\n
\n
Wprowadzenie<\/B> Iran i Turcja s\u0105 dwoma du\u017cymi, s\u0105siaduj\u0105cymi krajami bliskowschodnimi z populacj\u0105 oko\u0142o 67 milion\u00f3w i 77,8 milion\u00f3w i PKB o parytecie si\u0142y nabywczej 876 i 863 miliard\u00f3w dolar\u00f3w odpowiednio<\/A> [1]<\/A> . Cho\u0107 oba kraje s\u0105 muzu\u0142ma\u0144skie, Turcja ma d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119 \u015bwieckiego i demokratycznego systemu politycznego, chocia\u017c jej \u015bwiecko\u015b\u0107 w ostatnich latach podlega naciskom ze strony Partii Sprawiedliwo\u015bci i Rozwoju (AKP), kt\u00f3ra ma silne korzenie islamskie. Turecka gospodarka ma si\u0119 stosunkowo dobrze w kategoriach wzrostu i dywersyfikacji. Istotnie, IMF chwali\u0142 gospodark\u0119 Turcji za szybki powr\u00f3t do normy po \u201eostrym spadku produkcji wywo\u0142anym kryzysem globalnym”<\/A> [2]<\/A> . Iran jest potencjalnie bogatym krajem z olbrzymimi rezerwami ropy naftowej, obliczanymi na 130 miliard\u00f3w bary\u0142ek ropy i 27 miliard\u00f3w metr\u00f3w sze\u015bciennych gazu naturalnego. Ma tak\u017ce bogate zasoby wodne i ludzkie. Ale Iran jest pod sankcjami ONZ i jeszcze ostrzejszymi sankcjami USA i Unii Europejskiej, kt\u00f3re podci\u0119\u0142y mu skrzyd\u0142a ekonomiczne. Sankcje wobec Iranu maj\u0105 na celu spowolnienie jego programu nuklearnego, kt\u00f3ry podejrzewaj\u0105 niemal wszyscy. Prezydent Mahmoud Ahmadine\u017cad powiedzia\u0142 du\u017cemu zgromadzeniu rozentuzjazmowanych zwolennik\u00f3w na Placu Wolno\u015bci w Teheranie, \u017ce Iran stanie si\u0119 pa\u0144stwem nuklearnym, zdolnym do wzbogacania uranu do 80% i doda\u0142 z\u0142owrogo, \u017ce \u201eIra\u0144ski poci\u0105g nuklearny p\u0119dzi bez hamulc\u00f3w”<\/A> [3]<\/A> . W odr\u00f3\u017cnieniu od stosunkowo \u015bwieckiej Turcji Iran jest pa\u0144stwem teokratycznym z aspiracjami do hegemonii regionalnej, aktywnie wspiera terroryzm i jest zadeklarowanym wrogiem Stan\u00f3w Zjednoczonych. Gospodarka Iranu jest statyczna, do\u015b\u0107 niewydajna i znacznie uzale\u017cniona od sektora naftowego, kt\u00f3ry dostarcza wi\u0119kszo\u015b\u0107 dochod\u00f3w rz\u0105du. Farina Adelphi, ira\u0144ska ekspert osiad\u0142a w Pary\u017cu, powiedzia\u0142a francuskiej gazecie \u201eLe Monde\u201d: \u201ePrzemys\u0142 ledwo chwyta oddech i m\u00f3wi si\u0119, \u017ce po\u0142owa du\u017cych przedsi\u0119biorstw stoi w obliczu bankructwa, poniewa\u017c w\u0142adze maj\u0105 chaotyczn\u0105, nieprzewidywaln\u0105 polityk\u0119 handlow\u0105\u201d. Brak konsekwencji panuje tak\u017ce w sektorze eksportu, poniewa\u017c pewne towary eksportowe s\u0105 \u201ewysoko subsydiowane wed\u0142ug uznania interes\u00f3w nielicznych oligarch\u00f3w\u201d. Na przyk\u0142ad samoch\u00f3d samand, budowany na bazie peugeota 405, kosztuje dla Irakijczyk\u00f3w 7 tysi\u0119cy dolar\u00f3w, ale dla Ira\u0144czyk\u00f3w 12 tysi\u0119cy<\/A> [4]<\/A> . Wysokie subsydia na rop\u0119, elektryczno\u015b\u0107, wod\u0119 i produkty \u017cywno\u015bciowe, oceniane na 100 miliard\u00f3w dolar\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c inne sztywne przepisy, obci\u0105\u017caj\u0105 gospodark\u0119. Iran ma tak\u017ce dwucyfrowe bezrobocie i niepe\u0142ne