o\u015bwieconego umiarkowania ze swojej dyktatury\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Genera\u0142 [Pervez] Muszarraf, czwarty dyktator, po oko\u0142o siedmiu latach inkubacji, skierowa\u0142 do realizacji kolejny zestaw program\u00f3w nauczania, kt\u00f3rym wyj\u0105tkowo brakowa\u0142o wizji, perspektywy, zawarto\u015bci i ukierunkowania.<\/p>\n<p>Jak na ironi\u0119 Muszarraf, jak bezmy\u015blny farmer chc\u0105cy zebra\u0107 s\u0142odkie arbuzy z gorzkich tykw, kt\u00f3re zasia\u0142, chcia\u0142 wy\u0142onienia si\u0119 o\u015bwieconego umiarkowania ze swojej dyktatury. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego o\u015bwiadcze\u0144 na rzecz umiarkowania, by\u0142a jednak wyg\u0142aszana podczas d\u0142ugich podr\u00f3\u017cy zagranicznych i mia\u0142a na celu bardziej zmi\u0119kczenie zachodnich darczy\u0144c\u00f3w. [Te wysi\u0142ki]\u2026 tworzy\u0142y wiele chaotycznych sytuacji, wywo\u0142uj\u0105c tak\u017ce gniewne protesty z powodu niekt\u00f3rych jego arbitralnych edykt\u00f3w o wprowadzaniu procedur modlenia si\u0119. Chyber Pachtunchwa odm\u00f3wi\u0142a wprowadzenia tych zmian, a tak\u017ce Belud\u017cystan wzdraga\u0142 si\u0119 przed ich przyj\u0119ciem.<\/p>\n<p><strong>&#8222;Umys\u0142 doceniaj\u0105cy i szanuj\u0105cy r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wiar, kultur i obyczaj\u00f3w, musi by\u0107 subtelnie i niedostrzegalnie pojony\u201d<\/strong><\/p>\n<p>W\u0142a\u015bciwie tylko prawdziwie demokratyczny system po\u015bwi\u0119cony mantrze dialogu, dyskusji i budowania konsensusu, mo\u017ce budowa\u0107 skuteczn\u0105 polityk\u0119 promowania prawdziwych poj\u0119\u0107 tolerancji, troski i mi\u0142o\u015bci dla ludzko\u015bci, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do serdecznego wsp\u00f3\u0142istnienia r\u00f3\u017cnych kultur.<\/p>\n<p>Podstawowe cele i zasady formu\u0142owania tych kurs\u00f3w, tematy i traktowanie ich w podr\u0119cznikach, na kt\u00f3rych maj\u0105 si\u0119 opiera\u0107, jak r\u00f3wnie\u017c materia\u0142 i wskaz\u00f3wki w podr\u0119cznikach dla nauczycieli oraz pomoce dodatkowe musz\u0105 zosta\u0107 uzgodnione na szczeblu narodowym. Pewne podstawowe propozycje w tej sprawie wysuwamy tutaj.<\/p>\n<p>Studia musz\u0105 d\u0105\u017cy\u0107 do wychowania uczni\u00f3w w duchu i idea\u0142ach islamu oraz harmonijnego i pokojowego \u017cycia, interakcji i wsp\u00f3\u0142pracy w szybko rozwijaj\u0105cym si\u0119 i z konieczno\u015bci nieuniknienie pluralistycznym \u015bwiecie. W tym celu umys\u0142 doceniaj\u0105cy i szanuj\u0105cy r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wiar, kultur i obyczaj\u00f3w, musi by\u0107 subtelnie i niedostrzegalnie pojony.