{"id":13508,"date":"2019-12-31T19:57:02","date_gmt":"2019-12-31T18:57:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/?p=13508"},"modified":"2020-01-02T20:07:21","modified_gmt":"2020-01-02T19:07:21","slug":"slynny-francuski-filozof-bernard-henri-levy-jezdzi-po-nigerii-opisuje-dziejaca-sie-tam-masakre-chrzescijan-olbrzymia-w-skali-i-straszliwa-w-brutalnosci-wspomina-o-tureckiej-obecno","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/slynny-francuski-filozof-bernard-henri-levy-jezdzi-po-nigerii-opisuje-dziejaca-sie-tam-masakre-chrzescijan-olbrzymia-w-skali-i-straszliwa-w-brutalnosci-wspomina-o-tureckiej-obecno\/13508","title":{"rendered":"S\u0142ynny francuski filozof Bernard-Henri Levy je\u017adzi po Nigerii, opisuje dziej\u0105c\u0105 si\u0119 tam \u201dmasakr\u0119 chrze\u015bcijan, olbrzymi\u0105 w skali i straszliw\u0105 w brutalno\u015bci\u201d, wspomina o tureckiej obecno\u015bci i katarskich wp\u0142ywach"},"content":{"rendered":"

W serii reporta\u017cy we francuskich i ameryka\u0144skich mediach s\u0142ynny francuski filozof Bernard-Henri Levy opowiada\u0142 o swojej wizycie w Nigerii, gdzie odkry\u0142 dziej\u0105c\u0105 si\u0119 tam masakr\u0119 chrze\u015bcijan \u201dolbrzymi\u0105 w skali i straszliw\u0105 w brutalno\u015bci. Wspomnia\u0142 tak\u017ce tureck\u0105 obecno\u015b\u0107 i katarskie wp\u0142ywy. <\/em><\/p>\n

W artykule z 20 grudnia 2019 r. w<\/em> \u201eWall Street Journal\u201d,<\/em>\u00a0zatytu\u0142owanym The <\/em>New War Against Africa’s Christians [Nowa wojna przeciwko chrze\u015bcijanom Afryki], Levy pisa\u0142 o pe\u0142nych przemocy islamskich ekstremistach \u201emniej lub bardziej zwi\u0105zanych z Boko Haram” z grupy etnicznej Fulani. Biskup, kt\u00f3rego spotka\u0142, wyt\u0142umaczy\u0142 mu wz\u00f3r atak\u00f3w ekstremist\u00f3w Fulani: \u201eZazwyczaj przybywaj\u0105 noc\u0105. S\u0105 boso, wi\u0119c nie s\u0142ycha\u0107, jak nadchodz\u0105, chyba \u017ce s\u0105 na motocyklach… Zanim wie\u015bniacy mog\u0105 schowa\u0107 si\u0119 lub uciec, naje\u017ad\u017acy s\u0105 w ich domach, wymachuj\u0105 maczetami, pal\u0105, rabuj\u0105, gwa\u0142c\u0105. <\/em>Nie zabijaj\u0105 wszystkich. <\/em>W pewnym momencie zatrzymuj\u0105 si\u0119, recytuj\u0105 werset Koranu, zabieraj\u0105 byd\u0142o i odchodz\u0105. Potrzebuj\u0105 ocala\u0142ych, by szerzyli strach ze wsi do wsi, dawali \u015bwiadectwo tego, \u017ce napastnicy Fulani nie boj\u0105 si\u0119 niczego pr\u00f3cz Allaha i s\u0105 zdolni do wszystkiego\u201d. \u00a0Cz\u0142owiek z Zachodu, kt\u00f3ry mieszka w Nigerii, powiedzia\u0142, \u017ce \u201e\u2019Instruktor\u00f3w\u2019 \u00a0Boko Haram widziano w Bauchi, innym p\u00f3\u0142nocnowschodnim stanie, gdzie ucz\u0105 elit\u0119 boj\u00f3wkarzy Fulani obchodzenia si\u0119 z nowocze\u015bniejsz\u0105 broni\u0105, kt\u00f3ra zast\u0105pi ich maczety<\/a>\u201d<\/em>[1]<\/em><\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n

Przytaczaj\u0105c \u015bwiadectwa ofiar, kt\u00f3re spotka\u0142, Levy napisa\u0142, \u017ce pewna kobieta, kt\u00f3r\u0105 spotka\u0142, powiedzia\u0142a, \u017ce 15 lipca, „ekstremi\u015bci Fulani wjechali do jej wsi na motocyklach z d\u0142ugimi siedzeniami, po trzech na jeden motocykl, krzycz\u0105c 'Allahu Akbar!’ Spalili domy i zabili czworo jej dzieci na jej oczach\u201d, zanim obci\u0119li jej r\u0119k\u0119. Ekstremi\u015bci Fulani obci\u0119li trzy palce prawej r\u0119ki innej kobiety, zadali jej cios maczet\u0105 w kark, oblali j\u0105 benzyn\u0105 i podpalili. Jakim\u015b cudem prze\u017cy\u0142a. \u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n