wykorzystanie si\u0142y roboczej, szczeg\u00f3lnie w grupie wieku 15-25 lat. Ocenia si\u0119, \u017ce 14 milion\u00f3w Ira\u0144czyk\u00f3w \u017cyje poni\u017cej granicy biedy<\/A> [5]<\/A> . Wed\u0142ug analizy Banku \u015awiatowego Iran walczy z \u201cmakroekonomiczn\u0105 niestabilno\u015bci\u0105\u201d <\/A> [6]<\/A> . Wczesna kooperacja mi\u0119dzy Iranem a Turcj\u0105 <\/B> Wczesna wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy Iranem a Turcja osadzona by\u0142a w Organizacji Wsp\u00f3\u0142pracy Ekonomicznej (ECO) \u2013 mi\u0119dzyrz\u0105dowej organizacji za\u0142o\u017conej w 1985 r. przez Iran, Pakistan i Turcj\u0119 dla cel\u00f3w promowania ekonomicznej, technicznej i kulturalnej wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi. By\u0142a ona nast\u0119pczyni\u0105 organizacji Regionalnej Wsp\u00f3\u0142pracy dla Rozwoju (RCD) za\u0142o\u017conej w 1962 r., kt\u00f3ra zako\u0144czy\u0142a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 1979 r. z nastaniem Chomeiniego w Iranie. Jesieni\u0105 1992 r. ECO rozszerzy\u0142a si\u0119 na siedmiu nowych cz\u0142onk\u00f3w \u2013 Afganistan i sze\u015b\u0107 by\u0142ych republik Zwi\u0105zku Radzieckiego: Azerbejd\u017can, Kazachstan, Republika Kirgiska, Tad\u017cykistan, Turkmenistan i Uzbekistan <\/A> [7]<\/A> . Jako cz\u0119\u015b\u0107 stara\u0144 o wyrwanie si\u0119 z dyplomatycznej izolacji Iran znalaz\u0142 w tureckim rz\u0105dzie o islamskiej orientacji bratni\u0105 dusz\u0119 do wsp\u00f3\u0142pracy ekonomicznej. S\u0142owami by\u0142ego przewodnicz\u0105cego ira\u0144skiego parlamentu Gholam-Ali Haddad-Adela, Iran i Turcja \u201es\u0105 dwoma pot\u0119\u017cnymi krajami w regionie i w \u015bwiecie islamskim\u201d i jako takie maj\u0105 \u201ewsp\u00f3ln\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za los wszystkich muzu\u0142man\u00f3w, szczeg\u00f3lnie w Palestynie, Afganistanie i Iraku\u201d. Fars, ira\u0144ska agencja informacyjna, kt\u00f3ra go cytowa\u0142a, dodaje, \u017ce \u201estosunki Iran-Turcja znacz\u0105co poprawi\u0142y si\u0119 podczas rz\u0105d\u00f3w AKP”<\/A> [8]<\/A> . Minister spraw zagranicznych Iranu, Manucher Mottaki, doda\u0142 w\u0142asne superlatywy do rozkwitaj\u0105cych stosunk\u00f3w mi\u0119dzy tymi dwoma krajami: \u201cObecny poziom kooperacji ekonomicznej mi\u0119dzy Teheranem i Ankar\u0105 jest bezprecedensowy w historii stosunk\u00f3w tych kraj\u00f3w\u201d. Powiedzia\u0142 dalej, \u017ce rozszerzona wsp\u00f3\u0142praca w przemy\u015ble naftowym i gazowym \u201emo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 jako model rozszerzania stosunk\u00f3w w innych dziedzinach”<\/A> [9]<\/A> . Wkr\u00f3tce po wyborze Baracka Obamy na prezydenta Stan\u00f3w Zjednoczonych turecki premier Recep Tayyip Erdogan zaoferowa\u0142 pomoc Turcji jako \u201emediatora mi\u0119dzy now\u0105 administracj\u0105 Obamy a Iranem\u201d. Wed\u0142ug Erdogana otwiera\u0142a si\u0119 nowa era stosunk\u00f3w mi\u0119dzy Turcj\u0105, Iranem a Stanami Zjednoczonymi. \u201eJeste\u015bmy gotowi by\u0107 mediatorem. Wierz\u0119, \u017ce mo\u017cemy by\u0107 bardzo przydatni\u201d, powiedzia\u0142 Erdogan przed wizyt\u0105 w USA<\/A> [10]<\/A> . Od pocz\u0105tku tysi\u0105clecia handel mi\u0119dzy tymi