<\/p>\n<p>Wszystkie islamskie elementarze musz\u0105 wi\u0119c od samego pocz\u0105tku mie\u0107 rodzaj preambu\u0142y lub wprowadzenia opowiadaj\u0105cego o pojawieniu si\u0119 r\u00f3\u017cnych religii, w\u0142\u0105cznie z ewolucj\u0105 islamu. Musz\u0105 kr\u00f3tko i klarownie pokaza\u0107 niez\u0142omne przywi\u0105zanie pobo\u017cnych wyznawc\u00f3w r\u00f3\u017cnych religii do swojej wiary, rytua\u0142\u00f3w i praktyk, ich pasj\u0119 wobec jej \u015bwi\u0119to\u015bci, wy\u017cszo\u015bci i dominacji oraz zapa\u0142 do walki i po\u015bwi\u0119cenia \u017cycia i maj\u0105tku dla jej obrony, chwa\u0142y i dominacji. Musz\u0105 pokaza\u0107, jak nietolerancja religijna i wojny pustoszy\u0142y \u017cycie, ludzko\u015b\u0107, cywilizacje i kultury\u2026<\/p>\n<p><strong>&#8222;Obsesja zmuszania ka\u017cdego dziecka do t\u0142umaczenia przepisanych tekst\u00f3w arabskich, uwieczniona przez kolejne re\u017cimy\u2026 musi zosta\u0107 zracjonalizowana\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Poni\u017cej podajemy fragmenty z drugiej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u<a name=\"_ednref2\"><\/a> <a href=\"#_edn2\">[2]<\/a> :<\/p>\n<p>W dodatku do wyja\u015bnienia pozycji islamu w konstelacji religii \u015bwiata i potrzeby wsp\u00f3\u0142istnienia z nimi, kursy <em>Islamiat<\/em> powinny zaj\u0105\u0107 si\u0119 konkretami. Przechodz\u0105c do w\u0142a\u015bciwej tre\u015bci i opisu, kursy musz\u0105\u2026 [wywo\u0142ywa\u0107 zainteresowanie] traktowaniem podstaw, wywo\u0142ywa\u0107 zainteresowanie, poci\u0105ga\u0107 i [budzi\u0107] ciekawo\u015b\u0107 poszukiwania wi\u0119cej wiedzy. Sam \u015awi\u0119ty Koran pot\u0119pia niestosowanie wiedzy: \u201eCi, kt\u00f3rym powierzono Prawo Moj\u017cesza, a oni go nie stosowali, s\u0105 podobni do os\u0142a, kt\u00f3ry niesie ksi\u0119gi\u201d. (62:5)<\/p>\n<p>Niekt\u00f3rzy z naszych sufickich \u015bwi\u0119tych, znanych ze swojego wznios\u0142ego stanu duchowego, podkre\u015blali, \u017ce rzeczywi\u015bcie g\u0142\u0119bokie przyj\u0119cie zasadniczych podstaw wiedzy religijnej wystarcza, by przekszta\u0142ci\u0107 \u017cycie cz\u0142owieka. <em>Ilmon bus kareen o<\/em> <em>yaar\/Ikko alif mainoon derkar<\/em> (Zapomnij dum\u0119 z ca\u0142ej swojej wiedzy, przyjacielu\/jeden alfabet jest wszystkim, czego potrzebujesz) Bulleha Szaha jest cudownie trafnym i pragmatycznym stwierdzeniem. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni pedagodzy i psycholodzy r\u00f3wnie\u017c zatwierdzaj\u0105 \u017cywotne znaczenie jasno\u015bci i opanowania podstaw.<\/p>\n<p>Przypomnienie i wyrecytowanie mn\u00f3stwa werset\u00f3w i pism \u015bwi\u0119tych nie jest ju\u017c w rzeczywisto\u015bci problemem w tej epoce zalewu informacji. Miniaturowy chip, ukryty w male\u0144kim zegarku, telefonie kom\u00f3rkowym lub iPod mo\u017ce natychmiast poda\u0107 zestaw znacznie wi\u0119kszy ni\u017c kiedykolwiek przenoszony przez najwspanialsz\u0105 mo\u017cliw\u0105 pami\u0119\u0107. Tak wi\u0119c wersety modlitw, <em>nazira<\/em> (zdolno\u015b\u0107 czytania Koranu) i ostatnich 10 sur Koranu wystarczaj\u0105 do zapami\u0119tania a\u017c do szko\u0142y \u015bredniej.