Bernard-Henri Levy napisa\u0142 w \u201dWall Street Journal\u201d o ekstremistach Fulani.\u00a0<\/em><\/p>\n

W czasie pobytu w Nigerii Levy natkn\u0105\u0142 si\u0119 na tureckiego cz\u0142onka \u201ereligijnej grupy wzajemnego wsparcia\u201d, o kt\u00f3rej ten cz\u0142owiek powiedzia\u0142, \u017ce otwiera madrasy dla c\u00f3rek ludu Fulani. Levy opisuje uzbrojonych Fulani w kurtkach z tureckimi i arabskimi odznakami. Pisze o tym, \u017ce kiedy siedzia\u0142 w\u015br\u00f3d ludzi Fulani, jeden z nich powiedzia\u0142: \u201eChrze\u015bcijanie s\u0105 psami i dzie\u0107mi ps\u00f3w. Ty m\u00f3wisz: chrze\u015bcijanie. Dla nas to s\u0105 zdrajcy. Przyj\u0119li religi\u0119 bia\u0142ych. Nie ma tutaj miejsca na przyjaci\u00f3\u0142 bia\u0142ych, kt\u00f3rzy s\u0105 nieczy\u015bci\u201d. Sprzedawca poczt\u00f3wek oferowa\u0142 Levy\u2019emu portrety Osamy bin Ladena i tureckiego prezydenta Recepa Tayyip Erdo\u011fana.<\/em><\/p>\n

Raport MEMRI opublikowany 18 grudnia 2019 r. omawia\u0142 nagranie zamieszczone na YouTube w marcu 2014 r., podobno z rozmowy telefonicznej mi\u0119dzy wysokiej rangi tureckim funkcjonariuszem pa\u0144stwowym i dyrektorem tureckich linii lotniczych, podczas kt\u00f3rej ten drugi m\u00f3wi: „Transportuj\u0119 dziesi\u0105tki materia\u0142\u00f3w, id\u0105 teraz do Nigerii, dobrze? [Nie wiem:] Czy b\u0119d\u0105 zabija\u0107 muzu\u0142man\u00f3w, czy b\u0119d\u0105 zbija\u0107 chrze\u015bcijan? Jeste\u015bmy teraz w grzechu, \u017ceby\u015b wiedzia\u0142” (patrz MEMRI Specjalny komunikat Nr 8421 <\/em>https:\/\/www2.memri.org\/polish\/nagranie-z-marca-2014-r-podobno-przedstawia-rozmowe-telefoniczna-miedzy-dyrektorem-tureckich-linii-lotniczych-a-doradca-erdogana-o-transportach-tureckiej-broni-do-nigerii-czy-beda-zabijac\/13475<\/a> 18 grudnia 2019). 26 listopada 2019 r. nigeryjskie media poda\u0142y, \u017ce rzecznik Kwatery G\u0142\u00f3wnej Obrony Nigerii powiedzia\u0142, \u017ce rz\u0105d Nigerii bada twierdzenia, \u017ce turecki rz\u0105d wysy\u0142a bro\u0144 do mieszcz\u0105cej si\u0119 w Nigerii organizacji terrorystycznej Boko Haram.<\/em><\/p>\n

We francuskoj\u0119zycznym artykule na ten temat opublikowanym 5 grudnia na witrynie internetowej francuskiego tygodnika \u201eParis Match\u201d, Levy pisa\u0142: „Jaki\u015b cz\u0142owiek podszed\u0142 do mnie, \u017ceby mi powiedzie\u0107, \u017ce nie mam tu nic do roboty. M\u00f3wi\u0142 po angielsku. Mia\u0142em czas, \u017ceby si\u0119 dowiedzie\u0107\u2026 \u017ce by\u0142 Turkiem, cz\u0142onkiem sieci wzajemnej pomocy religijnej finansowanej przez Katar i odpowiedzialnej za otwarcie na p\u00f3\u0142nocy i w centrum kraju madras dla dziewczynek Fulani\u201d. W tym samym artykule czytamy: \u201ePrezydent Buhari… kt\u00f3ry ju\u017c panowa\u0142 w latach mi\u0119dzy 1983 a 1985, po zamachu stanu i kt\u00f3ry jest tu nadal dzisiaj dzi\u0119ki subsydiom z Ankary, Kataru i od Chi\u0144czyk\u00f3w, sam jest Fulanim”<\/a>[2]<\/a>.<\/em><\/p>\n