dwoma krajami stawa\u0142 si\u0119 coraz silniejszy. Wed\u0142ug jednego badania w roku 2000 handel przez granic\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0142 niemal miliard dolar\u00f3w i wzr\u00f3s\u0142 w 2005 r. do 4 miliard\u00f3w. W roku 2008 handel mi\u0119dzy tymi dwoma krajami przekroczy\u0142 10 miliard\u00f3w dolar\u00f3w rocznie (patrz tabela poni\u017cej i dwa wykresy). Turcja sta\u0142a si\u0119 w tym roku pi\u0105tym najwi\u0119kszym partnerem handlowym Iranu. Wed\u0142ug IMF, pewnych przedstawicieli Turcji, w\u0142\u0105cznie z ministrem Cevetem Yimazem oraz pewnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami informacyjnymi, handel spad\u0142 do 5,63 miliarda dolar\u00f3w w roku 2009 z powodu spowolnienia globalnej gospodarki. Mimo tych raport\u00f3w zar\u00f3wno Teheran, jak wielu przedstawicieli rz\u0105du w Ankarze, w\u0142\u0105cznie z premierem Recepem Tayyipem Erdoganem, utrzymuj\u0105, \u017ce suma ta wynosi ponad 10 miliard\u00f3w i oznajmili, \u017ce celem jest jej potrojenie do 2015 r. <\/A> [11]<\/A> . Sankcje ONZ wobec Iranu<\/B> Rada Bezpiecze\u0144stwa ONZ narzuci\u0142a seri\u0119 czterech odr\u0119bnych sankcji na Iran z powodu jego odmowy wsp\u00f3\u0142pracy z IAEA i kolejnej odmowy zawieszenia programu wzbogacania uranu, kt\u00f3ry uwa\u017cany jest za prekursora do budowy broni j\u0105drowej. Pierwszy zestaw sankcji zosta\u0142 narzucony w grudniu 2006 r. w Rezolucji 1737. Rezolucja wzywa\u0142a pa\u0144stwa do zablokowania importu i eksportu Iranu \u201emateria\u0142u i wyposa\u017cenia nuklearnego\u201d oraz zamro\u017cenia aktyw\u00f3w finansowych zwi\u0105zanych z nuklearn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Iranu. Wobec trwaj\u0105cego program nuklearnego Iranu w marcu 2007 r. Rada Bezpiecze\u0144stwa przeg\u0142osowa\u0142a zaostrzenie sankcji w Rezolucji 1747, kt\u00f3ra zakaza\u0142a wszelkiego eksportu broni do Iranu. Zamrozi\u0142a tak\u017ce aktywa i ograniczy\u0142a podr\u00f3\u017ce os\u00f3b, kt\u00f3re uzna\u0142a za zwi\u0105zane z programem nuklearnym. Kolejne restrykcje narzuci\u0142a w marcu 2008 r. w Rezolucji 1803 zach\u0119caj\u0105cej do kontroli transakcji bank\u00f3w ira\u0144skich. Wezwa\u0142o tak\u017ce kraje do kontroli samolot\u00f3w przewo\u017c\u0105cych towary oraz statk\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cy lub opuszczaj\u0105cych Iran, je\u015bli by\u0142y \u201erozs\u0105dne podstawy\u201d do przekonania, \u017ce wioz\u0105 towary zabronione przez poprzednie rezolucje <\/A> [12]<\/A> . Rezolucja Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ z 9 czerwca 2010 r. jest jak dot\u0105d najbardziej wszechstronna, je\u015bli chodzi o sankcje wobec Iranu. Rezolucja celuje w dobra i us\u0142ugi wspieraj\u0105ce ira\u0144ski program nuklearny i rakietowy. Rezolucja zabrania dostarczania Iranowi ci\u0119\u017ckiego wyposa\u017cenia wojskowego, celuje w ira\u0144skie inwestycje w przemy\u015ble zwi\u0105zane z technologi\u0105 pocisk\u00f3w i, co by\u0107 mo\u017ce najbardziej znacz\u0105ce, wzywa pa\u0144stwa do niedopuszczenia do dostarczania us\u0142ug finansowych, w\u0142\u0105cznie z ubezpieczeniem i reasekuracj\u0105 oraz transferu jakichkolwiek aktyw\u00f3w finansowych