<\/p>\n<p>Obsesja zmuszania ka\u017cdego dziecka do t\u0142umaczenia przepisanych tekst\u00f3w arabskich, uwieczniona przez kolejne re\u017cimy, musi tak\u017ce zosta\u0107 zracjonalizowana. Tak\u017ce uczeni wy\u0142\u0105cznie po\u015bwi\u0119caj\u0105cy si\u0119 arabskiemu, nie mog\u0105 robi\u0107 tego latami, a z pewno\u015bci\u0105 nie bez odniesienia do wcze\u015bniejszych egzegetycznych komentarzy. Ka\u017cdy zdolny do czytania w urdu lub innym j\u0119zyku mo\u017ce automatycznie poj\u0105\u0107 ka\u017cde zalecane, autentyczne t\u0142umaczenie. Autentyczne, uzgodnione t\u0142umaczenie na r\u00f3\u017cne j\u0119zyki mo\u017ce by\u0107 przygotowane przez panel sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z kompetentnych uczonych z r\u00f3\u017cnych dziedzin, odcieni i sekt. Kr\u00f3l James zorganizowa\u0142 autentyczne t\u0142umaczenie Biblii w 1611 roku. Nasi kolejni ministrowie religii przegapili taki krok tak\u017ce cztery stulecia po nim.<\/p>\n<p><strong>&#8222;Studia nad islamem musz\u0105 by\u0107 oddzielone od [nauczania] j\u0119zyka arabskiego\u201d<\/strong><\/p>\n<p>To ewidentnie doprowadza do racjonalizacji roli i miejsca j\u0119zyka arabskiego w studiach nad islamem. Studia nad islamem musz\u0105 by\u0107 oddzielone od j\u0119zyka arabskiego. Koran zosta\u0142 objawiony po arabsku, poniewa\u017c Pan chcia\u0142, by zrozumieli go Arabowie. Z pewno\u015bci\u0105 chce tak\u017ce, by inni rozumieli go w ich w\u0142asnych j\u0119zykach. Niekt\u00f3rzy ameryka\u0144scy muzu\u0142manie rozpocz\u0119li ruch modlenia si\u0119 po angielsku i trend ten z pewno\u015bci\u0105 rozkwitnie wraz z rozkwitaniem obiektywnej my\u015bli i rozumu. Masood Chaddarposz zapocz\u0105tkowa\u0142 to dawno temu w Pend\u017cabie. W chrze\u015bcija\u0144stwie taka praktyka panuje od stuleci i nie wp\u0142yn\u0119\u0142a na jego status ani si\u0142\u0119 najwi\u0119kszej religii \u015bwiata.<\/p>\n<p><em>Islamiat<\/em>jako przedstawienie wiary, zasad i praktyki islamu musi by\u0107 tak\u017ce odr\u00f3\u017cnione od historii islamskiej (lub raczej muzu\u0142ma\u0144skiej), analizuj\u0105cej post\u0119p, problemy, wydarzenia, czynniki i rol\u0119 rozmaitych osobisto\u015bci. Jak dot\u0105d wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych kurs\u00f3w i podr\u0119cznik\u00f3w zam\u0105ca\u0142a to poj\u0119cie, czyni\u0105c te kursy mniej [lekcjami] o duchu i celu islamu, a bardziej hagiografi\u0105 muzu\u0142ma\u0144skich znakomito\u015bci.<\/p>\n<p>Kursy musz\u0105 tak\u017ce by\u0107 dobrze zr\u00f3\u017cnicowane [pod wzgl\u0119dem trudno\u015bci], \u017ceby wzbudza\u0107 zainteresowanie, ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 i rozw\u00f3j. Poczynaj\u0105c od prostszych opis\u00f3w podstawowych regu\u0142, jak <em>Kalima<\/em> na poziomie podstawowym i kontynuuj\u0105c z islamskimi instytucjami i idea\u0142ami na wy\u017cszych poziomach. Rozw\u00f3j powinien tak\u017ce stopniowo wskazywa\u0107 na nieuchronno\u015b\u0107 zmiany i ewolucj\u0119 my\u015bli i zachowania