Poni\u017cej podajemy tekst artyku\u0142u Bernard-Henriego Levy’ego z\u00a0<\/em>Wall Street Journal<\/em><\/a>\u00a0z 20 grudnia 2019 r.:<\/em><\/p>\n

„Ekstremi\u015bci Fulani stali si\u0119 bardziej \u015bmierciono\u015bni ni\u017c \u00a0Boko Haram i dopowiadaj\u0105 za wi\u0119kszo\u015b\u0107 z 2040<\/p>\n

udokumentowanych ofiar \u015bmiertelnych terroryzmu w tym kraju w 2018 r.\u201d<\/p>\n

Wojna na zwolnionych obrotach toczy si\u0119 w najludniejszym kraju Afryki. Jest to masakra chrze\u015bcijan, olbrzymia w skali i straszliwa w brutalno\u015bci. A \u015bwiat tego prawie nie zauwa\u017cy\u0142.<\/p>\n

Zaalarmowa\u0142 mnie o tym nigeryjski chrze\u015bcijanin zielono\u015bwi\u0105tkowiec, dyrektor pozarz\u0105dowej organizacji, kt\u00f3ra pracuje nad wzajemnym zrozumieniem mi\u0119dzy chrze\u015bcijanami i muzu\u0142manami Nigerii. \u201eS\u0142ysza\u0142e\u015b o Fulanich?\u201d \u2013 zapyta\u0142 podczas naszego pierwszego spotkania w Pary\u017cu, m\u00f3wi\u0105c w bezb\u0142\u0119dnym, melodyjnym angielskim nigeryjskiej elity. Fulani s\u0105 grup\u0105 etniczn\u0105, na og\u00f3\u0142 opisywan\u0105 jako pasterze z w wi\u0119kszo\u015bci muzu\u0142ma\u0144skiej p\u00f3\u0142nocnej Nigerii, zmuszeni przez zmian\u0119 klimatu do przej\u015bcia wraz ze swoimi stadami do bardziej umiarkowanego, chrze\u015bcija\u0144skiego po\u0142udnia. Jest ich 14 do 15 milion\u00f3w w kraju licz\u0105cym 191 milion\u00f3w.<\/p>\n

\u201eS\u0105 islamskimi ekstremistami nowego rodzaju \u2013 powiedzia\u0142 dyrektor NGO \u2013 mniej lub bardziej zwi\u0105zanymi z Boko Haram\u201d, sekt\u0105, kt\u00f3ra zyska\u0142a nies\u0142aw\u0119 w 2014 r. porywaj\u0105c 276 chrze\u015bcija\u0144skich dziewczynek w stanie Borno. B\u0142agam ci\u0119 \u2013 powiedzia\u0142 \u2013 przyjed\u017a i zobacz sam\u201d. Wiedzia\u0142em o Boko Haram, ale niczego nie wiedzia\u0142em o Fulanich, wi\u0119c zaakceptowa\u0142em.<\/p>\n

„Ekstremi\u015bci Fulani wjechali do jej wsi na motocyklach z d\u0142ugimi siedzeniami, po trzech na motocykl, krzycz\u0105c 'Allahu Akbar!’ Spalili domy i zabili jej czworo dzieci na jej oczach\u201d<\/p>\n

Global Terrorism Index z 2019 r. ocenia, \u017ce ekstremi\u015bci Fulani stali si\u0119 bardziej \u015bmierciono\u015bni ni\u017c Boko Haram i odpowiadaj\u0105 za wi\u0119kszo\u015b\u0107 z 2040 udokumentowanych ofiar \u015bmiertelnych terroryzmu w tym kraju zabitych w 2018 r. Aby dowiedzie\u0107 si\u0119 o nich wi\u0119cej, pojecha\u0142em do Godogodo, w centrum kraju, gdzie spotka\u0142em pi\u0119kn\u0105 kobiet\u0119 o imieniu Jumai Victor, lat 28. Kobieta m\u00f3wi, \u017ce 15 lipca ekstremi\u015bci Fulani wjechali do jej wsi na motocyklach z d\u0142ugimi siedzeniami, po trzech na jeden motocykl, krzycz\u0105c 'Allahu Akbar!’ Spalili domy i zabili czworo jej dzieci na jej oczach.<\/p>\n

Kiedy przysz\u0142a jej kolej i zauwa\u017cyli, \u017ce jest w ci\u0105\u017cy, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 dyskusja. Niekt\u00f3rzy nie chcieli widzie\u0107, jak rozcina si\u0119 jej brzuch, wi\u0119c poszli na kompromis przez amputowanie maczet\u0105 jej lewej r\u0119ki. M\u00f3wi szybko i beznami\u0119tnie, wpatruj\u0105c si\u0119 w przestrze\u0144, jakby straci\u0142a twarz razem z r\u0119k\u0105. W\u00f3dz wioski, kt\u00f3ry t\u0142umaczy jej s\u0142owa, m\u00f3wi z trudem. \u0141zy p\u0142yn\u0105 mu po twarzy, kiedy kobieta ko\u0144czy swoj\u0105 relacj\u0105.<\/p>\n