lub innych albo zasob\u00f3w, gdy istnieje pow\u00f3d do podejrze\u0144, \u017ce takie us\u0142ugi, aktywa lub zasoby mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do ira\u0144skiego programu proliferacji<\/A> [13]<\/A> . Rezolucja zosta\u0142 przyj\u0119ta 13 g\u0142osami i tylko dwa niesta\u0142e pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie \u2013 Turcja i Brazylia g\u0142osowa\u0142y przeciwko niej, poniewa\u017c ich pr\u00f3ba wynegocjowania umowy z Iranem w sprawie jego programu wzbogacania uranu zosta\u0142a odrzucona przez USA i pa\u0144stwa europejskie. W rzeczywisto\u015bci Turcja ca\u0142y czas sprzeciwia\u0142a si\u0119 sankcjom wobec Iranu. We wrze\u015bniu 2009 r. turecki minister spraw zagranicznych Ahmad Dovutoglu powiedzia\u0142, \u017ce Turcja sprzeciwia si\u0119 sankcjom wobec Iranu za jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 nuklearn\u0105, poniewa\u017c mo\u017ce to mie\u0107 wp\u0142yw na handel w regionie<\/A> [14]<\/A> . Sankcje UE<\/B> Unia Europejska i Kanada narzuci\u0142y nowe sankcje wobec Iranu 26 czerwca. Sankcje id\u0105 dalej ni\u017c czwarty zestaw sankcji ONZ narzucony na Teheran za odmow\u0119 zamro\u017cenia prac nuklearnych i na\u015bladuj\u0105 podobne sankcje narzucone przez Stany Zjednoczone i Australi\u0119. Posuni\u0119cia UE obejmuj\u0105 zakaz sprzeda\u017cy wyposa\u017cenia, technologii i us\u0142ug ira\u0144skiemu sektorowi energetycznemu, uderzaj\u0105c w dzia\u0142alno\u015b\u0107 w rafineriach, skraplanie gazu naturalnego, badania i produkcj\u0119. Nowe inwestycje w sektor energetyczny s\u0105 zakazane. Tak\u017ce ira\u0144ski sektor bankowy zosta\u0142 uderzony sankcjami przez restrykcje, zmuszaj\u0105ce do zdobywania autoryzacji rz\u0105d\u00f3w EU dla ka\u017cdej transakcji przekraczaj\u0105cej 40 tysi\u0119cy euro (52 tysi\u0105ce dolar\u00f3w) zanim mo\u017ce zosta\u0107 dokonana. Przygotowuj\u0105c reakcj\u0119 dyplomatyczn\u0105 rzecznik ira\u0144skiego ministerstwa spraw zagranicznych Ramin Mehmanparasat mia\u0142 powiedzie\u0107, \u017ce \u201cSankcji nie uwa\u017ca si\u0119 za skuteczne narz\u0119dzie\u2026 i tylko skomplikuj\u0105 sytuacj\u0119”<\/A> [15]<\/A> . Nieznany z wyrafinowanego stylu prezydent ira\u0144ski Mahmoud Ahmadine\u017cad szybko okre\u015bli\u0142 sankcje jako \u201cu\u017cywan\u0105 chustk\u0119 do nosa”<\/A> [16]<\/A> . Ahmadine\u017cad che\u0142pi\u0142 si\u0119, \u017ce gospodarka ira\u0144ska jest jedn\u0105 z \u201cnajsilniejszych i najwi\u0119kszych gospodarek na \u015bwiecie”<\/A> [17]<\/A> . Sankcje daj\u0105 si\u0119 we znaki<\/B> Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce najnowszy zestaw sankcji, zar\u00f3wno Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ, jak najnowsze narzucone przez UE, zaczynaj\u0105 dawa\u0107 sie we znaki gospodarce narodowej. Istnieje wiele przyczyn, dla kt\u00f3rych sankcj\u0119 b\u0119d\u0105 odczuwalne. Najwa\u017cniejszym aspektem sankcji jest niemo\u017cno\u015b\u0107 ira\u0144skich statk\u00f3w zdobycia ubezpieczenia morskiego, bez kt\u00f3rego nie maj\u0105 dost\u0119pu do europejskich port\u00f3w. Wed\u0142ug jednej relacji jak dot\u0105d w tym miesi\u0105cu Iran otrzyma\u0142 tylko trzy dostawy benzyny, poniewa\u017c