jako wynik osza\u0142amiaj\u0105cych post\u0119p\u00f3w naukowych, przemys\u0142owych, technologicznych i ekonomicznych. Powinno to g\u0142adko prowadzi\u0107 do r\u00f3\u017cnic w interpretacji, wy\u0142onienia si\u0119 r\u00f3\u017cnych sekt i wyzna\u0144 oraz potrzeby konsensusu i adaptacji do zmieniaj\u0105cych si\u0119 okoliczno\u015bci\u2026<\/p>\n<p>Ten temat powinien zosta\u0107 rozszerzony, by obejmowa\u0142 rosn\u0105c\u0105 potrzeb\u0119 i istotno\u015b\u0107 \u015bwiecko\u015bci. Mo\u017cna rozwin\u0105\u0107 ide\u0119 o nowej roli d\u017cihadu jako krucjaty dla pokoju, wiedzy, kreatywno\u015bci i innowacji, \u017ceby pokona\u0107 choroby, g\u0142\u00f3d, pragnienie i zanieczyszczenie i poprawi\u0107 dobrostan ludzi. Epilog oraz instrukcje dla nauczycieli powinny tak\u017ce podkre\u015bla\u0107, \u017ce niemal wszystkie wielkie religie ewoluowa\u0142y w czasie i musz\u0105 ewoluowa\u0107, \u017ceby dostosowa\u0107 si\u0119 do zmieniaj\u0105cych si\u0119 umys\u0142\u00f3w i potrzeb.<\/p>\n<p>Ludzie i spo\u0142ecze\u0144stwa nigdy nie cofaj\u0105 si\u0119 w czasie. Mo\u017ce to by\u0107 zilustrowane tym, \u017ce si\u0142y pr\u00f3buj\u0105ce sztywnej interpretacji anachronicznych idei, wci\u0105gn\u0119\u0142y wiele spo\u0142ecze\u0144stw w jatki i wiry, ale nigdy nie odnios\u0142y sukcesu. R\u00f3wnie\u017c literatura nadprogramowa mo\u017ce obja\u015bnia\u0107 malej\u0105ce znaczenie religii jako instrumentu polityki pa\u0144stwowej i stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych\u2026<\/p>\n<hr noshade=\"noshade\" \/>\n<p><a name=\"_edn1\"><\/a> <a href=\"#_ednref1\">[1]<\/a> \u201cDaily Times\u201d (Pakistan), 18 pa\u017adziernika 2010. Tekst artyku\u0142u zosta\u0142 nieznacznie zredagowany dla wi\u0119kszej jasno\u015bci.<\/p>\n<p><a name=\"_edn2\"><\/a> <a href=\"#_ednref2\">[2]<\/a> \u201eDaily Times\u201d (Pakistan), 19 pa\u017adziernika 2010.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W niedawnym artykule znany pakista\u0144ski pracownik naukowy i publicysta, Elf Habib, podkre\u015bli\u0142 potrzeb\u0119 k\u0142adzenia nacisku na racjonalizm w kursach \u201cIslamiat\u201d nauczanych w pakista\u0144skich szko\u0142ach i na uczelniach. \u201eIslamiat\u201d czyli nauka islamu, stanowi\u0105 kluczowy sk\u0142adnik pakista\u0144skiego systemu edukacyjnego. Dwucz\u0119\u015bciowy artyku\u0142, zatytu\u0142owany \u201cRacjonalizowanie kurs\u00f3w Islamiat\u201d, zosta\u0142 opublikowany przez liberaln\u0105 gazet\u0119 z Lahore \u201eDaily Times\u201d 18 i 19 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[824,835,836,848],"tags":[],"class_list":["post-1415","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-specjalne-komunikaty","category-archiwum","category-tematy","category-projekt-dot-mediow-w-urdu-pasztu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1415"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1415\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}