Jad\u0119 na p\u00f3\u0142noc do Adnan, gdzie Lyndia David, lat 34, opowiada swoj\u0105 histori\u0119 prze\u017cycia. Rano 15 marca do jej wsi dotar\u0142y pog\u0142oski, \u017ce naje\u017ad\u017acy Fulani s\u0105 w pobli\u017cu. Ubiera\u0142a si\u0119, \u017ceby p\u00f3j\u015b\u0107 do ko\u015bcio\u0142a, a jej m\u0105\u017c przygotowywa\u0142 si\u0119, by do\u0142\u0105czy\u0107 do grupy m\u0119\u017cczyzn stoj\u0105cych na stra\u017cy. Nam\u00f3wi\u0142 j\u0105, by posz\u0142a do swojej siostry w s\u0105siedniej wsi.<\/p>\n

Podczas pierwszej nocy obudzi\u0142y j\u0105 gwizdy wartownik\u00f3w. Wysz\u0142a z domu i zobaczy\u0142a, \u017ce wok\u00f3\u0142 by\u0142y p\u0142omienie. Otaczali j\u0105 Fulani. Nagle us\u0142ysza\u0142a g\u0142os: \u201eChod\u017a t\u0119dy, mo\u017cesz si\u0119 przedosta\u0107!\u201d Zrobi\u0142a to i jej domniemany zbawca wyskoczy\u0142 z krzak\u00f3w, obci\u0105\u0142 trzy palce u jej prawej r\u0119ki, naci\u0105\u0142 jej kark maczet\u0105, strzeli\u0142 do niej, obla\u0142 jej cia\u0142o benzyna i zapali\u0142. Jakim\u015b cudem prze\u017cy\u0142a. Kilka tygodni p\u00f3\u017aniej wr\u00f3ci\u0142a do swojej wsi i dowiedzia\u0142a si\u0119, \u017ce naje\u017ad\u017acy zr\u00f3wnali j\u0105 z ziemi\u0105 tej samej nocy. Jej m\u0105\u017c by\u0142 pomi\u0119dzy 72 lud\u017ami, kt\u00f3rych zamordowali.<\/p>\n

„On jest Turkiem, cz\u0142onkiem \u2018religijnej grupy wzajemnej pomocy\u2019, kt\u00f3ra otwiera madrasy dla c\u00f3rek \u00a0Fulani”<\/p>\n

Chrze\u015bcija\u0144ski \u015brodkowy pas Nigerii jest ziemi\u0105 kwitn\u0105cych prerii, kt\u00f3ra kiedy\u015b zachwyca\u0142a angielskich kolonizator\u00f3w. Na przedmie\u015bciach Jos, stolicy stanu Plateau, odwiedzam ruiny spalonego ko\u015bcio\u0142a. Zauwa\u017cam inny ko\u015bci\u00f3\u0142, nietkni\u0119ty. Wychodzi z niego m\u0119\u017cczyzna i krzyczy do mnie po angielsku, \u017ce nie mam tu nic do roboty. Przeci\u0105gam to spotkanie i dowiaduj\u0119 si\u0119, \u017ce jest on Turkiem, cz\u0142onkiem \u201ereligijnej grupy wzajemnej pomocy\u201d, kt\u00f3ra otwiera madrasy dla c\u00f3rek Fulani.<\/p>\n

Tego dnia podr\u00f3\u017cuj\u0119 po \u015brodkowym pasie. Drogi krusz\u0105 si\u0119, mosty za\u0142ama\u0142y si\u0119; zniszczone domy rzucaj\u0105 po\u0142amanie cienie na kikuty drzew i na\u00a0 \u015blady czarnego popio\u0142u i krwi. Kukurydza gnije na porzuconych polach. Miejscowi chrze\u015bcijanie albo zostali zabici, albo s\u0105 zbyt przera\u017ceni, by wyj\u015b\u0107 i zebra\u0107 j\u0105. W oddali s\u0105 grupki bia\u0142ych plam \u2013 stada pasterzy Fulani pas\u0105 si\u0119 w bujnej zieleni. Kiedy podchodzimy, uzbrojeni pasterze odganiaj\u0105 nas.<\/p>\n

Anglika\u0144skiemu biskupowi Jos, Benjaminowi Kwashiemu, trzykrotnie ukradziono \u017cywy inwentarz. Podczas trzeciego napadu zaci\u0105gni\u0119to go do jego pokoju z pistoletem przy\u0142o\u017conym do g\u0142owy. Pad\u0142 na kolana i modli\u0142 si\u0119 g\u0142o\u015bno, a\u017c warkot helikoptera sp\u0142oszy\u0142 napastnik\u00f3w.<\/p>\n