tankowce przewo\u017c\u0105ce benzyn\u0119 do Iranu zosta\u0142y zawr\u00f3cone z powodu sankcji<\/A> [18]<\/A> . Iran b\u0119dzie tak\u017ce mia\u0142 problemy z otwieraniem akredytyw dla swoich transakcji z zachodnimi dostawcami. B\u0119dzie to znaczy\u0142o, \u017ce Iran b\u0119dzie musia\u0142 p\u0142aci\u0107 za wiele transakcji got\u00f3wk\u0105 lub przez po\u015brednik\u00f3w, co podniesie koszty transakcji. Zjednoczone Emiraty Arabskie jako jedne z pierwszych podj\u0119\u0142y kroki przeciwko Iranowi. Jest to do\u015b\u0107 znacz\u0105ce, poniewa\u017c Dubaj, jeden z siedmiu emirat\u00f3w, by\u0142 g\u0142\u00f3wnym portem tranzytowym towar\u00f3w przeznaczonych dla Iranu. Zjednoczone Emiraty Arabskie zamkn\u0119\u0142y 40 firm mi\u0119dzynarodowych i miejscowych jako cz\u0119\u015b\u0107 rozprawienia si\u0119 z firmami, kt\u00f3re naruszaj\u0105 sankcje ONZ wobec Iranu. Te korporacje handlowa\u0142y \u201emateria\u0142ami o podw\u00f3jnym u\u017cytku lub niebezpiecznymi, zakazanymi przez rezolucje ONZ i traktat o nierozprzestrzenianiu broni j\u0105drowej\u201d. Zjednoczone Emiraty Arabskie s\u0105 zdecydowane w pe\u0142ni przestrzega\u0107 sankcji<\/A> [19]<\/A> . Tak\u017ce Wenezuela, kt\u00f3rej przyw\u00f3dca Hugo Chavez jest bliskim przyjacielem i sojusznikiem Ahmadine\u017cada, ma problemy z spe\u0142nieniem uprzednich zobowi\u0105za\u0144 dostarczenia 20 tysi\u0119cy ton benzenu dziennie do Iranu. Problemy z trzema rafineriami tego kraju oraz braki produkt\u00f3w ubocznych ropy w samej Wenezueli powoduj\u0105, \u017ce Wenezueli trudno jest zaspokoi\u0107 potrzeby Iranu<\/A> [20]<\/A> . By\u0107 mo\u017ce najbardziej szkodliwym skutkiem sankcji jest drena\u017c m\u00f3zg\u00f3w. Szacuje si\u0119, \u017ce mi\u0119dzy 150 a 300 tysi\u0119cy wykszta\u0142conych Ira\u0144czyk\u00f3w pr\u00f3buje uciec przed bezrobociem i uciskiem politycznym i spo\u0142ecznym, szukaj\u0105c pracy za granic\u0105<\/A> [21]<\/A> . Na przyk\u0142ad rzecznik spraw energetycznych w ira\u0144skim Majlisie (parlamencie), Imad Husseini oceni\u0142, \u017ce 60 procent najlepiej wykwalifikowanych ira\u0144skich pracownik\u00f3w naftowych opu\u015bci\u0142o Iran dla znacznie wy\u017cszych p\u0142ac w krajach Zatoki Perskiej i Europy. Niekt\u00f3rzy wykwalifikowani pracownicy zostali wyrzucenie z powodu tego, co Ahmadinezad nazywa\u0142 \u201emafi\u0105 naftow\u0105\u201d<\/A> [22]<\/A> . Turcja przybywa na ratunek<\/B> Artyku\u0142 z \u201cFinancial Times\u201d cytowany obszernie przez reformatorskie pismo online<\/I> \u201eElaph\u201d przedstawia wysi\u0142ki Turk\u00f3w wydobycia Iranu z najgorszych konsekwencji sankcji ONZ i USA\/UE. Cho\u0107 Turcja zadeklarowa\u0142a, \u017ce b\u0119dzie honorowa\u0107 sankcje ONZ, jasno postawi\u0142a spraw\u0119, \u017ce nie b\u0119dzie stosowa\u0107 si\u0119 do sankcji narzuconych przez poszczeg\u00f3lne kraje (chodzi\u0142o o USA, kraje UE, Australi\u0119 i Kanad\u0119). S\u0142owami i czynami Turcja pokazuje zdeterminowanie w rzuceniu Iranowi liny bezpiecze\u0144stwa, promuj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie \u2013 jak to okre\u015bli\u0142 turecki minister finans\u00f3w Mehmet Simsek – \u201ebli\u017csze wi\u0119zy handlowe z Iranem\u201d. Po