„Oni potrzebuj\u0105 ocala\u0142ych, \u017ceby szerzyli strach ze wsi do wsi, by dawali \u015bwiadectwo tego, \u017ce napastnicy Fulani nie boj\u0105 si\u0119 niczego pr\u00f3cz Allaha i s\u0105 zdolni do wszystkiego\u201d<\/p>\n

Biskup Kwashi opisuje wz\u00f3r dzia\u0142ania ekstremist\u00f3w Fulani: Zazwyczaj przybywaj\u0105 noc\u0105. S\u0105 boso, wi\u0119c nie s\u0142ycha\u0107, jak nadchodz\u0105, chyba \u017ce s\u0105 na motocyklach. Czasami pies zaalarmuje, czasami wartownik. Potem jest przera\u017caj\u0105cy p\u0119d, wiruj\u0105ce chmury piasku, zach\u0119caj\u0105ce krzyki napastnik\u00f3w. Zanim wie\u015bniacy mog\u0105 schowa\u0107 si\u0119 lub uciec, naje\u017ad\u017acy s\u0105 w ich domach, wymachuj\u0105 maczetami, pal\u0105, rabuj\u0105, gwa\u0142c\u0105. Nie zabijaj\u0105 wszystkich. W pewnym momencie zatrzymuj\u0105 si\u0119, recytuj\u0105 werset Koranu, zabieraj\u0105 \u017cywiec i odchodz\u0105. Oni potrzebuj\u0105 ocala\u0142ych, \u017ceby szerzyli strach ze wsi do wsi, by dawali \u015bwiadectwo tego, \u017ce napastnicy Fulani nie boj\u0105 si\u0119 niczego pr\u00f3cz Allaha i s\u0105 zdolni do wszystkiego.<\/p>\n

Przyw\u00f3dcy 17 chrze\u015bcija\u0144skich spo\u0142eczno\u015bci przybyli na przedmie\u015bcie Abud\u017ca, federalnej stolicy Nigerii, \u017ceby spotka\u0107 si\u0119 ze mn\u0105 w jakim\u015b budynku na uboczu. Niekt\u00f3rzy podr\u00f3\u017cowali ca\u0142ymi dniami w zat\u0142oczonych autobusach. Ka\u017cdemu towarzysz\u0105 jedna lub dwie ofiary.<\/p>\n

Przybyli tutaj, wyczerpana lecz szczerze pe\u0142na nadziei grupa oko\u0142o 40 kobiet i m\u0119\u017cczyzn, w pe\u0142ni zdaj\u0105cych sobie spraw\u0119 z wagi tego momentu. Jeden ma USB key, inny odr\u0119cznie napisan\u0105 relacj\u0119, trzeci folder pe\u0142en zdj\u0119\u0107, podpisanych i opatrzonych datami. Przyjmuj\u0119 te dokumenty, przyt\u0142oczony wag\u0105 nadziei ich dostarczycieli, \u017ce \u015bwiat zrozumie koszmar, jakiego do\u015bwiadczaj\u0105.<\/p>\n

M\u00f3wi\u0105c po kolei ci ocaleli potwierdzaj\u0105 opisany przez biskupa Kwashi modus operandi<\/em>, a ka\u017cdy dodaje straszliwe szczeg\u00f3\u0142y. Okaleczone zw\u0142oki kobiety, niemy m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3remu kazali wyrzec si\u0119 wiary, a potem poci\u0119li \u00a0go maczetami, dziewczyna uduszona \u0142a\u0144cuszkiem od jej krucyfiksu.<\/p>\n

„\u2019Instruktor\u00f3w\u2019 z Boko Haram dostrze\u017cono w Bauchi, innym p\u00f3\u0142nocnowschodnim stanie, gdzie ucz\u0105 elit\u0119 boj\u00f3wkarzy Fulani obs\u0142ugi bardziej nowoczesnej broni, kt\u00f3ra zast\u0105pi ich maczety\u201d<\/p>\n

Ludzie z Zachodu tutaj przedstawiaj\u0105 ekstremist\u00f3w Fulani jako przed\u0142u\u017cony, szalej\u0105cy Boko Haram. Ameryka\u0144ski dzia\u0142acz humanitarny m\u00f3wi, \u017ce Fulani rekrutuj\u0105 wolontariuszy, by przechodzili sta\u017c w stanie\u00a0 Borno, gdzie dzia\u0142a Boko Haram. Inny m\u00f3wi, \u017ce \u201einstruktor\u00f3w Boko Haram dostrze\u017cono w Bauchi, innym p\u00f3\u0142nocnowschodnim stanie, gdzie ucz\u0105 elit\u0119 boj\u00f3wkarzy Fulani obs\u0142ugi bardziej nowoczesnej broni, kt\u00f3ra zast\u0105pi ich maczety. Niemniej, podczas gdy Boko Haram s\u0105 ograniczeni do mo\u017ce 5% nigeryjskiego terytorium, terrory\u015bci Fulani dzia\u0142aj\u0105 w ca\u0142ym kraju.<\/p>\n

Wie\u015bniacy na zach\u00f3d of Jos pokazuj\u0105 bro\u0144, jakiej u\u017cywaj\u0105, by si\u0119 broni\u0107: \u0142uki, proce, sztylety, pa\u0142ki, sk\u00f3rzane bicze, dzidy. Nawet ta mizerna bro\u0144 musi by\u0107 ukrywana. Kiedy po atakach przychodzi armia, \u017co\u0142nierze m\u00f3wi\u0105 wie\u015bniakom, \u017ce ich n\u0119dzna bro\u0144 jest nielegalna i konfiskuj\u0105 j\u0105.<\/p>\n

Kilka razy zauwa\u017cy\u0142em blisko\u015b\u0107 bazy wojskowej, od kt\u00f3rej mo\u017cna by oczekiwa\u0107 obrony cywil\u00f3w. \u017bo\u0142nierze jednak nie przychodzili; lub, je\u015bli przychodzili, to po bitwie; lub twierdzili, \u017ce nie dostali w por\u0119 sms\u00f3w z wezwaniami SOS, lub nie mieli rozkazu, by zareagowa\u0107, lub zatrzyma\u0142a ich nieprzejezdna droga.<\/p>\n

„Czego oczekujesz? \u2013 zapyta\u0142 nasz kierowca, kiedy pojechali\u015bmy konwojem do jego spalonego ko\u015bcio\u0142a. \u2013 Armia jest w zmowie z Fulani. Dzia\u0142aj\u0105 r\u0119ka w r\u0119k\u0119. Po jednym z atak\u00f3w znale\u017ali\u015bmy nawet \u017co\u0142nierski identyfikator i mundur\u201d.<\/p>\n

„To nie jest zaskakuj\u0105ce – m\u00f3wi Dalyop Salomon Mwantiri, jeden z nielicznych prawnik\u00f3w w regionie, kt\u00f3ry odwa\u017ca si\u0119 reprezentowa\u0107 ofiary. \u2013 Sztab generalny nigeryjskiej armii pe\u0142en jest Fulanich. Ca\u0142a biurokracja jest Fulani\u201d.<\/p>\n

„Natrafili\u015bmy na punkt kontrolny, kt\u00f3ry sk\u0142ada\u0142 si\u0119 ze sznura przeci\u0105gni\u0119tego przez drog\u0119, budki i dw\u00f3ch uzbrojonych m\u0119\u017cczyzn \u2013 \u2019Nie ma przej\u015bcia\u2019 \u2013 powiedzia\u0142 jeden z nich, w kurtce, na kt\u00f3rej by\u0142y przyszyte arabskie i tureckie odznaki\u201d<\/p>\n

Fulanim jest tak\u017ce prezydent, Muhammadu Buhari. W kwietniu 2016 r. pan Buhari rozkaza\u0142 si\u0142om bezpiecze\u0144stwa \u201ezabezpieczenie wszystkich spo\u0142eczno\u015bci atakowanych przez pasterzy\u201d. W lipcu 2019 r. rzecznik prezydenta powiedzia\u0142 w o\u015bwiadczeniu: \u201eNikt nie ma prawa prosi\u0107 \u017cadnej grupy, by odesz\u0142a z jakiejkolwiek cz\u0119\u015bci kraju, czy to z p\u00f3\u0142nocy, po\u0142udnia, wschodu czy z zachodu\u201d.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 chrze\u015bcijan, kt\u00f3rych spotka\u0142em, wyra\u017ca\u0142a oburzenie na niejasny j\u0119zyk, kt\u00f3ry sugerowa\u0142 win\u0119 po obu stronach. Ich opowie\u015bci wydaj\u0105 si\u0119 potwierdza\u0107 zarzuty o wsp\u00f3lnictwie rz\u0105du. W rejonie Riyom zastrzelono trzech wygnanych Nigeryjczyk\u00f3w i \u017co\u0142nierza, kt\u00f3rzy pr\u00f3bowali wr\u00f3ci\u0107 do domu. Wie\u015bniacy wiedz\u0105, kto ich napad\u0142. Policja zidentyfikowa\u0142a ich. Wszyscy wiedz\u0105, \u017ce uciekli do s\u0105siedniej wsi. Tam jednak s\u0105 pod ochron\u0105 \u00a0ardos, miejscowego emira. Nikt nie zosta\u0142 aresztowany.<\/p>\n