tym, jak szereg mi\u0119dzynarodowych i prywatnych firm zaprzesta\u0142o sprzedawania Iranowi produkt\u00f3w do rafinowania nafty, pa\u0144stwowa rafineria turecka Tupras zwi\u0119kszy\u0142a sprzeda\u017c ropy do Iranu. Z Dubajem, narzucaj\u0105cym restrykcje na tranzyt towar\u00f3w do Iranu, turecki zarz\u0105d ds. zagranicznych stosunk\u00f3w ekonomicznych powiedzia\u0142, \u017ce tureckie porty Mersin i Trabzon wype\u0142ni\u0105 luk\u0119. Turcja oferuje tak\u017ce Stambu\u0142 zamiast Dubaju jako atrakcyjne miejsce inwestycji w nieruchomo\u015bci przez Ira\u0144czyk\u00f3w. Turcja b\u0119dzie obserwowa\u0107 Rosj\u0119 i Chiny, \u017ceby okre\u015bli\u0107, jak daleko mo\u017ce si\u0119 posun\u0105\u0107 w ignorowaniu jednostronnych sankcji USA. Z drugiej strony tureckie banki wydaj\u0105 si\u0119 mniej ch\u0119tne do naruszania sankcji, poniewa\u017c warto\u015b\u0107 tureckiego eksportu do Iranu wynosi zaledwie 2 miliardy dolar\u00f3w, co jest zbyt ma\u0142\u0105 sum\u0105 dla bank\u00f3w tureckich, by ryzykowa\u0107 karne posuni\u0119cia USA\/UE <\/A> [23]<\/A> . Prawdziwie niebezpieczne jest to, \u017ce Turcja mo\u017ce pom\u00f3c Iranowi w obej\u015bciu sankcji przez szmuglowanie zakazanych \u0142adunk\u00f3w przez wsp\u00f3ln\u0105 granic\u0119<\/A> [24]<\/A> . Niezb\u0119dne b\u0119dzie obserwowanie, czy turecki import pewnych d\u00f3br wyka\u017ce du\u017cy i nag\u0142y wzrost. Umowa Iranu i Turcji o budowie nowego ruroci\u0105gu gazowego <\/B> Nie zwa\u017caj\u0105c na sankcje, kt\u00f3re ograniczaj\u0105 inwestycje w ira\u0144ski sektor energetyczny, Iran i Turcja podpisa\u0142y kontrakt na budow\u0119 ruroci\u0105gu gazowego o d\u0142ugo\u015bci 660 km, kt\u00f3ry b\u0119dzie przechodzi\u0142 przez Turcj\u0119 i przenosi\u0142 gaz ira\u0144ski do Europy. Koszt ma wynie\u015b\u0107 miliard euro. Zgodnie z kontraktem oczekuje si\u0119, \u017ce ruroci\u0105g b\u0119dzie uko\u0144czony w ci\u0105gu nast\u0119pnych trzech lat i po uko\u0144czeniu b\u0119dzie eksportowa\u0142 50 do 60 milion\u00f3w metr\u00f3w sze\u015bciennych gazu dziennie. Iran eksportuje obecnie 25 milion\u00f3w metr\u00f3w sze\u015bciennych gazu naturalnego dziennie do Turcji, a liczba ta mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 do 30 milion\u00f3w metr\u00f3w sze\u015bciennych dziennie <\/A> [25]<\/A> . * Dr Nimrod Raphaeli jest starszym analitykiem w MEMRI.<\/I> <\/A> [1]<\/A> http:\/\/www.cia.gov\/library\/publications\/the-world-factbook<\/A> . <\/A> [2]<\/A> IMF, „Turkey \u2013 2010 Article IV Consultation and Post-Program Monitoring: Preliminary Conclusions,” 26 maja 2010. <\/A> [3]<\/A> \u201cAl-Quds Al-Arabi\u201d (Londyn), 5 czerwca 2010. <\/A> [4]<\/A> Alain Faujas, „In Iran, the Economy Pays the Price of Political Choices,” \u201cLe Monde\u201d (lipiec 2010), cytowane przez gazet\u0119 arabsk\u0105 \u201cAl-Sabah Al-Jadid\u201d, 12 lipca 2010. <\/A> [5]<\/A> \u201cAl-Quds Al-Arabi\u201d (Londyn), 17 lipca 2010. <\/A> [6]<\/A> World Bank, „Country Brief,” web.worldbank.org\/WBSITE\/EXTERNAL\/COUNTRIES\/MEM <\/A> [7]<\/A> „The Growing Economic Relations between Iran and Turkey,” memrieconomicblog.org\/bin\/printerfriendly\/pf.cgi, 4 stycznia 2008 <\/A> [8]<\/A> Fars News Agency (Iran), 27 