Przyw\u00f3dca wsi Sunday Abdu podaje inny przyk\u0142ad, atak w 2017 r. na Nkiedonwhro. Tym razem armia przysz\u0142a, \u017ceby ostrzec wie\u015bniak\u00f3w o zagro\u017ceniu. Rozkazali kobietom i dzieciom schroni\u0107 si\u0119 w szkole. Kiedy jednak cywile podporz\u0105dkowali si\u0119, \u017co\u0142nierz wystrzeli\u0142 w powietrze. W oddali zabrzmia\u0142 drugi strza\u0142, jak gdyby w odpowiedzi. Kilka minut p\u00f3\u017aniej, po odej\u015bciu \u017co\u0142nierzy, pojawili si\u0119 napastnicy, poszli od razu do szko\u0142y i zacz\u0119li strzela\u0107 do zbitego tam t\u0142umu, zabijaj\u0105c 27 os\u00f3b.<\/p>\n

Spotka\u0142em tak\u017ce Fulanich \u2013 pierwszy raz przez przypadek. Podr\u00f3\u017cowali\u015bmy drog\u0105 w pobli\u017cu koryta rzeki, natrafili\u015bmy na punkt kontrolny, kt\u00f3ry sk\u0142ada\u0142 si\u0119 ze sznura przeci\u0105gni\u0119tego przez drog\u0119, budki i dw\u00f3ch uzbrojonych m\u0119\u017cczyzn \u2013 \u201eNie ma przej\u015bcia\u201d \u2013 powiedzia\u0142 jeden z nich, w kurtce, na kt\u00f3rej by\u0142y przyszyte arabskie i tureckie odznaki. \u201eTo jest ziemia Fulanich, \u015bwi\u0119ta ziemia Usmana dan Fodio, naszego kr\u00f3la \u2013 i wy, biali, nie mo\u017cecie tu wej\u015b\u0107\u201d. Podboje dan Fodio (1754-1817) doprowadzi\u0142y do za\u0142o\u017cenia Kalifatu Sokoto na ziemiach Fula i Hausa.<\/p>\n

Drugie spotkanie by\u0142o na przedmie\u015bciach Abud\u017ca. Jad\u0105c od miasta dotarli\u015bmy do wsi, kt\u00f3ra nie by\u0142a podobna do innych, jakie widzieli\u015bmy w strefie chrze\u015bcija\u0144skiej. By\u0142 tam r\u00f3w, a za rowem \u017cywop\u0142ot z krzak\u00f3w. Miejsce wydawa\u0142o si\u0119 zamkni\u0119te i oddzielone od \u015bwiata. Z chat wy\u0142oni\u0142a si\u0119 chmara dzieci i ich matki, kobiety zakryte od st\u00f3p do g\u0142\u00f3w.<\/p>\n

„Sprzedawca poczt\u00f3wek… oferuje mi portrety Osamy Bin Ladena i tureckiego prezydenta Recepa Tayyip Erdogana \u2013 zgadza si\u0119, \u017ce chrze\u015bcijanie w ko\u0144cu odejd\u0105 i Nigeria b\u0119dzie \u2018wolna\u2019”<\/p>\n

To jest wie\u015b nomad\u00f3w Fulani, kt\u00f3rzy dokonali male\u0144kiej, lokalnej fulanizacji po wygnaniu chrze\u015bcijan. \u201eCo robicie tutaj?” \u2013 \u017c\u0105da odpowiedzi nastoletni ch\u0142opiec w koszulce ozdobionej swastyk\u0105. \u2013 \u201eCzy chcecie wykorzysta\u0107 fakt, \u017ce jest pi\u0105tek i my jeste\u015bmy w meczecie, \u017ceby przyj\u015b\u0107 i podgl\u0105da\u0107 nasze kobiety? Koran tego zakazuje!\u201d Kiedy pytam, czy noszenie swastyki nie jest tak\u017ce sprzeczne z Koranem, wygl\u0105da na zdziwionego, a potem rozpoczyna gor\u0105czkow\u0105 tyrad\u0119. M\u00f3wi, \u017ce wie, i\u017c nosi \u201eniemieckie insygnia\u201d, ale wierzy, \u017ce \u201ewszyscy ludzie s\u0105 bra\u0107mi\u201d poza \u201ez\u0142ymi duszami\u201d, kt\u00f3re \u201enienawidz\u0105 muzu\u0142man\u00f3w\u201d.<\/p>\n