grudnia 2007. <\/A> [9]<\/A> \u201eTehran Times\u201d, 26 grudnia 2007. <\/A> [10]<\/A> „Turkey Volunteers to Mediate U.S. Iran Talks,” \u201cInternational Herald Tribune\u201d, 12 listopada 2008. <\/A> [11]<\/A> David Pupkin, „Iran-Turkey Economic Relations: What Their Rapid Growth Means for Iran’s Nuclear Program.”www.Irantracker.org\/analysis\/Iran-turkey-economic-relations-wha (June 24, 2010). The table and the two charts were originally published by the IMF, Directory of Trade Statistics, maj 2010. <\/A> [12]<\/A> BBC News, 25 wrze\u015bnia 2009. <\/A> [13]<\/A> [13][13] Australian Minister for Foreign Affairs’ media release: Iran \u2013 UN Security Council Resolution (Resolution 1929 of 2010). <\/A> [14]<\/A> \u201cAl-Quds Al-Arabi\u201d (Londyn), 30 wrze\u015bnia 2009. <\/A> [15]<\/A> \u201cJordan Times\u201d, 27 lipca 2010. <\/A> [16]<\/A> Alarabonline.org 24 lipca 2010. <\/A> [17]<\/A> www.akhbar.alaan.tv\/cm–site\/themes\/aat-v1-ar\/includes\/print.pphp?id<\/A> =, 7 lipca 2010. <\/A> [18]<\/A> Alsumaria.news 27 lipca 2010. <\/A> [19]<\/A> Alghdad.com 22 czerwca 2010. <\/A> [20]<\/A> \u201cAl-Sharq Al-Awsat\u201d (Londyn), 28 lipca 2010. <\/A> [21]<\/A> \u201cAl-Sharq Al-Awsat\u201d (Londyn), 19 lutego 2010. <\/A> [22]<\/A> Annabaa.org, 20 maja 2010. <\/A> [23]<\/A> Elaph.com i \u201cFinancial Times\u201d, 26 lipca 2010. <\/A> [24]<\/A> „Turkey Alliance with Iran is a Threat to World Peace,” Telegraph.co.uk, 10 czerwca 2010.<\/A> [25]<\/A> Farsnews.com, 23 lipca 2010. Wprowadzenie Iran i Turcja s\u0105 dwoma du\u017cymi, s\u0105siaduj\u0105cymi krajami bliskowschodnimi z populacj\u0105 oko\u0142o 67 milion\u00f3w i 77,8 milion\u00f3w i PKB o parytecie si\u0142y nabywczej 876 i 863 miliard\u00f3w dolar\u00f3w odpowiednio [1] . Cho\u0107 oba kraje s\u0105 muzu\u0142ma\u0144skie, Turcja ma d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119 \u015bwieckiego i demokratycznego systemu politycznego, chocia\u017c jej \u015bwiecko\u015b\u0107 w ostatnich latach podlega naciskom ze […]<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":5365,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[827,833,835,837,843],"tags":[],"class_list":["post-1267","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-iran","category-badania-i-analizy","category-archiwum","category-kraje","category-turcja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1267"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1267\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5367,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1267\/revisions\/5367"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.memri.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![](\"http:\/\/www2.memri.org\/polaco\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/4846.jpg\")
<\/FONT><\/B>
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: International Monetary Fund Directory of Trade Statistics (DOTS)<\/I>
\n
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: International Monetary Fund Directory of Trade Statistics (DOTS)<\/I>
\n
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: International Monetary Fund Directory of Trade Statistics (DOTS)<\/I>
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"