P\u00f3\u017aniej spotykam Fulanich ko\u0142o Lagos, najwi\u0119kszego miasta Nigerii, kt\u00f3re le\u017cy na po\u0142udnie od Zatoki Gwinejskiej. W p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci miasta jest targ na \u015bwie\u017cym powietrzu, gdzie Fulani sprzedaj\u0105 swoje zwierz\u0119ta. Jestem z trzema m\u0142odymi chrze\u015bcijanami, ocala\u0142ymi z masakr w \u015brodkowych pasie, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 w obozie uchod\u017ac\u00f3w. Udaj\u0105, \u017ce s\u0105 kuzynami, kt\u00f3rzy kupuj\u0105 zwierz\u0119 na uczt\u0119 rodzinn\u0105. Kiedy prowadz\u0105 negocjacje o kar\u0142owat\u0105 koz\u0119 z bia\u0142ymi rogami, ja szukam Fulanich, kt\u00f3rzy s\u0105 sk\u0142onni do rozmowy.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przyby\u0142a ze stanu Jigawa na granicy z Nigrem, przemierzaj\u0105c po\u0142udnie kraju ci\u0119\u017car\u00f3wkami, by dostarczy\u0107 tutaj swoje zwierz\u0119ta. Chocia\u017c dowiaduj\u0119 si\u0119 niewiele o ich podr\u00f3\u017cy, ch\u0119tnie wyra\u017caj\u0105 rado\u015b\u0107 z tego, \u017ce s\u0105 tutaj, na granicy tej godnej pogardy ziemi obiecanej, gdzie spodziewaj\u0105 si\u0119 \u201ezanurzy\u0107 Koran w morzu\u201d.<\/p>\n

Jest \u201eza du\u017co chrze\u015bcijan w Lagos\u201d m\u00f3wi Abadallah, kt\u00f3ry wygl\u0105da na nieco ponad 40 lat. \u201eChrze\u015bcijanie s\u0105 psami i dzie\u0107mi ps\u00f3w. Ty m\u00f3wisz: chrze\u015bcijanie. Dla nas s\u0105 zdrajcami. Przyj\u0119li religi\u0119 bia\u0142ych. Nie ma miejsca tutaj na przyjaci\u00f3\u0142 bia\u0142ych, kt\u00f3rzy s\u0105 nieczy\u015bci\u201d. Sprzedawca poczt\u00f3wek do\u0142\u0105cza do grupy i oferuje mi portrety Osamy bin Ladena i tureckiego prezydenta Recepa Tayyip Erdogana. Zgadza si\u0119, \u017ce chrze\u015bcijanie w ko\u0144cu odejd\u0105 i Nigeria b\u0119dzie \u201ewolna\u201d.<\/p>\n

Pewni profesjonalni siewcy dezinformacji b\u0119d\u0105 pr\u00f3bowali zredukowa\u0107 przemoc tutaj do \u201emi\u0119dzyetnicznych wojen\u201d. kt\u00f3re rozpalaj\u0105 Afryk\u0119. Prawdopodobnie tu i \u00f3wdzie znajd\u0105 jakie\u015b kroki odwetowe wobec Fula i Hausa. Pod koniec podr\u00f3\u017cy jednak mam koszmarne uczucie powrotu do Ruandy w latach 1990., do Darfuru i Sudanu Po\u0142udniowego w latach 2000.<\/p>\n

Czy Zach\u00f3d pozwoli, by historia powt\u00f3rzy\u0142a si\u0119 w Nigerii? Czy b\u0119dziemy czeka\u0107, jak zwykle, a\u017c katastrofa ju\u017c si\u0119 stanie, zanim j\u0105 zauwa\u017cymy? Czy b\u0119dziemy sta\u0107 biernie, kiedy islamski ekstremizm otwiera nowy front na olbrzymiej powierzchni ziemi, gdzie dzieci Abrahama koegzystowa\u0142y tak d\u0142ugo?<\/p>\n

\n

<\/a>[1]<\/a>\u00a0Wsj.com\/articles\/the-new-war-against-africas-christians-11576880200, December 20, 2019.<\/p>\n

<\/a>[2]<\/a>\u00a0Parismatch.com\/Actu\/International\/Au-Nigeria-on-massacre-les-chretiens-le-SOS-de-Bernard-Henri-Levy-1662940, December 5, 2019.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W serii reporta\u017cy we francuskich i ameryka\u0144skich mediach s\u0142ynny francuski filozof Bernard-Henri Levy opowiada\u0142 o swojej wizycie w Nigerii, gdzie odkry\u0142 dziej\u0105c\u0105 si\u0119 tam masakr\u0119 chrze\u015bcijan \u201dolbrzymi\u0105 w skali i straszliw\u0105 w brutalno\u015bci. Wspomnia\u0142 tak\u017ce tureck\u0105 obecno\u015b\u0107 i katarskie wp\u0142ywy. W artykule z 20 grudnia 2019 r. w \u201eWall Street Journal\u201d,\u00a0zatytu\u0142owanym The New War Against […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13509,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[824,827,835,837],"tags":[],"class_list":["post-13508","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-specjalne-komunikaty","category-iran","category-archiwum","category-kraje"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13508"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13510,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13508\/revisions\/13510"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}